द्वारपालो ऽपि तं दृष्ट्वा राज्ञः कथितवान्द्रुतम् त्वां द्रष्टुकामो मार्कण्डेयो द्वारि तिष्ठत्यसौ मुनिः त्वरितो धर्मपुत्रस्तु द्वारमागादतः परम्
दरवाजावरच्या रक्षकाने त्याला पाहून लगेच राजाला सांगितलं, 'मार्कंडेय तुला भेटायला आला आहे, तो ऋषी दाराशी उभा आहे.' मग धर्मपुत्र युधिष्ठिर घाईने दाराकडे गेला.
स्वागतं ते महाभाग स्वागतं ते महामुने अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे तारितं कुलम्
स्वागत आहे, महाभाग! स्वागत आहे, महामुने! आज माझं जन्म फळ पावलं; आज माझं घराणं तारलं गेलं.
अद्य मे पितरस्तुष्टास् त्वयि दृष्टे महामुने अद्याहं पूतदेहो ऽस्मि यत्त्वया सह दर्शनम्
आज माझे पितर तृप्त झाले, कारण त्यांनी तुला पाहिलं, महामुने. आज मी शुद्ध झालो, कारण तुझं दर्शन मला मिळालं.
सिंहासने समास्थाप्य पादशौचार्चनादिभिः युधिष्ठिरो महात्मा वै पूजयामास तं मुनिम्
महात्मा युधिष्ठिराने त्या ऋषीला सिंहासनावर बसवलं आणि पाय धुणं व इतर विधींनी त्याची पूजा केली.
ततः स तुष्टो मार्कण्डः पूजितश्चाह तं नृपम् आख्याहि त्वरितं राजन् किमर्थं रुदितं त्वया केन वा विक्लवीभूतः का बाधा ते किमप्रियम्
तेव्हा संतुष्ट झालेल्या मार्कंडेयने पूजेनंतर राजाला विचारलं, 'राजा, लवकर सांग, तू का रडतोस, कोणत्या कारणाने दुःखी झालास, तुला काय त्रास आहे, काय अप्रिय घडलं?'
अस्माकं चैव यद्वृत्तं राज्यस्यार्थे महामुने एतत्सर्वं विदित्वा तु चिन्तावशमुपागतः
महामुने, आमच्यावर राज्यासाठी जे काही घडलं, ते सगळं समजून मी चिंता घेऊन बसलो आहे.
शृणु राजन्महाबाहो क्षत्रधर्मव्यवस्थितम् नैव दृष्टं रणे पापं युध्यमानस्य धीमतः
राजा, बलवान बाहू असलेल्या, क्षत्रिय धर्माचं नियम ऐक. युद्धात लढणाऱ्या शहाण्या माणसाला पाप लागत नाही.
किं पुना राजधर्मेण क्षत्रियस्य विशेषतः तदेवं हृदयं कृत्वा तस्मात्पापं न चिन्तयेत्
मग राजाच्या धर्मात, विशेषतः क्षत्रियासाठी, काय बोलावं? म्हणून मन मजबूत ठेव आणि पापाची चिंता करू नकोस.
ततो युधिष्ठिरो राजा प्रणम्य शिरसा मुनिम् पप्रच्छ विनयोपेतः सर्वपातकनाशनम्
मग राजा युधिष्ठिराने मुनिला वाकून नमस्कार केला आणि नम्रतेने सर्व पाप नष्ट कसं होतं हे विचारलं.
पृच्छामि त्वां महाप्राज्ञ नित्यं त्रैलोक्यदर्शिनम् कथय त्वं समासेन येन मुच्येत किल्बिषात्
महाज्ञानी, तीनही लोकांचा नेहमी अनुभव असणाऱ्या, मी तुला विचारतो—कृपया संक्षिप्त सांग, ज्यामुळे पापातून मुक्त होता येईल.
शृणु राजन्महाबाहो सर्वपातकनाशनम् प्रयागगमनं श्रेष्ठं नराणां पुण्यकर्मणाम्
राजा, बलवान बाहू असलेल्या, सर्व पाप नष्ट करण्याचं साधन ऐक—पुण्यवान लोकांसाठी प्रयागला जाणं हे श्रेष्ठ आहे.
