मार्गशीर्षत्रयोदश्यां सितायामेकभोजनः प्रार्थयेद्देवदेवेशं त्वामहं शरणं गतः
मार्गशीर्ष महिन्यातील शुक्ल पक्षातील त्रयोदशीला एकदाच जेवावे, आणि देवतांचा स्वामी, म्हणजे तुला, मी तुझ्या चरणी आलो असे प्रार्थना करावी.
चतुर्दश्यां निराहारः सम्यगभ्यर्च्य शंकरम् सुवर्णवृषभं दत्त्वा भोक्ष्यामि च परे ऽहनि
चतुर्दशीला उपवास करावा, नीट शंकराची पूजा करावी, सुवर्णाचा वृषभ द्यावा आणि दुसऱ्या दिवशी जेवावे.
एवं नियमकृत्सुप्त्वा प्रातरुत्थाय मानवः कृतस्नानजपःपश्चाद् उमया सह शंकरम् पूजयेत्कमलैः शुभ्रैर् गन्धमाल्यानुलेपनैः
असं व्रत पाळून, झोपून, सकाळी लवकर उठावे, स्नान व जप करून, नंतर उमा सोबत शंकराची शुद्ध कमळे, सुवासिक हार आणि उटणे याने पूजा करावी.
पादौ नमः शिवायेति शिरः सर्वात्मने नमः त्रिनेत्रायेति नेत्राणि ललाटं हरये नमः
पायांना 'शिवाय नमः' म्हणत वंदन करावे; डोक्याला 'सर्वात्म्ये नमः', डोळ्यांना 'त्रिनेत्राय नमः', आणि कपाळाला 'हराय नमः' म्हणत वंदन करावे.
मुखमिन्दुमुखायेति श्रीकण्ठायेति कंधराम् सद्योजाताय कर्णौ तु वामदेवाय वै भुजौ
मुख चंद्रासारखं आहे असं म्हणत पूजावं, गळा श्रीकंठ म्हणून, कान सद्योजात म्हणून आणि भुजा वामदेव असं म्हणून पूजाव्यात.
अघोरहृदयायेति हृदयं चाभिपूजयेत् स्तनौ तत्पुरुषायेति तथेशानाय चोदरम्
हृदय अघोरहृदय म्हणून पूजावं, स्तन तात्पुरुष म्हणून आणि पोट ईशान असं म्हणून पूजावं.
पार्श्वौ चानन्तधर्माय ज्ञानभूताय वै कटिम् ऊरू चानन्तवैराग्यसिंहायेत्यभिपूजयेत्
दोन्ही बाजू अनंतधर्म म्हणून, कंबर ज्ञानस्वरूप म्हणून आणि मांड्या अनंत वैराग्याचा सिंह म्हणून पूजाव्यात.
अनन्तैश्वर्यनाथाय जानुनी चार्चयेद्बुधः प्रधानाय नमो जङ्घे गुल्फौ व्योमात्मने नमः
गुडघे अनंत ऐश्वर्याचे नाथ म्हणून, पिंड्या प्रधान म्हणून आणि घोटे आकाशस्वरूप म्हणून पूजावेत.
व्योमकेशात्मरूपाय केशान्पृष्ठं च पूजयेत् नमः पुष्ट्यै नमस्तुष्ट्यै पार्वतीं चापि पूजयेत्
केस आणि पाठ आकाशस्वरूप म्हणून पूजावेत, पुष्टी आणि तुष्टी यांना नमस्कार करावा आणि पार्वतीलाही पूजावं.
ततस्तु वृषभं हैमम् उदकुम्भसमन्वितम् शुक्लमाल्याम्बरधरं पञ्चरत्नसमन्वितम् भक्ष्यैर्नानाविधैर्युक्तं ब्राह्मणाय निवेदयेत्
नंतर, सोन्याचा वृषभ, जलकुंभ, पांढरी फुलांची माळ, वस्त्र, पाच रत्नांनी सजवलेला आणि विविध पदार्थांनी युक्त असा ब्राह्मणाला द्यावा.
