हैमं पलद्वयादूर्ध्वं रथमश्वयुगान्वितम् ददत्कृतोपवासः स्याद् दिवि कल्पशतं वसेत् कल्पान्ते राजराजः स्याद् अश्वव्रतमिदं स्मृतम्
जो मनुष्य दोन सोन्याच्या ताटांपेक्षा वर असलेली, घोड्यांनी जोडलेली रथ उपवास करून दान देतो, तो शंभर कल्पेपर्यंत स्वर्गात राहतो. कल्पाच्या शेवटी तो राजांचा राजा होतो. हेच अश्वव्रत म्हणून ओळखले जाते.
तद्वद्धेमरथं दद्यात् करिभ्यां संयुतं नरः सत्यलोके वसेत्कल्पं सहस्रमथ भूपतिः भवेदुपोषितो भूत्वा करिव्रतमिदं स्मृतम्
असेच, जो मनुष्य हत्तींसह जोडलेला सोन्याचा रथ दान करतो, तो सत्यलोकात हजार कल्पेपर्यंत राहतो आणि पोसलेला राजा होतो. हेच करिव्रत म्हणून ओळखले जाते.
उपवासं परित्यज्य समान्ते गोप्रदो भवेत् यक्षाधिपत्यमाप्नोति सुखव्रतमिदं स्मृतम्
समाप्तीला उपवास सोडून जो गायीचे दान करतो, तो यक्षांचा अधिपती होतो. हे सुखव्रत म्हणून ओळखले जाते.
निशि कृत्वा जले वासं प्रभाते गोप्रदो भवेत् वारुणं लोकमाप्नोति वरुणव्रतमुच्यते
रात्री पाण्यात राहून, सकाळी गाय दान केल्यास, तो वरुणलोक प्राप्त करतो. हे वरुणव्रत असे म्हणतात.
चान्द्रायणं च यः कुर्याद् धैमं चन्द्रं निवेदयेत् चन्द्रव्रतमिदं प्रोक्तं चन्द्रलोकफलप्रदम्
जो चांद्रायण व्रत करतो आणि सोन्याचा चंद्र अर्पण करतो, त्याला हे चंद्रव्रत म्हणतात, जे चंद्रलोकाचे फळ देते.
ज्येष्ठे पञ्चतपाः सायं हेमधेनुप्रदो दिवम् यात्यष्टमीचतुर्दश्यो रुद्रव्रतमिदं स्मृतम्
ज्येष्ठ महिन्यात संध्याकाळी पंचतप व्रत करून, सोन्याची गाय दान केल्यास, अष्टमी व चतुर्दशीला स्वर्गात जातो. हे रुद्रव्रत म्हणून ओळखले जाते.
सकृद्वितानकं कुर्यात् तृतीयायां शिवालये समान्ते धेनुदो याति भवानीव्रतमुच्यते
शिवमंदिरात तृतीयेला एकदाच छत्र विधी करून, शेवटी गाय दान केल्यास, तो भवानीव्रत प्राप्त करतो.
माघे निश्यार्द्रवासाः स्यात् सप्तम्यां गोप्रदो भवेत् दिवि कल्पमुषित्वेह राजा स्यात्पवनं व्रतम्
माघ महिन्यात रात्री ओल्या कपड्यांत राहून, सप्तमीला गाय दान केल्यास, तो एक कल्प स्वर्गात राहतो आणि पृथ्वीवर राजा होतो. हेच पवनव्रत आहे.
त्रिरात्रोपोषितो दद्यात् फाल्गुन्यां भवनं शुभम् आदित्यलोकमाप्नोति धामव्रतमिदं स्मृतम्
तीन रात्री उपवास करून, फाल्गुन महिन्यात सुंदर घर दान केल्यास, तो आदित्यलोक प्राप्त करतो. हेच धामव्रत म्हणून ओळखले जाते.
त्रिसंध्यं पूज्य दाम्पत्यम् उपवासी विभूषणैः अन्नं गाश्च समाप्नोति मोक्षमिन्द्रव्रतादिह
तीन संध्यांना पूजा करून, उपवास करत पत्नीसमवेत अलंकार घालून, जो अन्न व गायी मिळवतो आणि मुक्ती प्राप्त करतो, हेच येथे इंद्रव्रत आहे.