भगवञ्छ्रोतुमिच्छामि पुरा कल्पे यथास्थितम् ब्रह्मणा देवमुख्येन यथावत्कथितं मुने
भगवंत, मला ऐकायचं आहे की पूर्वी कल्पात कसं होतं, ब्रह्मदेवाने जे सांगितलं आणि तू ऋषी म्हणून नीट सांगितलेलं.
कथं प्रयागगमनं नराणां तत्र कीदृशम् मृतानां का गतिस्तत्र स्नातानां तत्र किं फलम्
लोक प्रयागला कसे जातात? तिथे मरण पावलेल्या लोकांचे पुढे काय होते? आणि तिथे स्नान केल्याने काय फळ मिळते?
ये वसन्ति प्रयागे तु ब्रूहि तेषां च किं फलम् एतन्मे सर्वमाख्याहि परं कौतूहलं हि मे
जे लोक प्रयागमध्ये राहतात, त्यांना काय फळ मिळते ते मला सांग. हे सर्व मला नीट समजावून सांग, कारण मला याची फारच उत्सुकता आहे.
कथयिष्यामि ते वत्स यच्छ्रेष्ठं तत्र यत्फलम् पुरा हि सर्वविप्राणां कथ्यमानं मया श्रुतम्
माझ्या प्रिय बाळा, मी तुला तिथले श्रेष्ठ फळ सांगतो. पूर्वी सर्व ब्राह्मणांमध्ये हे सांगितले जात होते, ते मी ऐकले आहे.
आ प्रयागप्रतिष्ठानाद् आपुराद्वासुकेर्ह्रदात् कम्बलाश्वतरौ नागौ नागश्च बहुमूलकः एतत्प्रजापतेः क्षेत्रं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्
प्रयागपासून प्रतिष्ठानपर्यंत, वासुकीच्या सरोवरापर्यंत, कंबळ आणि अश्वतर नावाच्या नागांपर्यंत आणि बहुमूलक नावाच्या नागापर्यंतचा हा भाग प्रजापतीचे क्षेत्र आहे, जे तिन्ही लोकांत प्रसिद्ध आहे.
तत्र स्नात्वा दिवं यान्ति ये मृतास्ते ऽपुनर्भवाः ततो ब्रह्मादयो देवा रक्षां कुर्वन्ति संगताः
तिथे स्नान केल्यावर लोक स्वर्गात जातात; तिथे मरण पावलेल्यांना पुन्हा जन्म घ्यावा लागत नाही. म्हणूनच ब्रह्मा आणि इतर देवता नेहमी एकत्र येऊन या स्थळाचे रक्षण करतात.
अन्ये च बहवस्तीर्थाः सर्वपापहराः शुभाः न शक्याः कथितुं राजन् बहुवर्षशतैरपि संक्षेपेण प्रवक्ष्यामि प्रयागस्य तु कीर्तनम्
राजा, इतरही अनेक पवित्र तीर्थस्थाने आहेत, जी सर्व पापे नाहीशी करतात आणि शुभ आहेत, पण ती शेकडो वर्षे सांगूनही संपणार नाहीत. मी तुला प्रयागाचे महात्म्य थोडक्यात सांगतो.
षष्टिर्धनुःसहस्राणि यानि रक्षन्ति जाह्नवीम् यमुनां रक्षति सदा सविता सप्तवाहनः
साठ हजार धनुष्ये गंगेचे रक्षण करतात, आणि सात घोड्यांच्या रथावर असलेला सूर्य नेहमी यमुनाचे रक्षण करतो.
प्रयागं तु विशेषेण सदा रक्षति वासवः मण्डलं रक्षति हरिर् दैवतैः सह संगतः
इंद्र विशेषतः प्रयागाचे नेहमी रक्षण करतो, आणि हरि सर्व देवतांसह त्या पवित्र क्षेत्राचे रक्षण करतो.
तं वटं रक्षति सदा शूलपाणिर्महेश्वरः स्थानं रक्षन्ति वै देवाः सर्वपापहरं शुभम्
शूळधारी महेश्वर नेहमी त्या वडाच्या झाडाचे रक्षण करतो; सर्व देवता त्या पवित्र आणि पाप नष्ट करणाऱ्या स्थळाचे रक्षण करतात.
