धृतिर् वरीयान् यवसः सुवर्णो वष्टिरेव च चरिष्णुर् ईड्यः सुमतिर् वसुः शुक्रश्च वीर्यवान्
धृति सर्वांत बलवान आहे, यवस म्हणजे सोनं, वष्टिरही तसाच आहे, चरिष्णू स्तुत्य आहे, सुमती म्हणजे संपत्ती, आणि शुक्र हा सामर्थ्यवान आहे.
भविष्या दश सावर्णेर् मनोः पुत्राः प्रकीर्तिताः रौच्यादयस्तथान्ये ऽपि मनवः संप्रकीर्तिताः
सावर्णी मनूचे दहा पुत्र, रौच्य वगैरे, हे भविष्यातील म्हणून सांगितले आहेत, आणि इतर मनूंचीही तसेच नावे घेतली आहेत.
रुचेः प्रजापतेः पुत्रो रौच्यो नाम भविष्यति मनुर् भूतिसुतस् तद्वद् भौत्यो नाम भविष्यति
रुचि या प्रजापतीचा पुत्र रौच्य नावाचा होईल, तो मनू बनेल; त्याचप्रमाणे, भूतीचा पुत्र भौत्य नावाचा होईल आणि तोही मनू बनेल.
ततस्तु मेरुसावर्णिर् ब्रह्मसूनुर् मनुः स्मृतः ऋतश्च ऋतधामा च विष्वक्सेनो मनुस् तथा
यानंतर ब्रह्माचा पुत्र मेरुसावर्णी मनू म्हणून ओळखला जातो, तसेच ऋत, ऋतधामा आणि विश्वक्सेन हेही मनू आहेत.
अतीतानागताश्चैते मनवः परिकीर्तिताः षडूनं युगसाहस्रम् एभिर् व्याप्तं नराधिप
हे सर्व मनू, गेलेले आणि येणारे, असे सांगितले आहेत; राजन, या सर्वांच्या काळाने जवळपास सहा हजार युगं पूर्ण झाली आहेत.
स्वे स्वे ऽन्तरे सर्वमिदम् उत्पाद्य सचराचरम् कल्पक्षये विनिर्वृत्ते मुच्यन्ते ब्रह्मणा सहा
प्रत्येक मनूच्या काळात सर्व चराचर सृष्टी निर्माण होते; कल्पाचा शेवट झाला की, हे सर्व ब्रह्मासह मुक्त होतात.
एते युगसहस्रान्ते विनश्यन्ति पुनः पुनः ब्रह्माद्या विष्णुसायुज्यं याता यास्यन्ति वै द्विजाः
या हजारो युगांच्या शेवटी, ब्रह्मा आणि इतर पुन्हा पुन्हा नष्ट होतात; द्विजांनो, त्यांनी विष्णुसायुज्य प्राप्त केलं आहे आणि पुन्हा मिळवतील.
बहुभिर् धारिणी भुक्ता भूपालैः श्रूयते पुरा पार्थिवाः पृथिवीयोगात् पृथिवी कस्य योगतः
पूर्वी अनेक राजांनी ही पृथ्वी उपभोगली आहे असं ऐकायला मिळतं; राजन, जेव्हा पृथ्वी राजाशिवाय होते, तेव्हा कोणाच्या संगाने ती पुन्हा जोडली जाते?
किम् अर्थं च कृता संज्ञा भूमेः किं पारिभाषिकी गौर् इतीयं च विख्याता सूत कस्माद्ब्रवीहि नः
पृथ्वीला हे नाव का पडलं? तिला 'गौ' असं का म्हणतात? सूत, ती एवढी प्रसिद्ध कशी झाली, हे आम्हाला सांग.
वंशे स्वायम्भुवस्यासीद् अङ्गो नाम प्रजापतिः मृत्योस्तु दुहिता तेन परिणीता सुदुर्मुखा
स्वायंभुव वंशात अंग नावाचा एक प्रजापती होता; त्याने मृत्यूची मुलगी सुदुर्मुखा हिला पत्नी म्हणून स्वीकारलं.