दत्त्वा सितद्वितीयायाम् इन्दोर्लवणभाजनम् समान्ते गोप्रदो याति विप्राय शिवमन्दिरम् कल्पान्ते राजराजः स्यात् सोमव्रतमिदं स्मृतम्
शुक्ल द्वितीयेला चंद्राच्या दिवशी, मीठाचा भांडे दान करून, शेवटी ब्राह्मणाला शिवमंदिरात गाय दान केल्यास, कल्पाच्या शेवटी तो राजांचा राजा होतो. हे सोमव्रत म्हणून ओळखले जाते.
प्रतिपद्येकभक्ताशी समान्ते कपिलाप्रदः वैश्वानरपदं याति शिवव्रतमिदं स्मृतम्
प्रतिपदेला एकदाच जेवून, शेवटी कपिला गाय दान केल्यास, तो वैश्वानर स्थान प्राप्त करतो. हे शिवव्रत म्हणून ओळखले जाते.
दशम्याम् एकभक्ताशी समान्ते दशधेनुदः दिशश्च काञ्चनैर्दद्याद् ब्रह्माण्डाधिपतिर्भवेत् एतद् विश्वव्रतं नाम महापातकनाशनम्
दशमीला एकदाच जेवून, शेवटी दहा गायी दान करून, दिशांना सोन्याने दान केल्यास, तो ब्रह्मांडाचा अधिपती होतो. हे विश्वव्रत म्हणतात, जे मोठ्या पापांचा नाश करणारे आहे.
यः पठेच्छृणुयाद्वापि व्रतषष्टिम् अनुत्तमाम् मन्वन्तरशतं सो ऽपि गन्धर्वाधिपतिर्भवेत्
जो कोणी ही श्रेष्ठ अशी साठ व्रते वाचतो किंवा ऐकतो, तो शंभर मन्वंतरांपर्यंत गंधर्वांचा अधिपती होतो.
षष्टिव्रतं नारद पुण्यमेतत् तवोदितं विश्वजनीनमन्यत् श्रोतुं तवेच्छा तदुदीरयामि प्रियेषु किं वाकथनीयम् अस्ति
नारद, ही पुण्याची साठ व्रते तुझ्याद्वारे सांगितली गेली, जी सर्व जग निर्माण करणारी आहेत. तुला दुसरे काही ऐकायचे असल्यास मी सांगतो, प्रियजनांत अजून काय सांगावे?
नैर्मल्यं भावशुद्धिश्च विना स्नानं न विद्यते तस्मान्मनोविशुद्ध्यर्थं स्नानमादौ विधीयते
शुद्धता आणि मनाची पवित्रता नसता स्नान होत नाही. म्हणून मनशुद्धीसाठी स्नान प्रथम करावे असे सांगितले आहे.
अनुद्धृतैरुद्धृतैर्वा जलैः स्नानं समाचरेत् तीर्थं च कल्पयेद्विद्वान् मूलमन्त्रेण मन्त्रवित् नमो नारायणायेति मूलमन्त्र उदाहृतः
उचललेल्या किंवा न उचललेल्या पाण्याने स्नान करावे. मंत्र जाणणाऱ्याने मूळ मंत्राने तीर्थ तयार करावे. 'नमो नारायणाय' हा मूळ मंत्र सांगितला आहे.
दर्भपाणिस्तु विधिना आचान्तः प्रयतः शुचिः चतुर्हस्तसमायुक्तं चतुरस्रं समन्ततः प्रकल्प्यावाहयेद् गङ्गाम् एभिर्मन्त्रैर्विचक्षणः
धर्माने कुश हातात घेऊन, तोंड स्वच्छ करून, मन एकाग्र व शुद्ध ठेवून, चार हातांची व चौकोनी जागा तयार करावी आणि त्या मंत्रांनी गंगा बोलवावी, हे ज्ञानी.
विष्णोः पादप्रसूतासि वैष्णवी विष्णुदेवता पाहि नस् त्वेनसस् तस्माद् आजन्ममरणान्तिकात्
तू विष्णूच्या पायातून जन्मलेली आहेस, वैष्णवी, विष्णूची दिव्य शक्ती, आमचं जन्मापासून मृत्यूपर्यंतचं सर्व पाप तू दूर कर.