प्रीयतां देवदेवो ऽत्र सद्योजातः पिनाकधृक् ततो विप्रान्समाहूय तर्पयेद्भक्तितः शुभान् पृषदाज्यं च संप्राश्य स्वपेद्भूमावुदङ्मुखः
देवतांचा देव सद्योजात, पिनाकधारी, येथे प्रसन्न होवो. मग शुद्ध ब्राह्मणांना बोलावून भक्तीने तृप्त करावं, तुपाचं पान घ्यावं आणि उत्तर दिशेला तोंड करून जमिनीवर झोपावं.
पञ्चदश्यां च सम्पूज्य विप्रान्भुञ्जीत वाग्यतः तद्वत्कृष्णचतुर्दश्याम् एतत्सर्वं समाचरेत्
पंधराव्या दिवशी ब्राह्मणांची पूजा करून, मौन ठेवून जेवावं; तसेच कृष्ण चतुर्दशीला हे सर्व करावं.
चतुर्दशीषु सर्वासु कुर्यात्पूर्ववदर्चनम् ये तु मासे विशेषाः स्युस् तान्निबोध क्रमादिह
सर्व चतुर्दशींना पूर्वीप्रमाणेच पूजा करावी; आता प्रत्येक महिन्यातील विशेष नियम ऐक.
मार्गशीर्षादिमासेषु क्रमादेतदुदीरयेत् शंकराय नमस्ते ऽस्तु नमस्ते करवीरक
मार्गशीर्षपासून सुरू होणाऱ्या महिन्यांमध्ये, अनुक्रमे असे म्हणावं – शंकराला नमस्कार असो, करवीरकाला नमस्कार असो.
त्र्यम्बकाय नमस्ते ऽस्तु महेश्वरमतः परम् नमस्ते ऽस्तु महादेव स्थाणवे च ततः परम्
त्र्यम्बकाला नमस्कार असो, महेश्वराला नमस्कार असो; महादेवाला नमस्कार असो, आणि नंतर स्थाणुला नमस्कार असो.
नमः पशुपते नाथ नमस्ते शम्भवे पुनः नमस्ते परमानन्द नमः सोमार्धधारिणे
पशुपतीनाथाला नमस्कार असो; पुन्हा शंभुला नमस्कार असो; परमानंदाला नमस्कार असो, सोमार्धधारीला नमस्कार असो.
नमो भीमाय इत्येवं त्वामहं शरणं गतः गोमूत्रं गोमूयं क्षीरं दधि सर्पिः कुशोदकम्
भीमाला नमस्कार. अशा प्रकारे मी तुझ्या आश्रयाला आलो आहे. गोमूत्र, गोमय, दूध, दही, तूप आणि कुशासह पाणी—
पञ्चगव्यं ततो बिल्वं कर्पूरं चागुरुं यवाः तिलाः कृष्णाश्च विधिवत् प्राशनं क्रमशः स्मृतम् प्रतिमासं चतुर्दश्योर् एकैकं प्राशनं स्मृतम्
ही पाच गोमूत्रजन्य द्रव्ये, मग बेलाची पाने, कापूर, अगर, ज्वारी, काळे तीळ, हे सर्व विधीपूर्वक अनुक्रमे सेवन करावं; प्रत्येक महिन्याच्या चतुर्दशीला एक एक द्रव्य घेणं सांगितलं आहे.
मन्दारमालतीभिश्च तथा धत्तूरकैरपि सिन्दुवारैरशोकैश्च मल्लिकाभिश्च पाटलैः
मंदार, माळती, तसेच धत्तूर, सिंदुवार, अशोक, मल्लिका आणि पाटल यांसारख्या फुलांनी—
अर्कपुष्पैः कदम्बैश्च शतपत्त्र्या तथोत्पलैः एकैकेन चतुर्दश्योर् अर्चयेत्पार्वतीपतिम्
अर्क, कदंब, शतपत्र आणि कमळ या फुलांनी, प्रत्येक चतुर्दशीला एकेक फुल घेऊन पार्वतीपतीची पूजा करावी.
