यामुने चोत्तरे कूले प्रयागस्य तु दक्षिणे ऋणप्रमोचनं नाम तत्तीर्थं परमं स्मृतम्
यमुनाच्या उत्तरेकाठी आणि प्रयागाच्या दक्षिणेला, 'ऋणप्रमोचन' नावाचं पवित्र स्थान आहे, जे सर्वोच्च मानलं जातं.
एकरात्रोषितः स्नात्वा ऋणैः सर्वैः प्रमुच्यते स्वर्गलोकमवाप्नोति अनृणश्च सदा भवेत्
जो एक रात्र तिथे थांबून स्नान करतो, तो सर्व ऋणांतून मुक्त होतो, स्वर्गप्राप्ती करतो आणि कायमच ऋणमुक्त राहतो.
एतच्छ्रुत्वा प्रयागस्य यत्त्वया परिकीर्तितम् विशुद्धं मे ऽद्य हृदयं प्रयागस्य तु कीर्तनात्
तू सांगितलेलं प्रयागाचं वर्णन ऐकून, आज माझं हृदय प्रयागाच्या कीर्तीने शुद्ध झालं आहे.
अनाशकफलं ब्रूहि भगवंस्तत्र कीदृशम् यं च लोकमवाप्नोति विशुद्धः सर्वकिल्बिषैः
भगवंत, तिथे उपवास केल्याचं फळ कसं असतं ते सांग, आणि सर्व पापांपासून शुद्ध झाल्यावर कोणता लोक मिळतो तेही सांग.
शृणु राजन्प्रयागे तु अनाशकफलं विभो प्राप्नोति पुरुषो धीमाञ् श्रद्दधानो जितेन्द्रियः
राजन, प्रयागात उपवास केल्याचं फळ ऐक—श्रद्धावान, संयमी आणि बुद्धिमान माणूस ते फळ मिळवतो.
अहीनाङ्गो ऽप्यरोगश्च पञ्चेन्द्रियसमन्वितः अश्वमेधफलं तस्य गच्छतस्तु पदे पदे
जो अपंग नाही, निरोगी आहे आणि पाचही इंद्रियांनी युक्त आहे, त्याला प्रत्येक पावलावर अश्वमेध यज्ञाचं फळ मिळतं.
कुलानि तारयेद्राजन् दश पूर्वान्दशापरान् मुच्यते सर्वपापेभ्यो गच्छेत्तु परमं पदम्
राजन, तो आपले दहा पूर्वज आणि दहा पुढील पिढ्या तारतो; सर्व पापांतून मुक्त होतो आणि सर्वोच्च स्थान प्राप्त करतो.
महाभाग्यं हि धर्मस्य यत्त्वं वदसि मे प्रभो अल्पेनैव प्रयत्नेन बहून्धर्मानवाप्नुते
प्रभो, तू सांगितलेलं धर्माचं हे मोठं भाग्य आहे; थोड्याशा प्रयत्नानेही अनेक पुण्य मिळतात.
अश्वमेधैस्तु बहुभिः प्राप्यते सुव्रतैरिह इमं मे संशयं छिन्द्धि परं कौतूहलं हि मे
अनेक अश्वमेध यज्ञ करून सज्जनांनी इथे जे फळ मिळवले जाते, तेच फळ मिळते. माझ्या मनातील हा शंका दूर कर, कारण मला फारच कुतूहल आहे.
शृणु राजन्महावीर यदुक्तं ब्रह्मयोनिना ऋषीणां संनिधौ पूर्वं कथ्यमानं मया श्रुतम्
राजा, महावीर, ब्रह्मदेवाने ऋषींच्या उपस्थितीत पूर्वी जे सांगितले होते, ते मी ऐकले आहे, ते तुला सांगतो, नीट ऐक.
पञ्चयोजनविस्तीर्णं प्रयागस्य तु मण्डलम् प्रविष्टमात्रे तद्भूमाव् अश्वमेधः पदे पदे
पाच योजन रुंदीचे प्रयाग क्षेत्र, त्या भूमीत पाऊल टाकताच प्रत्येक पावलावर अश्वमेध यज्ञाचे फळ मिळते.
