प्रजापतिश्च सर्पाश्च ब्रह्मा प्रत्यधिदेवताः विनायकं तथा दुर्गां वायुराकाशमेव च आवाहयेद्व्याहृतिभिस् तथैवाश्विकुमारकौ
प्रजापती आणि सर्प, ब्रह्मा हे उपदेवता; तसेच विनायक, दुर्गा, वायु आणि आकाश यांनाही व्याहृतिंनी आवाहन करावे, तसेच अश्विनी कुमारांनाही.
संस्मरेद्रक्तमादित्यम् अङ्गारकसमन्वितम् सोमशुक्रौ तथा श्वेतो बुधजीवौ च पिङ्गलौ मन्दराहू तथा कृष्णौ धूम्रं केतुगणं विदुः
सूर्याला मंगळासह लाल, चंद्र व शुक्र पांढरे, बुध व गुरु पिंगट, शनि व राहु काळे, आणि केतु व त्याचा समूह धुरकट असे ध्यान करावे.
ग्रहवर्णानि देयानि वासांसि कुसुमानि च धूपामोदो ऽत्र सुरभिर् उपरिष्टाद् वितानिकम् शोभनं स्थापयेत्प्राज्ञः फलपुष्पसमन्वितम्
रंगीत गुलाल, वस्त्रे आणि फुले अर्पण करावीत. सुवासिक धूप वर ठेवावा. आणि ज्ञानी व्यक्तीने फळे व फुलांनी सजवलेली सुंदर छत्री उभारावी.
गुडौदनं रवेर्दद्यात् सोमाय घृतपायसम् अङ्गारकाय संयावं बुधाय क्षीरषष्टिके
सूर्याला गोड भात, सोमाला तुपातला पायस, मंगळाला गव्हाचे धिरडे, आणि बुधाला दूधातला भात द्यावा.
दध्योदनं च जीवाय शक्राय च घृतौदनम् शनैश्चराय कृसराम् अजामांसं च राहवे चित्रौदनं च केतुभ्यः सर्वभक्ष्यैरथार्चयेत्
गुरुला दहीभात, इंद्राला तुपातला भात, शनिला डाळभात, राहुला बोकडाचे मांस, आणि केतूंना रंगीत भात अर्पण करावा. सर्वांना विविध पदार्थांनी पूजा करावी.
प्रागुत्तरेण तस्माच्च दध्यक्षतविभूषितम् चूतपल्लवसंछन्नं फलवस्त्रयुगान्वितम्
त्याच्या ईशान्येला दही व अक्षता लावलेले, आंब्याच्या पानांनी झाकलेले, फळे आणि वस्त्रांची जोडी ठेवलेले असे सजवावे.
पञ्चरत्नसमायुक्तं पञ्चभङ्गसमन्वितम् स्थापयेदव्रणं कुम्भं वरुणं तत्र विन्यसेत्
पाच रत्ने आणि पाच धातूंनी युक्त, कुठेही तडा नसलेला कलश ठेवावा आणि त्यात वरुणाची स्थापना करावी.
गङ्गाद्याः सरितः सर्वाः समुद्रांश्च सरांसि च गजाश्वरथ्यावल्मीकसंगमाद्ध्रदगोकुलात्
गंगा वगैरे सर्व नद्या, समुद्र, तळी, तसेच हत्ती, घोडे, रस्ते, मुंग्यांचे वारुळे, तलाव आणि गायींची राखण असलेली जागा — या सर्वांचे संगम.
मृदमानीय विप्रेन्द्र सर्वौषधिजलान्विताम् स्नानार्थं विन्यसेत्तत्र यजमानस्य धर्मवित्
हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, सर्व औषधींनी युक्त असे पाणी आणि माती आणावी आणि धर्म जाणणाऱ्या यजमानाच्या स्नानासाठी तेथे ठेवावी.
सर्वे समुद्राः सरितः सरांसि च नदास्तथा आयान्तु यजमानस्य दुरितक्षयकारकाः
सर्व समुद्र, नद्या, तळी आणि प्रवाह यजमानासाठी येवोत आणि पापांचा नाश करोत.