पुनश्च कार्त्तिके मासे प्राप्ते संतर्पयेद्द्विजान् अन्नैर् नानाविधैर् भक्ष्यैर् वस्त्रमाल्यविभूषणैः
पुन्हा, कार्तिक महिन्यात आला की, ब्राह्मणांना विविध प्रकारच्या अन्नाने, पक्वान्नाने, वस्त्र, फुलमाळा आणि दागिन्यांनी तृप्त करावं.
कृत्वा नीलवृषोत्सर्गं श्रुत्युक्तविधिना नरः उमामहेश्वरं हैमं वृषभं च गवा सह
शास्त्रानुसार निळ्या वृषभाचं विसर्जन करून, उमामहेश्वराला सोन्याचा वृषभ आणि गायींसह अर्पण करावा.
मुक्ताफलाष्टकयुतं सितनेत्रपटावृताम् सर्वोपस्करसंयुक्तां शय्यां दद्यात् सकुम्भकाम्
मोत्यांनी सजवलेली, पांढऱ्या कापडाने झाकलेली, सर्व आवश्यक वस्तूंनी युक्त अशी, पाण्याचा कलश असलेली शय्या द्यावी.
ताम्रपात्रोपरि पुनः शालितण्डुलसंयुतम् स्थाप्य विप्राय शान्ताय वेदव्रतपराय च
तांब्याच्या पात्रावर तांदूळ ठेवून, शांत, वेदव्रत पाळणाऱ्या ब्राह्मणाला ते द्यावे.
ज्येष्ठसामविदे देयं नवकव्रतिने क्वचित् गुणज्ञे श्रोत्रिये दद्याद् आचार्ये तत्त्ववेदिनि
हे ज्येष्ठसाम जाणणाऱ्याला, नव्याने व्रत घेतलेल्या, सद्गुणी, श्रौत, किंवा तत्त्व जाणणाऱ्या आचार्याला द्यावे.
अव्यङ्गाङ्गाय सौम्याय सदा कल्पाणकारिणे सपत्नीकाय सम्पूज्य वस्त्रमाल्यविभूषणैः
ज्याचे सर्व अंग निरोगी आहेत, जो सौम्य आहे, नेहमी विधी करतो, पत्नीसमवेत आहे, त्याला वस्त्र, फुलमाळा आणि दागिन्यांनी सन्मान करून द्यावे.
गुरौ सति गुरोर्देयं तदभावे द्विजातये न वित्तशाठ्यं कुर्वीत कुर्वन्दोषात्पतत्यधः
गुरु उपस्थित असेल तर त्यालाच द्यावे; नसल्यास दुसऱ्या द्विजाला द्यावे. संपत्तीबाबत कपट करू नये; चुकीचे वागल्यास अधःपतन होते.
अनेन विधिना यस्तु कुर्याच्छिवचतुर्दशीम् सो ऽश्वमेधसहस्रस्य फलं प्राप्नोति मानवः
जो कोणी या विधीने शिवचतुर्दशी करतो, त्याला हजार अश्वमेध यज्ञाचे फळ मिळते.
ब्रह्महत्यादिकं किंचिद् यदत्रामुत्र वा कृतम् पितृभिर्भ्रातृभिर्वापि तत्सर्वं नाशमाप्नुयात्
पूर्वजांनी किंवा भावंडांनी येथे किंवा इतरत्र केलेले ब्रह्महत्या वगैरे सर्व पापे नष्ट होतात.
दीर्घायुरारोग्यकुलान्नवृद्धिर् अत्राक्षयामुत्र चतुर्भुजत्वम् गणाधिपत्यं दिवि कल्पकोटिशतान्युषित्वा पदमेति शम्भोः
दीर्घायुष्य, आरोग्य, कुटुंबाची भरभराट, अन्नाची कधीही न संपणारी वाढ, आणि पुढे चार हातांचे रूप, गणाधिपतीपद, स्वर्गात असंख्य कल्पे राहून, शेवटी शंभूच्या चरणी स्थान मिळते.