तिस्रः कोट्यो ऽर्धकोटी च तीर्थानां वायुरब्रवीत् दिवि भुव्यन्तरिक्षे च तानि ते सन्ति जाह्नवि
वाऱ्याने सांगितलं की, तीन कोटी आणि अर्धी कोटी तीर्थं आहेत, हे सर्व स्वर्गात, पृथ्वीवर आणि आकाशात आहेत, हे जान्हवी.
नन्दिनीत्येव ते नाम देवेषु नलिनीति च दक्षा पृथ्वी च विहगा विश्वकायामृता शिवा
देवतांमध्ये तुझे नाव नंदिनी आणि नलिनी आहे; तू दक्ष, पृथ्वी, विहगा, विश्वकाया, अमृता आणि शिवा आहेस.
विद्याधरी सुप्रशान्ता तथा विश्वप्रसादिनी क्षेमा च जाह्नवी चैव शान्ता शान्तिप्रदायिनी
तू विद्याधरी, अत्यंत शांत, सर्वांना आनंद देणारी, क्षेमा, जान्हवी, शांत आणि शांतता देणारी आहेस.
एतानि पुण्यनामानि स्नानकाले प्रकीर्तयेत् भवेत्संनिहिता तत्र गङ्गा त्रिपथगामिनी
स्नानाच्या वेळी ही पुण्य नावं उच्चारावीत; मग त्रैलोक्यातून प्रवास करणारी गंगा तिथे उपस्थित होते.
सप्तवाराभिजप्तेन करसम्पुटयोजितः मूर्ध्नि कुर्याज्जलं भूयस् त्रिचतुष्पञ्चसप्तकम् स्नानं कुर्यान्मृदा तद्वद् आमन्त्र्य तु विधानतः
ही नावं सात वेळा हात जोडून म्हणावीत, मग डोक्यावर तीन, चार, पाच किंवा सात वेळा पाणी ओतावं आणि मातीने विधिपूर्वक स्नान करावं.
अश्वक्रान्ते रथक्रान्ते विष्णुक्रान्ते वसुंधरे मृत्तिके हर मे पापं यन्मया दुष्कृतं कृतम्
घोड्यांनी, रथांनी आणि विष्णूने चाललेली धरती, मृत्तिका, मी केलेली सर्व पापं तू दूर कर.
उद्धृतासि वराहेण कृष्णेन शतबाहुना मृत्तिके ब्रह्मदत्तासि काश्यपेनाभिमन्त्रिता आरुह्य मम गात्राणि सर्वं पापं प्रचोदय
मृत्तिका, तुला वराहाने, शतबाहू कृष्णाने वर काढलं; ब्रह्म्याने तुला दिलं, कश्यपाने मंत्रित केलं; आता माझ्या अंगावर ये आणि माझं सर्व पाप दूर कर.
मृत्तिके देहि नः पुष्टिं त्वयि सर्वं प्रतिष्ठितम् नमस्ते सर्वलोकानां प्रभवारणि सुव्रते
मृत्तिका, आम्हाला पुष्टी दे, तुझ्यात सर्व काही स्थिर आहे. सर्व लोकांचे मूळ आणि आधार असलेल्या, सुशील मृत्तिके, तुला नमस्कार.
एवं स्नात्वा ततः पश्चाद् आचम्य च विधानतः उत्थाय वाससी शुक्ले शुद्धे तु परिधाय वै ततस्तु तर्पणं कुर्यात् त्रैलोक्याप्यायनाय वै
असं स्नान करून, विधिप्रमाणे आचमन करून, उठून, स्वच्छ पांढरे वस्त्र परिधान करावं; मग त्रैलोक्याच्या पोषणासाठी तर्पण करावं.
देवा यक्षास्तथा नागा गन्धर्वाप्सरसो ऽसुराः क्रूराः सर्पाः सुपर्णाश्च तरवो जम्बुकाः खगाः
देव, यक्ष, नाग, गंधर्व, अप्सरा, असुर, क्रूर सर्प, सुपर्ण, झाडं, कोल्हे आणि पक्षी—
वाय्वाधारा जलाधारास् तथैवाकाशगामिनः निराधाराश्च ये जीवा ये तु धर्मरतास्तथा
वाऱ्यात, पाण्यात, आकाशात राहणारे, आधार नसलेले आणि धर्मात रमणारे जीव—