माहेश्वरो वटो भूत्वा तिष्ठते परमेश्वरः ततो देवाः सगन्धर्वाः सिद्धाश्च परमर्षयः रक्षन्ति मण्डलं नित्यं पापकर्मनिवारणात्
महेश्वर परमेश्वर मोठ्या वडाच्या झाडाच्या रूपात तिथे उभा आहे. मग देव, गंधर्व, सिद्ध आणि महान ऋषी हे सगळे नेहमी त्या क्षेत्राचं रक्षण करतात, पाप कर्म टाळण्यासाठी.
यस्मिञ्जुह्वन्स्वकं पापं नरकं च न पश्यति एवं ब्रह्मा च विष्णुश्च प्रयागे स महेश्वरः
जो तिथे होम करतो, त्याला स्वतःचं पाप किंवा नरक दिसत नाही. म्हणूनच ब्रह्मा, विष्णू आणि महेश्वर प्रयागात आहेत.
सप्तद्वीपाः समुद्राश्च पर्वताश्च महीतले रक्षमाणाश्च तिष्ठन्ति यावदाभूतसंप्लवम्
सातही द्वीप, समुद्र आणि पृथ्वीवरील पर्वत, हे सर्व येथे रक्षण केले जातात, जोपर्यंत महाप्रलय येत नाही.
ये चान्ये बहवः सर्वे तिष्ठन्ति च युधिष्ठिर यत् पृथिवी तत्समाश्रित्य निर्मिता दैवतैस् त्रिभिः
युधिष्ठिरा, इथे राहणारे इतर अनेकही आहेत. पृथ्वीवर जे काही आहे, ते सर्व इथेच, या तिघा देवांनी निर्माण केलं आहे.
प्रजापतेरिदं क्षेत्रं प्रयागमिति विश्रुतम् एतत्पुण्यं पवित्रं वै प्रयागं च युधिष्ठिर स्वराज्यं कुरु राजेन्द्र भ्रातृभिः सहितो ऽनघ
प्रजापतीचं हे क्षेत्र 'प्रयाग' म्हणून प्रसिद्ध आहे. हे पुण्यवान, पवित्र प्रयाग, युधिष्ठिरा, तू आपल्या भावांसह राज्य म्हणून स्वीकार, हे राजेंद्र, पापरहित राजा.
भ्रातृभिः सहितः सर्वैर् द्रौपद्या सह भार्यया ब्राह्मणेभ्यो नमस्कृत्य गुरून्देवानतर्पयत्
सर्व भावांसह आणि द्रौपदी या पत्नीसमवेत, ब्राह्मणांना वंदन करून, त्याने गुरु आणि देवतांना तृप्त केलं.
वासुदेवो ऽपि तत्रैव क्षणेनाभ्यागतस्तदा पाण्डवैः सहितैः सर्वैः पूज्यमानस्तु माधवः
त्याच वेळी वासुदेव तिथे आला; सर्व पांडवांनी मिळून माधवाची पूजा केली.
कृष्णेन सहितैः सर्वैः पुनरेव महात्मभिः अभिषिक्तः स्वराज्ये च धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः
कृष्ण आणि सर्व महान आत्म्यांसह, धर्मपुत्र युधिष्ठिर पुन्हा एकदा राज्याभिषेकाने राजा झाला.
एतस्मिन्नन्तरे चैव मार्कण्डेयो महामुनिः ततः स्वस्तीति चोक्त्वा तु क्षणादाश्रममागमत्
याच दरम्यान, मोठ्या तपस्वी मार्कंडेय ऋषींनी 'शुभेच्छा' असे म्हणून लगेच आपल्या आश्रमात परत गेले.
युधिष्ठिरो ऽपि धर्मात्मा भ्रातृभिः सहितो ऽवसत् महादानं ततो दत्त्वा धर्मपुत्रो महामनाः
धर्मात्मा युधिष्ठिर आपल्या भावांसह तिथेच राहिला. त्याने मोठे दान दिल्यावर, तो धर्मपुत्र उदार मनाने तिथेच थांबला.
यस्त्विदं कल्य उत्थाय माहात्म्यं पठते नरः प्रयागं स्मरते नित्यं स याति परमं पदम् मुच्यते सर्वपापेभ्यो रुद्रलोकं स गच्छति
जो मनुष्य रोज सकाळी उठून हे माहात्म्य वाचतो आणि नेहमी प्रयागाचे स्मरण करतो, तो सर्व पापांतून मुक्त होऊन, परमपदाला पोहोचतो आणि रुद्रलोकात जातो.
मम वाक्यं च कर्तव्यं महाराज ब्रवीम्यहम् नित्यं जपस्व जुह्वस्व प्रयागे विगतज्वरः
हे महারाज, मी सांगतो ते नेहमी पाळा. रोज प्रयागात जप करा, हवन करा आणि सर्व दुःख विसरून रहा.
प्रयागं स्मर वै नित्यं सहास्माभिर्युधिष्ठिर स्वयं प्राप्स्यसि राजेन्द्र स्वर्गलोकं न संशयः
युधिष्ठिरा, आमच्यासोबत नेहमी प्रयागाचे स्मरण कर. राजाधिराज, तू नक्कीच स्वर्गलोक मिळवशील—यात काहीच शंका नाही.
प्रयागमनुगच्छेद्वा वसते वापि यो नरः सर्वपापविशुद्धात्मा रुद्रलोकं स गच्छति
जो मनुष्य प्रयागाला जातो किंवा तिथे राहतो, तो सर्व पापांतून शुद्ध होऊन रुद्रलोकात जातो.