सुनीथा नाम तस्यास्तु वेनो नाम सुतः पुरा अधर्मनिरतश्चासीद् बलवान् वसुधाधिपः
तिला वेण नावाचा पुत्र झाला, तो प्राचीन काळी अधर्माचरण करणारा, पण सामर्थ्यवान पृथ्वीचा राजा होता.
लोके ऽप्यधर्मकृज्जातः परभार्यापहारकः धर्माचारस्य सिद्ध्यर्थं जगतो ऽथ महर्षिभिः
तो जगातही अधर्म करणारा आणि दुसऱ्यांच्या स्त्रिया पळवणारा जन्माला आला; मग जगात धर्माचरण प्रस्थापित करण्यासाठी महर्षींनी—
अनुनीतो ऽपि न ददाव् अनुज्ञां स यदा ततः शापेन मारयित्वैनम् अराजकमयार्दिताः
त्याला विनंती केली तरी त्याने परवानगी दिली नाही; म्हणून त्यांनी शाप देऊन त्याचा वध केला, आणि राजा नसल्यामुळे लोक त्रस्त झाले.
ममन्थुर् ब्राह्मणास्तस्य बलाद्देहमकल्मषाः तत्कायान्मथ्यमानात्तु निपेतुर्म्लेच्छजातयः
त्या वेळी निष्कलंक ब्राह्मणांनी त्याच्या शरीराचा जबरदस्तीने मंथन केला; त्या शरीरातून म्लेच्छ जाती निर्माण झाल्या.
शरीरे मातुरंशेन कृष्णाञ्जनसमप्रभाः पितुरंशस्य चांशेन धार्मिको धर्मचारिणः
आईच्या भागातून काळ्या काजळासारखा वर्ण असलेले लोक जन्मले; वडिलांच्या भागातून धर्मनिष्ठ, धर्माचरण करणारा एक पुरुष जन्मला.
उत्पन्नो दक्षिणाद्धस्तात् सधनुः सशरो गदी दिव्यतेजोमयवपुः सरत्नकवचाङ्गदः
तो उजव्या हातातून जन्मला, त्याच्या हातात धनुष्य, बाण आणि गदा होती; त्याचं शरीर दिव्य तेजाने उजळलेलं होतं आणि तो रत्नजडित कवच व अंगदांनी सुशोभित होता.
पृथोरेवाभवद्यत्नात् ततः पृथुरजायत स विप्रैरभिषिक्तो ऽपि तपः कृत्वा सुदारुणम्
तो प्रत्यक्ष पृथु होता, प्रयत्नपूर्वक जन्मलेला; मग पृथु जन्मला. ब्राह्मणांनी त्याचा अभिषेक केला तरी त्याने कठोर तपस्या केली.
विष्णोर्वरेण सर्वस्य प्रभुत्वम् अगमत् पुनः निःस्वाध्यायवषट्कारं निर्धर्मं वीक्ष्य भूतलम्
विष्णूच्या वरामुळे त्याला पुन्हा सर्वांचं राज्य मिळालं; त्याने पृथ्वीवर वेदपठणाचा आणि यज्ञाचा आवाज नाही, धर्म नाही हे पाहिलं—
दग्धुमेवोद्यतः कोपाच् छरेणामितविक्रमः ततो गोरूपमास्थाय भूः पलायितुम् उद्यता
अमित शौर्य असलेल्या पृथुने रागाने आपला बाण उगारून पृथ्वीला जाळण्याचा निर्धार केला; तेव्हा पृथ्वीने गायीचे रूप घेऊन पळून जाण्याचा प्रयत्न केला.
पृष्ठतो ऽनुगतस्तस्याः पृथुर्दीप्तशरासनः ततः स्थित्वैकदेशे तु किं करोमीति चाब्रवीत्
पृथुने आपल्या तेजस्वी धनुष्याने तिचा पाठलाग केला; मग एका ठिकाणी उभा राहून तो म्हणाला, 'आता मी काय करू?'