व्यतीतान्पुरुषान्सप्त भविष्यांश्च चतुर्दश नरस्तारयते सर्वान् यस्तु प्राणान्परित्यजेत्
जो मनुष्य तिथे प्राण सोडतो, तो सात गेलेले आणि चौदा येणारे पूर्वजांना तारतो.
एवं ज्ञात्वा तु राजेन्द्र सदा सेवापरो भवेत् अश्रद्दधानाः पुरुषाः पापोपहतचेतसः न प्राप्नुवन्ति तत्स्थानं प्रयागं देवरक्षितम्
हे राजाधिराज, हे जाणून नेहमी सेवा करावी. ज्यांच्यात श्रद्धा नाही, ज्यांचे मन पापांनी भरले आहे, त्यांना देवांनी राखलेल्या प्रयाग क्षेत्राची प्राप्ती होत नाही.
स्नेहाद्वा द्रव्यलोभाद्वा ये तु कामवशं गताः कथं तीर्थफलं तेषां कथं पुण्यफलं भवेत्
माया किंवा धनलोभामुळे किंवा इच्छेच्या वश झालेल्यांना, तीर्थयात्रेचे किंवा पुण्याचे फळ कसे मिळेल?
विक्रयः सर्वभाण्डानां कार्याकार्यमजानतः प्रयागे का गतिस्तस्य तन्मे ब्रूहि पितामह
हे पितामह, जे योग्य-अयोग्य न कळता प्रयागात आपली सर्व वस्तू विकतात, त्यांचे पुढे काय होते, ते मला सांग.
शृणु राजन्महागुह्यं सर्वपापप्रणाशनम् मासमेकं तु यः स्नायात् प्रयागे नियतेन्द्रियः मुच्यते सर्वपापेभ्यः स गच्छेत्परमं पदम्
राजा, सर्व पापांचा नाश करणारे हे मोठे गुपित ऐक. जो एक महिना प्रयागात इंद्रिय संयम ठेवून स्नान करतो, तो सर्व पापांतून मुक्त होतो आणि परमपद मिळवतो.
विश्रम्भघातकानां तु प्रयागे शृणु यत्फलम् त्रिकालमेव स्नायीत आहारं भैक्ष्यमाचरेत् त्रिभिर्मासैः स मुच्येत प्रयागे तु न संशयः
विश्वासघात करणाऱ्यांना प्रयागात काय फळ मिळते ते ऐक. जो दिवसातून तीन वेळा स्नान करतो आणि भिक्षेवर जगतो, तो तीन महिन्यांत प्रयागात नक्कीच मुक्त होतो.
अज्ञानेन तु यस्येह तीर्थयात्रादिकं भवेत् सर्वकामसमृद्धस्तु स्वर्गलोके महीयते स्थानं च लभते नित्यं धनधान्यसमाकुलम्
इथे अज्ञानामुळे जो तीर्थयात्रा वगैरे करतो, त्याच्या सर्व इच्छा पूर्ण होतात, स्वर्गात त्याचा सन्मान होतो आणि तो नेहमी धनधान्याने भरलेले स्थान मिळवतो.
एवं ज्ञानेन सम्पूर्णः सदा भवति भोगवान् तारिताः पितरस्तेन नरकात्प्रपितामहाः
अशा प्रकारे, ज्याच्याकडे ज्ञान आहे, तो नेहमी सुख उपभोगतो; त्याच्यामुळे पूर्वज आणि प्रपितामह नरकातून तारण पावतात.
धर्मानुसारि तत्त्वज्ञ पृच्छतस्ते पुनः पुनः त्वत्प्रियार्थं समाख्यातं गुह्यमेतत्सनातनम्
धर्माचा मार्ग जाणणारा, सत्याचा जाणकार, तू वारंवार विचारलेस म्हणून, तुझ्या प्रियासाठी हे सनातन गुपित मी सांगितले.
अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे तारितं कुलम् प्रीतो ऽस्म्यनुगृहीतो ऽस्मि दर्शनादेव ते मुने
आज माझे जन्म सफल झाले, आज माझे कुल तारले गेले; तुझे दर्शन मिळाल्यामुळे मी अत्यंत आनंदी आणि धन्य झालो आहे, हे मुनी.
त्वद्दर्शनात्तु धर्मात्मन् मुक्तो ऽहं चाद्य किल्बिषात् इदानीं वेद्मि चात्मानं भगवन्गतकल्मषम्
धार्मिक मनाच्या तुझे दर्शन झाल्यामुळे आज मी पापमुक्त झालो; आता मी स्वतःला ओळखतो, हे भगवंत, तुझ्या कृपेने माझे सर्व दोष नाहीसे झाले.
दिष्ट्या ते सफलं जन्म दिष्ट्या ते तारितं कुलम् कीर्तनाद्वर्धते पुण्यं श्रुतात्पापप्रणाशनम्
तुझा जन्म सफल झाला, तुझे कुल तारले गेले, हे भाग्य! कीर्तन केल्याने पुण्य वाढते आणि ऐकल्याने पाप नष्ट होते.
यमुनायां तु किं पुण्यं किं फलं तु महामुने एतन्मे सर्वमाख्याहि यथादृष्टं यथाश्रुतम्
यमुनामध्ये कोणते पुण्य आहे, कोणते फळ मिळते, हे महर्षे? जसे पाहिले आणि ऐकलेस तसे सर्व मला सांग.
तपनस्य सुता देवी त्रिषु लोकेषु विश्रुता समाख्याता महाभागा यमुना तत्र निम्नगा
सूर्याची कन्या, तीनही लोकांत प्रसिद्ध असलेली ती देवी, तिथे वाहणारी पुण्यवती नदी म्हणजे यमुना.
येनैव निःसृता गङ्गा तेनैव यमुना गता योजनानां सहस्रेषु कीर्तनात्पापनाशिनी
ज्या मार्गाने गंगा बाहेर पडली, त्याच मार्गाने यमुना गेली; हजारो योजनांमध्ये तिचे कीर्तन केल्याने पापांचा नाश होतो.
तत्र स्नात्वा च पीत्वा च यमुनायां युधिष्ठिर कीर्तनाल्लभते पुण्यं दृष्ट्वा भद्राणि पश्यति
यमुनेंत स्नान करून, तिचं पाणी पिऊन, आणि तिचं कीर्तन केल्यावर, युधिष्ठिरा, माणसाला पुण्य मिळतं आणि त्याच्या नजरेला शुभ गोष्टी दिसतात.
अवगाह्य च पीत्वा च पुनात्यासप्तमं कुलम् प्राणांस्त्यजति यस्तत्र स याति परमां गतिम्
तेथे पूर्णपणे बुडून, पाणी पिऊन, माणूस आपल्या सात पिढ्या शुद्ध करतो; आणि जो तिथे प्राण सोडतो, त्याला सर्वोच्च स्थान मिळतं.
अग्नितीर्थमिति ख्यातं यमुनादक्षिणे तटे पश्चिमे धर्मराजस्य तीर्थं तु नरकं स्मृतम्
यमुनेंच्या दक्षिण काठावर 'अग्नितीर्थ' म्हणून प्रसिद्ध असलेलं तीर्थ आहे, आणि पश्चिमेला धर्मराजाचं तीर्थ 'नरक' म्हणून ओळखलं जातं.
तत्र स्नात्वा दिवं यान्ति ये मृतास्ते ऽपुनर्भवाः एवं तीर्थसहस्राणि यमुनादक्षिणे तटे
ज्यांनी तिथे स्नान केलं आणि तिथेच मृत्यू आला, ते स्वर्गात जातात आणि पुन्हा जन्म घेत नाहीत; अशा हजारो तीर्थं यमुनेंच्या दक्षिण काठावर आहेत.