एवमावाहयेदेतान् अमरान्मुनिसत्तम होमं समारभेत्सर्पिर् यवव्रीहितिलादिना
हे श्रेष्ठ मुनी, अशा प्रकारे या अमर देवतांना आमंत्रित करावे आणि तूप, ज्वारी, तांदूळ, तीळ वगैरे धान्यांनी होम सुरू करावा.
अर्कः पलाशखदिराव् अपामार्गो ऽथ पिप्पलः औदुम्बरः शमी दूर्वा कुशाश्च समिधः क्रमात्
अर्क, पळस, खैर, आपामार्ग, पिंपळ, औदुंबर, शमी, दुर्वा आणि कुश — या सर्वांची समिधा योग्य क्रमाने वापरावी.
एकैकस्याष्टकशतम् अष्टविंशतिरेव वा होतव्या मधुसर्पिर्भ्यां दध्ना चैव समन्विताः
प्रत्येकासाठी आठशे किंवा अठ्ठावीस समिधा, मध, तूप आणि दही मिसळून अर्पण कराव्यात.
प्रादेशमात्रा अशिफा अशाखा अपलाशिनीः समिधः कल्पयेत्प्राज्ञः सर्वकर्मसु सर्वदा
सर्व विधींमध्ये, समिधा नेहमी एक पेडाच्या लांबीची, गाठी, फांद्या किंवा पाने नसलेली निवडावी.
देवानामपि सर्वेषाम् उपांशु परमार्थवित् स्वेन स्वेनैव मन्त्रेण होतव्याः समिधः पृथक्
सर्व देवतांसाठी, परम सत्य जाणणाऱ्याने प्रत्येकासाठी वेगळ्या मंत्राने समिधा अर्पण कराव्यात.
होतव्यं च घृताभ्यक्तं चरुभक्षादिकं पुनः मन्त्रैर्दशाहुतीर्हुत्वा होमं व्याहृतिभिस्ततः
तुपाने लावलेले आणि शिजवलेले पदार्थ पुन्हा अर्पण करावेत. मग मंत्रांनी दहा आहुती देऊन, व्याहृतींनी होम पूर्ण करावा.
उदङ्मुखाः प्राङ्मुखा वा कुर्युर्ब्राह्मणपुंगवाः मन्त्रवन्तश्च कर्तव्याश् चरवः प्रतिदैवतम्
श्रेष्ठ ब्राह्मणांनी उत्तर किंवा पूर्वेकडे तोंड करून, प्रत्येक देवतेसाठी मंत्रासहित शिजवलेले पदार्थ अर्पण करावेत.
हुत्वा च तांश्चरून्सम्यक् ततो होमं समाचरेत् आकृष्णेति च सूर्याय होमः कार्यो द्विजन्मना
ते शिजवलेले पदार्थ नीट अर्पण केल्यावर, नंतर होम करावा. सूर्याला 'आकृष्णेति' या मंत्राने द्विजांनी होम करावा.
आप्यायस्वेति सोमाय मन्त्रेण जुहुयात्पुनः अग्निर्मूर्धा दिवो मन्त्र इति भौमाय कीर्तयेत्
'आप्यायस्वेति' या मंत्राने पुन्हा सोमाला अर्पण करावे. पृथ्वीला 'अग्निर्मूर्धा दिवो मंत्र' म्हणून अर्पण करावे.
अग्ने विवस्वदुषस इति सोमसुताय वै बृहस्पते परिदीया रथेनेति गुरोर्मतः
सोमपुत्रासाठी 'अग्ने विवस्वदुषसा' हा मंत्र म्हणावा. बृहस्पतीसाठी 'परिदिया रथेन' हा मंत्र गुरुच्या मते योग्य आहे.