प्रतिग्रहादुपावृत्तः संतुष्टो नियतः शुचिः अहंकारनिवृत्तश्च स तीर्थफलमश्नुते
जो कोण दान घेण्यापासून दूर राहतो, समाधानात राहतो, संयमी आणि स्वच्छ असतो, अहंकार सोडतो, तो तीर्थयात्रेचे फळ मिळवतो.
अकोपनश्च सत्यश्च सत्यवादी दृढव्रतः आत्मोपमश्च भूतेषु स तीर्थफलमश्नुते
जो रागावणारा नाही, नेहमी सत्य बोलतो, आपल्या वचनावर ठाम असतो आणि सर्व प्राण्यांना स्वतःसारखे मानतो, तो तीर्थयात्रेचे फळ मिळवतो.
ऋषिभिः क्रतवः प्रोक्ता देवैश्चापि यथाक्रमम् न हि शक्या दरिद्रेण यज्ञाः प्राप्तुं महीपते
ऋषी आणि देवांनी यज्ञांची व्यवस्था सांगितली आहे, पण राजन, गरीब माणसाला यज्ञ करणे शक्य नाही.
बहूपकरणा यज्ञा नानासम्भारविस्तराः प्राप्यन्ते पार्थिवैरेतैः समृद्धैर्वै नरैः क्वचित्
यज्ञासाठी अनेक साधने आणि विविध वस्तू लागतात; हे सर्व श्रीमंत लोकच कधीकधी करू शकतात.
यो दरिद्रैरपि विधिः शक्यः प्राप्तुं नरेश्वर तुल्यो यज्ञफलैः पुण्यैस् तन्निबोध युधिष्ठिर
पण राजाधिराज, एक असा विधी आहे जो गरीब माणसालाही करता येतो; युधिष्ठिरा, त्याने मिळणारे पुण्य यज्ञाच्या फळासारखेच आहे हे जाण.
ऋषीणां परमं गुह्यम् इदं भरतसत्तम तीर्थानुगमनं पुण्यं यज्ञेभ्यो ऽपि विशिष्यते
हे भरतश्रेष्ठ, हे ऋषींचे अत्यंत गुप्त ज्ञान आहे—तीर्थयात्रेचे पुण्य यज्ञापेक्षाही श्रेष्ठ आहे.
दश तीर्थसहस्राणि तिस्रः कोट्यस्तथापगाः माघमासे गमिष्यन्ति गङ्गायां भरतर्षभ
भरतश्रेष्ठा, माघ महिन्यात दहा हजार तीर्थस्थळे आणि तीस कोटी पवित्र नद्या गंगेत एकत्र येतात.
स्वस्थो भव महाराज भुङ्क्ष्व राज्यमकण्टकम् पुनर्द्रक्ष्यसि राजेन्द्र यजमानो विशेषतः
हे महराज, निर्धास्त रहा आणि आपले राज्य आनंदाने भोगा; विशेषतः यज्ञ करणाऱ्याला तू पुन्हा पाहशील.
इत्युक्त्वा स महाभागो मार्कण्डेयो महातपाः युधिष्ठिरस्य नृपतेस् तत्रैवान्तरधीयत
असे म्हणून, मोठ्या तपस्वी आणि पुण्यशाली मार्कंडेय तिथेच युधिष्ठिर राजाच्या समोर अदृश्य झाले.
ततस्तत्र समाप्लाव्य गात्राणि सगणो नृपः यथोक्तेनाथ विधिना परां निर्वृतिमागमत्
मग राजाने आपल्या सोबत्यांसह तिथे स्नान केले आणि सांगितलेल्या विधीने परम समाधान मिळवले.
तथा त्वमपि देवर्षे प्रयागाभिमुखो भव अभिषेकं तु कृत्वाद्य कृतकृत्यो भविष्यसि
म्हणून, देवरषे, तूही प्रयागाकडे जा; आज स्नान केल्यावर तुझे सर्व कार्य पूर्ण होईल.
एवमुक्त्वाथ नन्दीशस् तत्रैवान्तरधीयत नारदो ऽपि जगामाशु प्रयागाभिमुखस्तथा
असे म्हणून नंदीश्वर तिथेच अदृश्य झाले; आणि नारदही लगेच प्रयागाकडे निघून गेले.
तत्र स्नात्वा च जप्त्वा च विधिदृष्टेन कर्मणा दानं दत्त्वा द्विजाग्र्येभ्यो गतः स्वभवनं तदा
तेथे स्नान करून, मंत्रांचा जप करून, विधीप्रमाणे कर्मे केली. मग श्रेष्ठ ब्राह्मणांना दान देऊन तो आपल्या घरी परत गेला.
कति द्वीपाः समुद्रा वा पर्वता वा कति प्रभो कियन्ति चैव वर्षाणि तेषु नद्यश्च काः स्मृताः
प्रभो, किती द्वीप आहेत, किती समुद्र आहेत, किती पर्वत आहेत? त्या प्रदेशांत किती विभाग आहेत आणि कोणत्या नद्या प्रसिद्ध आहेत?
महाभूमिप्रमाणं च लोकालोकस्तथैव च पर्याप्तिं परिमाणं च गतिश्चन्द्रार्कयोस्तथा
ही मोठी पृथ्वी किती मोठी आहे, लोकालोक पर्वत किती आहे, तसेच चंद्र आणि सूर्य यांची गती, त्यांचे विस्तार आणि माप काय आहेत हे सांग.
एतद्ब्रवीहि नः सर्वं विस्तरेण यथार्थवित् त्वदुक्तमेतत्सकलं श्रोतुमिच्छामहे वयम्
हे सर्व तू जसा खरा जाणतोस तसंच विस्ताराने आम्हाला सांग. तुझ्या वचनातील प्रत्येक गोष्ट आम्हाला ऐकायची आहे.