पृथुर् अप्यवदद् वाक्यम् ईप्सितं देहि सुव्रते सर्वस्य जगतः शीघ्रं स्थावरस्य चरस्य च
पृथु म्हणाला, 'सुव्रते, सर्व जगासाठी—स्थावर आणि जंगम यांच्यासाठी—जे हवे आहे ते लवकर दे.'
तथैव साब्रवीद् भूमिर् दुदोह स नराधिपः स्वके पाणौ पृथुर्वत्सं कृत्वा स्वायम्भुवं मनुम्
त्यावर पृथ्वीनेही तसेच उत्तर दिले; मग त्या राजाने स्वायंभुव मनूला वत्स करून, स्वतःच्या हातात दूध काढले.
तदन्नमभवच्छुद्धं प्रजा जीवन्ति येन वै ततस्तु ऋषिभिर्दुग्धा वत्सः सोमस्तदाभवत्
ते अन्न शुद्ध झाले, ज्यामुळे सर्व प्राणी जगतात; त्यानंतर ऋषींनी सोमाला वत्स करून पृथ्वीचे दूध काढले.
दोग्धा बृहस्पतिरभूत् पात्रं वेदस्तपो रसः देवैश्च वसुधा दुग्धा दोग्धा मित्रस्तदाभवत्
बृहस्पती दुध काढणारा झाला, वेद हे पात्र होते, आणि तप हे सार होते; देवांनीही मित्राला दुध काढणारा करून पृथ्वीचे दूध काढले.
इन्द्रो वत्सः समभवत् क्षीरमूर्जस्करं बलम् देवानां काञ्चनं पात्रं पितॄणां राजतं तथा
इंद्र वत्स झाला, आणि देवांसाठी दूध म्हणजे बळ देणारे अमृत होते; त्यांचे पात्र सोन्याचे होते, आणि पितरांसाठी ते चांदीचे होते.
अन्तकश्चाभवद्दोग्धा यमो वत्सः स्वधा रसः अलाबुपात्रं नागानां तक्षको वत्सको ऽभवत्
अंतक दुध काढणारा झाला, यम वत्स झाला, आणि सार म्हणजे स्वधा होते; नागांसाठी पात्र कुंदरूचे होते, आणि तक्षक वत्स झाला.
विषं क्षीरं ततो दोग्धा धृतराष्ट्रो ऽभवत्पुनः असुरैरपि दुग्धेयम् आयसे शक्रपीडिनीम्
मग विष हे दूध झाले; धृतराष्ट्र पुन्हा दुध काढणारा झाला; असुरांनीही लोखंडी पात्रात पृथ्वीचे दूध काढले, ज्यामुळे इंद्राला त्रास झाला.
पात्रे मायाम् अभूद् वत्सः प्राह्लादिस् तु विरोचनः दोग्धा द्विमूर्धा तत्रासीन् माया येन प्रवर्तिता
त्यांचे पात्र माया होती, वत्स विरोचनाचा पुत्र प्रह्लाद होता; द्विमूर्धा दुध काढणारा होता, ज्याने माया निर्माण केली.
यक्षैश्च वसुधा दुग्धा पुरान्तर्धानम् ईप्सुभिः कृत्वा वैश्रवणं वत्सम् आमपात्रे महीपते
यक्षांनी पृथ्वीचे दूध काढले, अदृश्य होण्याची इच्छा ठेवून; वैश्रवण वत्स झाला, आणि पात्र कच्चे होते, हे राजन.
प्रेतरक्षोगणैर्दुग्धा धरा रुधिरमुल्बणम् रौप्यनाभो ऽभवद्दोग्धा सुमाली वत्स एव तु
प्रेत आणि राक्षसांच्या समूहांनी पृथ्वीचे दूध काढले, ज्यातून भयंकर रक्त मिळाले; सुमाली दुध काढणारा होता, पात्र चांदीचे होते, आणि वत्स तोच होता.