तस्माद्द्वादशभागेन हेमकूटो ऽपि हीयते हिमवान्विंशभागेन तस्मादेव प्रहीयते अष्टाशीतिसहस्राणि हेमकूटो महागिरिः
त्यापेक्षा हेमकूट पर्वत बारा भागांनी कमी आहे. त्याच प्रमाणात हिमवान वीस भागांनी कमी आहे. हेमकूट हा महान पर्वत एकुण अठ्ठ्याऐंशी हजार योजनेचा आहे.
अशीतिर्हिमवाञ्छैल आयतः पूर्वपश्चिमे द्वीपस्य मण्डलीभावाद् ध्रासवृद्धी प्रकीर्तिते
हिमवान पर्वत पूर्व-पश्चिम दिशेला ऐंशी हजार योजने लांब आहे. द्वीपाचा गोलाकारपणा असल्याने त्यात कमी-जास्तीचे वर्णन केले आहे.
वर्षाणां पर्वतानां च यथाभेदं तथोत्तरम् तेषां मध्ये जनपदास् तानि वर्षाणि सप्त वै
प्रदेश आणि पर्वत जसे वेगवेगळे आहेत, तसेच त्यांचा उत्तर भागही वेगळा आहे. या सर्वांच्या मध्ये वस्ती असलेले सात प्रदेश आहेत.
प्रपातविषमैस्तैस्तु पर्वतैरावृतानि तु सप्त तानि नदीभेदैर् अगम्यानि परस्परम्
ही सातही प्रदेश पर्वतांनी वेढलेली आहेत, जे खूप उंच आणि कठीण आहेत. नद्यांच्या विभागामुळे हे एकमेकांना पोहोचता येत नाहीत.
वसन्ति तेषु सत्त्वानि नानाजातीनि सर्वशः इमं हैमवतं वर्षं भारतं नाम विश्रुतम्
या सर्व प्रदेशांत विविध जातींची अनेक सत्त्वे राहतात. हा हिमाच्छादित प्रदेश 'भारत' नावाने प्रसिद्ध आहे.
हेमकूटं परं तस्मान् नाम्ना किम्पुरुषं स्मृतम् हेमकूटाच्च निषधं हरिवर्षं तदुच्यते
हेमकूट पर्वताच्या पलीकडे किम्पुरुष नावाचा प्रदेश आहे. हेमकूट आणि निषध पर्वतांच्या दरम्यानचा भाग हरिवर्ष म्हणून ओळखला जातो.
हरिवर्षात्परं चापि मेरोस्तु तदिलावृतम् इलावृतात्परं नीलं रम्यकं नाम विश्रुतम्
हरिवर्षाच्या पलीकडे मेरूवर इलावृत प्रदेश आहे. इलावृतच्या पलीकडे नील पर्वत आहे, ज्याला रम्यक म्हणून प्रसिद्धी आहे.
रम्यकादपरं श्वेतं विश्रुतं तद्धिरण्यकम् हिरण्यकात्परं चैव शृङ्गशाकंकुरं स्मृतम्
रम्यकच्या पलीकडे श्वेत नावाचा हिरण्यक प्रदेश आहे. हिरण्यकच्या पुढे शृंगशाकंकुर नावाचा प्रदेश आहे.
धनुःसंस्थे तु विज्ञेये देवर्षे दक्षिणोत्तरे दीर्घाणि तस्य चत्वारि मध्यमं तदिलावृतम्
देवर्षी, उत्तर आणि दक्षिण दिशेला धनुष्याच्या आकारात चार लांब प्रदेश आहेत. त्यांचा मध्यभाग इलावृत आहे.
पूर्वतो निषधस्येदं वेद्यर्धं दक्षिणं स्मृतम् परं त्विलावृतं पश्चाद् वेद्यर्धं तु तदुत्तरम्
निषधाच्या पूर्वेला वेदीचा दक्षिण भाग आहे. त्यापुढे इलावृत प्रदेश आहे आणि पश्चिमेला वेदीचा उत्तर भाग आहे.