अधर्मेणावृतो लोको नैव गच्छति तत्पदम् स्वल्पमल्पतरं पापं यदा ते स्यान्नराधिप प्रयागं स्मरमाणस्य सर्वमायाति संक्षयम्
राजा, जेव्हा हा जग अधर्माने व्यापलेला असतो, तेव्हा कोणीही त्या परमपदाला पोहोचू शकत नाही; पण जो प्रयागाचे स्मरण करतो, त्याचे अगदी लहानसे पापसुद्धा पूर्णपणे नष्ट होते.
दर्शनात्तस्य तीर्थस्य नामसंकीर्तनादपि मृत्तिकालम्भनाद्वापि नरः पापात्प्रमुच्यते
त्या तीर्थाचे दर्शन केल्याने, त्याचे नाव उच्चारल्याने किंवा तिथली माती घेतल्यानेही माणूस पापातून मुक्त होतो.
पञ्च कुण्डानि राजेन्द्र तेषां मध्ये तु जाह्नवी प्रयागस्य प्रवेशे तु पापं नश्यति तत्क्षणात्
राजेंद्र, तिथे पाच कुंडे आहेत, त्यात गंगा मध्ये आहे; प्रयागात प्रवेश करताच पाप तात्काळ नष्ट होते.
योजनानां सहस्रेषु गङ्गायाः स्मरणान्नरः अपि दुष्कृतकर्मा तु लभते परमां गतिम्
गंगेचे स्मरण हजार योजन दूर असतानाही केले, तरी माणूस—जरी त्याने वाईट कर्मे केली असली तरी—परम अवस्था प्राप्त करतो.
कीर्तनान्मुच्यते पापाद् दृष्ट्वा भद्राणि पश्यति अवगाह्य च पीत्वा तु पुनात्यासप्तमं कुलम्
गंगेचे कीर्तन केल्याने पापातून मुक्ती मिळते; तिचे दर्शन घेतल्याने शुभ गोष्टी दिसतात; तिच्यात स्नान करून किंवा तिचे पाणी पिऊन माणूस आपल्या सात पिढ्यांपर्यंत शुद्ध करतो.
सत्यवादी जितक्रोधो ह्य् अहिंसायां व्यवस्थितः धर्मानुसारी तत्त्वज्ञो गोब्राह्मणहिते रतः
जो नेहमी सत्य बोलतो, रागावर विजय मिळवतो, अहिंसेत स्थिर असतो, धर्माचे पालन करतो, सत्य जाणतो आणि गायी व ब्राह्मणांच्या हितात रमतो—
गङ्गायमुनयोर्मध्ये स्नातो मुच्येत किल्बिषात् मनसा चिन्तयन्कामान् अवाप्नोति सुपुष्कलान्
गंगा आणि यमुना यांच्या मध्ये स्नान केल्याने पापातून मुक्ती मिळते; मनात जे काही इच्छितो, ते सर्व भरपूर प्रमाणात मिळते.
ततो गत्वा प्रयागं तु सर्वदेवाभिरक्षितम् ब्रह्मचारी वसेन्मासं पितॄन्देवांश्च तर्पयेत् ईप्सितांल्लभते कामान् यत्र यत्राभिजायते
मग सर्व देवतांनी रक्षित असलेल्या प्रयागात जाऊन, ब्रह्मचर्य पाळून एक महिना राहावे आणि पितरांना व देवांना तर्पण करावे; मग तो जिथे कुठे जन्म घेईल, तिथे त्याच्या सर्व इच्छा पूर्ण होतात.
तपनस्य सुता देवी त्रिषु लोकेषु विश्रुता समागता महाभागा यमुना तत्र निम्नगा तत्र संनिहितो नित्यं साक्षाद्देवो महेश्वरः
सूर्याची कन्या, तिन्ही लोकांत प्रसिद्ध असलेली, पुण्यवती यमुना तिथे वाहते; आणि तिथे महेश्वर स्वतः नेहमी उपस्थित असतो.