तृतीयः कोटिहोमस्तु सर्वकामफलप्रदः अयुतेनाहुतीनां च नवग्रहमखः स्मृतः
तिसरे म्हणजे दहा लाख आहुतींचे, जे सर्व इच्छा पूर्ण करणारे आहे; नवग्रहयज्ञात दहा हजार आहुती आवश्यक मानल्या आहेत.
तस्य तावद्विधिं वक्ष्ये पुराणश्रुतिभाषितम् गर्तस्योत्तरपूर्वेण वितस्तिद्वयविस्तृताम्
आता मी त्याची विधी सांगतो, जी पुराण व वेदांनी सांगितली आहे: कुंडाच्या ईशान्येला, दोन विटांची रुंदी असलेले व्यासपीठ तयार करावे.
वप्रद्वयावृतां वेदिं वितस्त्युच्छ्रायसंमिताम् संस्थापनाय देवानां चतुरस्रामुदङ्मुखाम्
दोन बांधांनी वेढलेली, रुंदीइतकीच उंची असलेली, उत्तरमुखी चौकोनी वेदी देवतांच्या स्थापनेसाठी करावी.
अग्निप्रणयनं कृत्वा तस्यामावाहयेत्सुरान् देवतानां ततः स्थाप्या विंशतिर्द्वादशाधिका
अग्नि प्रज्वलित करून, त्या वेदीवर देवतांना आवाहन करावे; त्यानंतर वीस आणि बारा अशा देवता स्थापाव्यात.
सूर्यः सोमस्तथा भौमो बुधजीवसितार्कजाः राहुः केतुरिति प्रोक्ता ग्रहा लोकहितावहाः
सूर्य, चंद्र, मंगळ, बुध, गुरु, शुक्र, शनि, राहु आणि केतु — हे नवग्रह जगाच्या कल्याणासाठी मानले जातात.
मध्ये तु भास्करं विद्याल् लोहितं दक्षिणेन तु उत्तरेण गुरुं विद्याद् बुधं पूर्वोत्तरेण तु
मध्यभागी सूर्य ठेवावा; दक्षिणेला मंगळ, उत्तरेला गुरु, आणि ईशान्येला बुध ठेवावा.
पूर्वेण भार्गवं विद्यात् सोमं दक्षिणपूर्वके पश्चिमेन शनिं विद्याद् राहुं पश्चिमदक्षिणे पश्चिमोत्तरतः केतुं स्थापयेच्छुक्लतण्डुलैः
पूर्वेला शुक्र, आग्नेयेला चंद्र, पश्चिमेला शनि, नैऋत्येला राहु, आणि वायव्येला केतु, हे सर्व शुद्ध तांदळाने ठेवावेत.
भास्करस्येश्वरं विद्याद् उमां च शशिनस्तथा स्कन्दमङ्गारकस्यापि बुधस्य च तथा हरिम्
सूर्याचा अधिपती शंकर, चंद्राचा उमादेवी, मंगळाचा स्कंद, आणि बुधाचा हरि आहे असे समजावे.
ब्रह्माणं च गुरोर्विद्याच् छुक्रस्यापि शचीपतिम् शनैश्चरस्य तु यमं राहोः कालं तथैव च
गुरुचा अधिपती ब्रह्मा, शुक्राचा इंद्र, शनिचा यम, आणि राहुचा काळ आहे असे समजावे.
केतोर्वै चित्रगुप्तं च सर्वेषामधिदेवताः अग्निरापः क्षितिर्विष्णुर् इन्द्र ऐन्द्री च देवताः
केतूचा अधिदेवता चित्रगुप्त आहे; सर्वांचे मुख्य देवता अग्नि, आप, पृथ्वी, विष्णु, इंद्र आणि ऐंद्रि आहेत.
प्रजापतिश्च सर्पाश्च ब्रह्मा प्रत्यधिदेवताः विनायकं तथा दुर्गां वायुराकाशमेव च आवाहयेद्व्याहृतिभिस् तथैवाश्विकुमारकौ
प्रजापती आणि सर्प, ब्रह्मा हे उपदेवता; तसेच विनायक, दुर्गा, वायु आणि आकाश यांनाही व्याहृतिंनी आवाहन करावे, तसेच अश्विनी कुमारांनाही.
संस्मरेद्रक्तमादित्यम् अङ्गारकसमन्वितम् सोमशुक्रौ तथा श्वेतो बुधजीवौ च पिङ्गलौ मन्दराहू तथा कृष्णौ धूम्रं केतुगणं विदुः
सूर्याला मंगळासह लाल, चंद्र व शुक्र पांढरे, बुध व गुरु पिंगट, शनि व राहु काळे, आणि केतु व त्याचा समूह धुरकट असे ध्यान करावे.
ग्रहवर्णानि देयानि वासांसि कुसुमानि च धूपामोदो ऽत्र सुरभिर् उपरिष्टाद् वितानिकम् शोभनं स्थापयेत्प्राज्ञः फलपुष्पसमन्वितम्
रंगीत गुलाल, वस्त्रे आणि फुले अर्पण करावीत. सुवासिक धूप वर ठेवावा. आणि ज्ञानी व्यक्तीने फळे व फुलांनी सजवलेली सुंदर छत्री उभारावी.
गुडौदनं रवेर्दद्यात् सोमाय घृतपायसम् अङ्गारकाय संयावं बुधाय क्षीरषष्टिके
सूर्याला गोड भात, सोमाला तुपातला पायस, मंगळाला गव्हाचे धिरडे, आणि बुधाला दूधातला भात द्यावा.
