स्त्रीसहस्रावृते रम्ये मन्दाकिन्यास्तटे शुभे मोदते ऋषिभिः सार्धं सुकृतेनेह कर्मणा
मंदाकिनीच्या सुंदर काठी, हजारो स्त्रियांनी वेढलेला, तो ऋषींच्या संगतीत इथे केलेल्या पुण्यकर्मामुळे आनंद घेतो.
सिद्धचारणगन्धर्वैः पूज्यते दिवि दैवतैः ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टो जम्बूद्वीपपतिर्भवेत्
सिद्ध, चारण, गंधर्व आणि देव त्याला स्वर्गात सन्मान देतात; नंतर, स्वर्गातून खाली पडल्यावर तो जंबूद्वीपाचा राजा होतो.
ततः शुभानि कर्माणि चिन्तयानः पुनः पुनः गुणवान्वित्तसम्पन्नो भवतीह न संशयः
मग तो पुन्हा पुन्हा शुभ कर्मांचा विचार करत राहतो आणि या जन्मात गुणी व धनवान होतो—यात काहीच शंका नाही.
कर्मणा मनसा वाचा धर्मसत्यप्रतिष्ठितः गङ्गायमुनयोर्मध्ये यस्तु गां सम्प्रयच्छति
जो माणूस कर्म, मन आणि वाणीने धर्म व सत्यावर स्थिर राहून गंगा-यमुना यांच्या मध्ये गाय दान करतो,
सुवर्णमणिमुक्ताश्च यदि वान्यत्परिग्रहम् स्वकार्ये पितृकार्ये वा देवताभ्यर्चने ऽपि वा सफलं तस्य तत्तीर्थं यथावत्पुण्यमाप्नुयात्
ते दान सोनं, मौल्यवान दगड, मोती किंवा इतर काहीही असो—स्वतःसाठी, पितरांसाठी किंवा देवपूजेसाठी दिलं असलं, तरी त्या तीर्थात त्याला पूर्ण पुण्य मिळतं.
एवं तीर्थे न गृह्णीयात् पुण्येष्वायतनेषु च निमित्तेषु च सर्वेषु ह्य् अप्रमत्तो भवेद्द्विजः
अशा पवित्र तीर्थस्थानी किंवा पुण्यस्थळी, कोणत्याही निमित्ताने दान घेऊ नये; अशा सर्व प्रसंगी द्विजाने नेहमी सावध राहावे.
कपिलां पाटलावर्णां यस्तु धेनुं प्रयच्छति स्वर्णशृङ्गीं रौप्यखुरां कांस्यदोहां पयस्विनीम्
जो कुणी पिंगट रंगाची, पाटलसर छटा असलेली, सोन्याचे शिंग, चांदीचे खुर, कांस्याचे दूध काढण्याचे पात्र आणि दूध देणारी गाय दान करतो,
प्रयागे श्रोत्रियं सन्तं ग्राहयित्वा यथाविधि शुक्लाम्बरधरं शान्तं धर्मज्ञं वेदपारगम्
प्रयागात योग्य ब्राह्मणाला, योग्य पद्धतीने—जो शांत, पांढरे वस्त्र घातलेला, धर्मज्ञ आणि वेदपारंगत आहे—त्याला ते दान करवून देतो,
सा गौस्तस्मै प्रदातव्या गङ्गायमुनसंगमे वासांसि च महार्हाणि रत्नानि विविधानि च
ती गाय गंगा-यमुना संगमावर त्याला द्यावी, आणि त्याच्यासोबत अतिशय मौल्यवान वस्त्रे व विविध रत्नेदेखील द्यावीत.
यावद्रोमाणि तस्या गोः सन्ति गात्रेषु सत्तम तावद्वर्षसहस्राणि स्वर्गलोके महीयते
त्या गायीच्या अंगावर जितके केस आहेत, तितक्या हजारो वर्षे तो स्वर्गात मान मिळवतो, हे श्रेष्ठ पुरुषा.