तयोर्मध्ये तु विज्ञेयो मेरुर्यत्र त्विलावृतम् दक्षिणेन तु नीलस्य निषधस्योत्तरेण तु
या दोघांच्या मध्ये मेरू आहे, जिथे इलावृत प्रदेश आहे. तो नील पर्वताच्या दक्षिणेला आणि निषधाच्या उत्तरेला आहे.
उदगायतो महाशैलो माल्यवान्नाम पर्वतः द्वात्रिंशता सहस्रेण प्रतीच्यां सागरानुगः
उत्तर दिशेला मालयवान नावाचा महान पर्वत उगवतो. तो पश्चिमेकडे बत्तीस हजार योजनेपर्यंत समुद्राच्या दिशेने पसरलेला आहे.
माल्यवान्वै सहस्रैक आ नीलनिषधायतः द्वात्रिंशत्त्वेवमप्युक्तः पर्वतो गन्धमादनः
माल्यवान पर्वत नील आणि निषध या पर्वतांपासून हजार योजनांपर्यंत पसरलेला आहे. तसेच, गंधमादन पर्वताची रुंदी बत्तीस योजन आहे, असे सांगितले जाते.
परिमण्डलयोर्मध्ये मेरुः कनकपर्वतः चातुर्वर्ण्यसमो वर्णैश् चतुरस्रः समुच्छ्रितः
या गोलाकार पर्वतांच्या मध्ये सुवर्णाचा मेरू पर्वत उभा आहे. तो चारही वर्णांसारखा रंगाचा असून, चौकोनी आकारात उंच उठलेला आहे.
नानावर्णः स पार्श्वेषु पूर्वान्ते श्वेत उच्यते पीतं तु दक्षिणं तस्य भृङ्गिपत्त्रनिभं परम् उत्तरं तस्य रक्तं वै इति वर्णसमन्वितः
त्याच्या बाजूंना वेगवेगळे रंग आहेत. पूर्वेकडे तो पांढरा, दक्षिणेकडे पिवळा, उत्तरेकडे मधमाशांच्या पंखांसारखा काळा, आणि पश्चिमेकडे लाल रंगाचा आहे. अशा प्रकारे तो विविध रंगांनी युक्त आहे.
मेरुस्तु शुशुभे दिव्यो राजवत्स तु वेष्टितः आदित्यतरुणाभासो विधूम इव पावकः
मेरू पर्वत तेजाने झळकत होता, दिव्य आणि राजध्वजांनी वेढलेला. तो उगवत्या सूर्याच्या प्रकाशासारखा चमकत होता, जणू धूर नसलेली अग्नीच.
योजनानां सहस्राणि चतुराशीतिसूच्छ्रितः प्रविष्टः षोडशाधस्ताद् अष्टाविंशतिविस्तृतः
तो चौर्याऐंशी हजार योजन उंच आहे, सोळा हजार योजन खाली गेला आहे, आणि अठ्ठावीस हजार योजन रुंद आहे.
विस्तराद्द्विगुणश्चास्य परीणाहः समन्ततः स पर्वतो महादिव्यो दिव्यौषधिसमन्वितः
त्याचा परिघ सर्व बाजूंनी त्याच्या रुंदीपेक्षा दुप्पट आहे. हा महान आणि दिव्य पर्वत दिव्य औषधींनी भरलेला आहे.
भुवनैरावृतः सर्वैर् जातरूपपरिष्कृतैः तत्र देवगणाश्चैव गन्धर्वासुरराक्षसाः शैलराजे प्रमोदन्ते सर्वतो ऽप्सरसां गणैः
तो पर्वत सर्व बाजूंनी सुवर्णाने सजवलेल्या लोकांनी वेढलेला आहे. तिथे देव, गंधर्व, असुर, राक्षस आणि अप्सरांच्या समूहांसह आनंदाने वावरतात.
स तु मेरुः परिवृतो भुवनैर्भूतभावनैः यस्येमे चतुरो देशा नानापार्श्वेषु संस्थिताः
तो मेरू पर्वत जीवांच्या वसती असलेल्या लोकांनी वेढलेला आहे. त्याच्या वेगवेगळ्या बाजूंना हे चार प्रदेश वसलेले आहेत.