शुक्रं ते अन्यदिति च शुक्रस्यापि निगद्यते शनैश्चरायेति पुनः शं नो देवीति होमयेत्
शुक्रासाठी 'शुक्रं ते अन्यद्' हा मंत्र आहे, आणि शुक्रासाठीच 'शनैश्चराय' असंही म्हटलं जातं. पुन्हा 'शं नो देवी' या मंत्राने हवन करावं.
कया नश्चित्र आभुवद् इति राहोरुदाहृतः केतुं कृण्वन्न् अपि ब्रूयात् केतूनामपि शान्तये
राहूसाठी 'कया नश्चित्र आभुवत्' हा मंत्र सांगितला आहे. केतूची शांती व्हावी म्हणून केतूंसाठीही मंत्र म्हणावा.
आ वो राजेति रुद्रस्य बलिहोमं समाचरेत् आपो हि ष्ठेत्युमायास्तु स्योनेति स्वामिनस्तथा
रुद्रासाठी 'आ वो राजेति' या मंत्राने बळीहवन करावं. उमेसाठी 'आपो हि ष्ठ' आणि 'स्योनेति' हे मंत्र आहेत, आणि स्वामीसाठीही तसेच.
विष्णोरिदं विष्णुरिति तमीशेति स्वयम्भुवः इन्द्रम् इद्देवतातेति इन्द्राय जुहुयात्ततः
विष्णूसाठी 'विष्णोरिदं विष्णुरिति' हा मंत्र आहे, स्वयंभूसाठी 'तमीशेति' असा मंत्र आहे. इंद्रासाठी 'इन्द्रमिद्देवतातेति' हा मंत्र आहे, आणि मग इंद्राला हवन करावं.
तथा यमस्य चायं गौर् इति होमः प्रकीर्तितः कालस्य ब्रह्म जज्ञानम् इति मन्त्रः प्रशस्यते
यमासाठी 'चायं गौर्' हा हवनाचा मंत्र सांगितला आहे. काळासाठी 'ब्रह्म जज्ञानम्' हा मंत्र श्रेष्ठ मानला आहे.
चित्रगुप्तस्य चाज्ञातम् इति मन्त्रविदो विदुः अग्निं दूतं वृणीमह इति वह्नेरुदाहृतः
चित्रगुप्तासाठी 'आज्ञातम्' हा मंत्र जाणकारांना माहित आहे. अग्नींसाठी 'अग्निं दूतं वृणीमहे' हा मंत्र सांगितला आहे.
उद् उत्तमं वरुणमित्य् अपां मन्त्रः प्रकीर्तितः भूमेः पृथिव्यन्तरिक्षम् इति वेदेषु पठ्यते
वरुणासाठी 'उदुत्तमं वरुणम्' हा जलाचा मंत्र सांगितला आहे. पृथ्वीकरता 'भूमेः पृथिव्यन्तरिक्षम्' हा वेदात वाचला जातो.
सहस्रशीर्षा पुरुष इति विष्णोरुदाहृतः इन्द्रायेन्दो मरुत्वत इति शक्रस्य शस्यते
विष्णूसाठी 'सहस्रशीर्षा पुरुष' हा मंत्र आहे. शक्रासाठी 'इन्द्रायेंदो मरुत्वता' हा मंत्र श्रेष्ठ मानला आहे.
उत्तानपर्णे सुभगे इति देव्याः समाचरेत् प्रजापतेः पुनर्होमः प्रजापतिरिति स्मृतः
देवीसाठी 'उत्तानपर्णे सुभगे' या मंत्राने विधी करावा. प्रजापतीसाठी 'प्रजापतिः' या मंत्राने पुन्हा हवन सांगितलं आहे.
नमो ऽस्तु सर्पेभ्य इति सर्पाणां मन्त्र उच्यते एष ब्रह्मा य ऋत्विग्भ्य इति ब्रह्मण्युदाहृतः
सर्पांसाठी 'नमोऽस्तु सर्पेभ्यः' हा मंत्र सांगितला आहे. ब्रह्मासाठी 'एष ब्रह्मा य ऋत्विग्भ्यः' हा मंत्र आहे.