यत्रासौ लभते जन्म सा गौस्तस्याभिजायते न च पश्यति तं घोरं नरकं तेन कर्मणा उत्तरान्स कुरून्प्राप्य मोदते कालमक्षयम्
ज्या ठिकाणी तो जन्म घेतो, तिथे ती गायही त्याच्यासोबत जन्म घेते; त्या कर्मामुळे तो भयंकर नरक पाहत नाही. उत्तरेकडील कुरू प्रदेशात जाऊन तो अनंत काळ आनंदात राहतो.
गवां शतसहस्रेभ्यो दद्यादेकां पयस्विनीम् पुत्रान्दारांस्तथा भृत्यान् गौरेका प्रति तारयेत्
कोणी जर शंभर हजार गायींतून एक दुधाळ गाय दान दिली, तर त्या एका गायीमुळे त्याचे पुत्र, पत्नी आणि नोकरमंडळी सर्वजण मुक्त होतात.
तस्मात्सर्वेषु दानेषु गोदानं तु विशिष्यते दुर्गमे विषमे घोरे महापातकसम्भवे गौरेव रक्षां कुरुते तस्माद्देया द्विजोत्तमे
म्हणून सर्व दानांमध्ये गायीचे दान श्रेष्ठ आहे. कठीण, संकटमय आणि भयंकर पाप निर्माण होणाऱ्या वेळी फक्त गायच रक्षण करते; म्हणून ती श्रेष्ठ ब्राह्मणांना द्यावी.
यथा यथा प्रयागस्य माहात्म्यं कथ्यते त्वया तथा तथा प्रमुच्ये ऽहं सर्वपापैर्न संशयः
तू जसा प्रयागाचे माहात्म्य सांगतोस, तसाच मी सर्व पापांपासून मुक्त होतो—याबद्दल काहीच शंका नाही.
भगवन्केन विधिना गन्तव्यं धर्मनिश्चयैः प्रयागे यो विधिः प्रोक्तस् तन्मे ब्रूहि महामुने
भगवन्, कोणत्या पद्धतीने, धर्मनिश्चितीने, प्रयागाला जावे? त्या संबंधी जे नियम सांगितले आहेत, ते मला सांग, हे महर्षे.
कथयिष्यामि ते राजंस् तीर्थयात्राविधिक्रमम् आर्षेण विधिनानेन यथादृष्टं यथाश्रुतम्
राजा, मी तुला तीर्थयात्रेची योग्य पद्धत सांगतो, जशी ऋषींच्या नियमाने, पाहिल्याप्रमाणे आणि ऐकिल्याप्रमाणे आहे.
प्रयागतीर्थयात्रार्थी यः प्रयाति नरः क्वचित् बलीवर्दसमारूढः शृणु तस्यापि यत्फलम्
जो पुरुष प्रयाग तीर्थयात्रेसाठी बैलावर बसून जातो, त्याला काय फळ मिळते तेही ऐक.
नरके वसते घोरे गवां क्रोष्टा हि दारुणे सलिलं न च गृह्णन्ति पितरस्तस्य देहिनः
तो भयंकर नरकात, गायींच्या ओरडण्याच्या कठीण ठिकाणी राहतो; त्याच्या पितरांना त्याच्याकडून पाणी मिळत नाही.
यस्तु पुत्रांस्तथा बालान् स्नापयेत् पाययेत्तथा यथात्मना तथा सर्वं दानं विप्रेषु दापयेत्
पण जो आपल्या मुलांना आणि लहानग्यांना स्नान घालतो, त्यांना पाणी पाजतो आणि सर्व दान ब्राह्मणांना स्वतःसारखेच देतो—
ऐश्वर्यलोभमोहाद्वा गच्छेद्यानेन यो नरः निष्फलं तस्य तत्सर्वं तस्माद्यानं विवर्जयेत्
जो पुरुष संपत्तीच्या लोभाने किंवा मोहाने वाहनाने जातो, त्याचे सर्व फळ निष्फळ होते; म्हणून वाहनाने जाणे टाळावे.