दध्योदनं च जीवाय शक्राय च घृतौदनम् शनैश्चराय कृसराम् अजामांसं च राहवे चित्रौदनं च केतुभ्यः सर्वभक्ष्यैरथार्चयेत्
गुरुला दहीभात, इंद्राला तुपातला भात, शनिला डाळभात, राहुला बोकडाचे मांस, आणि केतूंना रंगीत भात अर्पण करावा. सर्वांना विविध पदार्थांनी पूजा करावी.
प्रागुत्तरेण तस्माच्च दध्यक्षतविभूषितम् चूतपल्लवसंछन्नं फलवस्त्रयुगान्वितम्
त्याच्या ईशान्येला दही व अक्षता लावलेले, आंब्याच्या पानांनी झाकलेले, फळे आणि वस्त्रांची जोडी ठेवलेले असे सजवावे.
पञ्चरत्नसमायुक्तं पञ्चभङ्गसमन्वितम् स्थापयेदव्रणं कुम्भं वरुणं तत्र विन्यसेत्
पाच रत्ने आणि पाच धातूंनी युक्त, कुठेही तडा नसलेला कलश ठेवावा आणि त्यात वरुणाची स्थापना करावी.
गङ्गाद्याः सरितः सर्वाः समुद्रांश्च सरांसि च गजाश्वरथ्यावल्मीकसंगमाद्ध्रदगोकुलात्
गंगा वगैरे सर्व नद्या, समुद्र, तळी, तसेच हत्ती, घोडे, रस्ते, मुंग्यांचे वारुळे, तलाव आणि गायींची राखण असलेली जागा — या सर्वांचे संगम.
मृदमानीय विप्रेन्द्र सर्वौषधिजलान्विताम् स्नानार्थं विन्यसेत्तत्र यजमानस्य धर्मवित्
हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, सर्व औषधींनी युक्त असे पाणी आणि माती आणावी आणि धर्म जाणणाऱ्या यजमानाच्या स्नानासाठी तेथे ठेवावी.
सर्वे समुद्राः सरितः सरांसि च नदास्तथा आयान्तु यजमानस्य दुरितक्षयकारकाः
सर्व समुद्र, नद्या, तळी आणि प्रवाह यजमानासाठी येवोत आणि पापांचा नाश करोत.
एवमावाहयेदेतान् अमरान्मुनिसत्तम होमं समारभेत्सर्पिर् यवव्रीहितिलादिना
हे श्रेष्ठ मुनी, अशा प्रकारे या अमर देवतांना आमंत्रित करावे आणि तूप, ज्वारी, तांदूळ, तीळ वगैरे धान्यांनी होम सुरू करावा.
अर्कः पलाशखदिराव् अपामार्गो ऽथ पिप्पलः औदुम्बरः शमी दूर्वा कुशाश्च समिधः क्रमात्
अर्क, पळस, खैर, आपामार्ग, पिंपळ, औदुंबर, शमी, दुर्वा आणि कुश — या सर्वांची समिधा योग्य क्रमाने वापरावी.
एकैकस्याष्टकशतम् अष्टविंशतिरेव वा होतव्या मधुसर्पिर्भ्यां दध्ना चैव समन्विताः
प्रत्येकासाठी आठशे किंवा अठ्ठावीस समिधा, मध, तूप आणि दही मिसळून अर्पण कराव्यात.
प्रादेशमात्रा अशिफा अशाखा अपलाशिनीः समिधः कल्पयेत्प्राज्ञः सर्वकर्मसु सर्वदा
सर्व विधींमध्ये, समिधा नेहमी एक पेडाच्या लांबीची, गाठी, फांद्या किंवा पाने नसलेली निवडावी.
देवानामपि सर्वेषाम् उपांशु परमार्थवित् स्वेन स्वेनैव मन्त्रेण होतव्याः समिधः पृथक्
सर्व देवतांसाठी, परम सत्य जाणणाऱ्याने प्रत्येकासाठी वेगळ्या मंत्राने समिधा अर्पण कराव्यात.
होतव्यं च घृताभ्यक्तं चरुभक्षादिकं पुनः मन्त्रैर्दशाहुतीर्हुत्वा होमं व्याहृतिभिस्ततः
तुपाने लावलेले आणि शिजवलेले पदार्थ पुन्हा अर्पण करावेत. मग मंत्रांनी दहा आहुती देऊन, व्याहृतींनी होम पूर्ण करावा.
उदङ्मुखाः प्राङ्मुखा वा कुर्युर्ब्राह्मणपुंगवाः मन्त्रवन्तश्च कर्तव्याश् चरवः प्रतिदैवतम्
श्रेष्ठ ब्राह्मणांनी उत्तर किंवा पूर्वेकडे तोंड करून, प्रत्येक देवतेसाठी मंत्रासहित शिजवलेले पदार्थ अर्पण करावेत.
हुत्वा च तांश्चरून्सम्यक् ततो होमं समाचरेत् आकृष्णेति च सूर्याय होमः कार्यो द्विजन्मना
ते शिजवलेले पदार्थ नीट अर्पण केल्यावर, नंतर होम करावा. सूर्याला 'आकृष्णेति' या मंत्राने द्विजांनी होम करावा.
आप्यायस्वेति सोमाय मन्त्रेण जुहुयात्पुनः अग्निर्मूर्धा दिवो मन्त्र इति भौमाय कीर्तयेत्
'आप्यायस्वेति' या मंत्राने पुन्हा सोमाला अर्पण करावे. पृथ्वीला 'अग्निर्मूर्धा दिवो मंत्र' म्हणून अर्पण करावे.
अग्ने विवस्वदुषस इति सोमसुताय वै बृहस्पते परिदीया रथेनेति गुरोर्मतः
सोमपुत्रासाठी 'अग्ने विवस्वदुषसा' हा मंत्र म्हणावा. बृहस्पतीसाठी 'परिदिया रथेन' हा मंत्र गुरुच्या मते योग्य आहे.