भद्राश्वं भारतं चैव केतुमालं च पश्चिमे उत्तराश्चैव कुरवः कृतपुण्यप्रतिश्रयाः
भद्राश्व आणि भारत, पश्चिमेला केतुमाळ, आणि उत्तरेला कुरु हे पुण्यवान लोकांचे निवासस्थान आहेत.
विष्कम्भपर्वतास्तद्वन् मन्दरो गन्धमादनः विपुलश्च सुपार्श्वश्च सर्वरत्नविभूषिताः
त्या ठिकाणी आधार देणारे पर्वत म्हणजे मंदार, गंधमादन, विपुल आणि सुपार्श्व, हे सर्व प्रकारच्या रत्नांनी सजलेले आहेत.
अरुणोदं मानसं च सितोदं भद्रसंज्ञितम् तेषामुपरि चत्वारि सरांसि च वनानि च
अरुणोद, मानस, सितोद आणि भद्र नावाचे चार सरोवरे आणि त्यासोबत वनराई, हे सर्व त्यांच्या वर आहेत.
तथा भद्रकदम्बस्तु पर्वते गन्धमादने जम्बूवृक्षस्तथाश्वत्थो विपुले ऽथ वटः परम्
तसेच, गंधमादन पर्वतावर भद्र कदंब वृक्ष, विपुल पर्वतावर जांभूळ आणि अश्वत्थ, तसेच महान वड वृक्ष वाढतात.
गन्धमादनपार्श्वे तु पश्चिमे ऽमरगण्डिकः द्वात्रिंशच्च सहस्राणि योजनैः सर्वतः समः
गंधमादन पर्वताच्या पश्चिमेला अमरगंधिका आहे, जी सर्व बाजूंनी बत्तीस हजार योजनांपर्यंत विस्तारलेली आहे.
तत्र ते शुभकर्माणः केतुमालाः परिश्रुताः तत्र कालानलाः सर्वे महासत्त्वा महाबलाः
त्या ठिकाणी केतुमाळ लोक त्यांच्या शुभ कर्मांसाठी प्रसिद्ध आहेत. तिथे सर्व काळानल, हे महान सामर्थ्य आणि बल असलेली जीव, वास करतात.
स्त्रियश् चोत्पलवर्णाभाः सुन्दर्यः प्रियदर्शनाः तत्र दिव्यो महावृक्षः पनसः पत्त्रभासुरः
तिथल्या स्त्रिया निळ्या कमळासारख्या तेजस्वी, सुंदर आणि मनोहारी आहेत. तिथे एक दिव्य आणि मोठा पनस वृक्ष आहे, जो आपल्या पानांनी चमकत असतो.
तस्य पीत्वा फलरसं संजीवन्ति समायुतम् तस्य माल्यवतः पार्श्वे पूर्वे पूर्वा तु गण्डिका द्वात्रिंशच्च सहस्राणि तत्रापि शतमुच्यते
त्याच्या फळांचा रस पिऊन ते लोक दीर्घायुषी होतात. माल्यवान पर्वताच्या पूर्वेला पूर्व गंधिका आहे, ती देखील बत्तीस हजार योजनांची आहे, आणि अशा शंभर जागा आहेत.
भद्राश्वस्तत्र विज्ञेयो नित्यं मुदितमानसः भद्रमालवनं तत्र कालाम्रश्च महाद्रुमः
त्या ठिकाणी भद्राश्व नेहमी आनंदी असतो. तिथे भद्रमाळ वन आणि काळआंबा नावाचा मोठा वृक्ष आहे.
तत्र ते पुरुषाः श्वेता महासत्त्वा महाबलाः स्त्रियः कुमुदवर्णाभाः सुन्दर्यः प्रियदर्शनाः
त्या प्रदेशातील पुरुष गोरे, बलवान आणि सामर्थ्यवान आहेत. स्त्रिया पांढऱ्या कमळासारख्या तेजस्वी, सुंदर आणि मनाला आनंद देणाऱ्या आहेत.