गङ्गायमुनयोर्मध्ये यस्तु कन्यां प्रयच्छति आर्षेणैव विवाहेन यथाविभवसम्भवम्
जो गंगा-यमुना यांच्या मध्ये, आपल्या सामर्थ्यानुसार, ऋषींच्या पद्धतीने कन्येचे विवाह करतो—
न स पश्यति तं घोरं नरकं तेन कर्मणा उत्तरान्स कुरून्गत्वा मोदते कालमक्षयम् पुत्रान्दारांश्च लभते धार्मिकान्रूपसंयुतान्
त्या कर्मामुळे तो भयंकर नरक पाहत नाही; उत्तरेकडील कुरू प्रदेशात जाऊन अनंत काळ आनंद मिळवतो आणि धर्मशील, सुंदर पुत्र व पत्नी प्राप्त करतो.
तत्र दानं प्रकर्तव्यं यथाविभवसम्भवम् तेन तीर्थफलं चैव वर्धते नात्र संशयः स्वर्गे तिष्ठति राजेन्द्र यावदाभूतसंप्लवम्
त्या ठिकाणी आपल्या सामर्थ्यानुसार दान करावे; त्यामुळे तीर्थयात्रेचे फळ निश्चितच वाढते—यात शंका नाही. राजेंद्र, तो सृष्टीच्या प्रलयापर्यंत स्वर्गात राहतो.
वटमूलं समासाद्य यस्तु प्राणान्विमुञ्चति सर्वलोकानतिक्रम्य रुद्रलोकं स गच्छति
जो वटवृक्षाच्या मुळाशी जाऊन प्राण सोडतो, तो सर्व लोकांना मागे टाकून रुद्राच्या लोकात जातो.
तत्र ते द्वादशादित्यास् तपन्ति रुद्रसंश्रिताः निर्दहन्ति जगत्सर्वं वटमूलं न दह्यते
त्या ठिकाणी बारा आदित्य, रुद्राच्या आश्रयाने, तप करतात; ते संपूर्ण जग जाळतात, पण वटवृक्षाचे मूळ जळत नाही.
नष्टचन्द्रार्कभुवनं यदा चैकार्णवं जगत् स्थीयते तत्र वै विष्णुर् यजमानः पुनः पुनः
जेव्हा चंद्र, सूर्य आणि सर्व लोक नष्ट होतात आणि जग एकाच समुद्रासारखे राहते, तेव्हा तिथे विष्णू, यजमान, पुन्हा पुन्हा वास करतो.
देवदानवगन्धर्वा ऋषयः सिद्धचारणाः सदा सेवन्ति तत्तीर्थं गङ्गायमुनसंगमम्
देव, दानव, गंधर्व, ऋषी, सिद्ध, चारण हे सगळे नेहमी त्या पवित्र स्थळी, म्हणजे गंगा-यमुना संगमावर, भक्तीभावाने सेवा करतात.
ततो गच्छेत राजेन्द्र प्रयागं संस्तुवंश्च यत् यत्र ब्रह्मादयो देवा ऋषयः सिद्धचारणाः
महाराज, तिथून पुढे, स्तुती करत करत, प्रयाग या स्थळी जावे. जिथे ब्रह्मा आणि इतर देव, ऋषी, सिद्ध, चारण हेही नेहमी वावरतात.
लोकपालाश्च साध्याश्च पितरो लोकसंमताः सनत्कुमारप्रमुखास् तथैव परमर्षयः
त्या ठिकाणी लोकपाल, साध्य, जगात मान्यता मिळवलेले पितर, सनत्कुमार आणि श्रेष्ठ ऋषी हे सुद्धा आहेत.
अङ्गिरःप्रमुखाश्चैव तथा ब्रह्मर्षयः परे तथा नागाः सुपर्णाश्च सिद्धाश्च खेचराश्च ये
अंगीरा हे प्रमुख असलेले महर्षी, तसेच ब्रह्मर्षी, नाग, सुपर्ण, सिद्ध आणि आकाशात संचार करणारे सर्वजण तिथे आहेत.