अथातः सम्प्रवक्ष्यामि शर्कराशैलमुत्तमम् यस्य प्रदानाद्विष्ण्वर्करुद्रास्तुष्यन्ति सर्वदा
आता मी उत्तम साखरेचा डोंगर कसा करावा हे सांगतो; ज्याच्या दानाने विष्णु, सूर्य आणि रुद्र नेहमी प्रसन्न होतात.
अष्टाभिः शर्कराभारैर् उत्तमः स्यान्महाचलः चतुर्भिर्मध्यमः प्रोक्तो भाराभ्यामधमः स्मृतः
आठ ओझ्यांची साखर घेतली तर तो डोंगर श्रेष्ठ मानला जातो; चार ओझ्यांचा मध्यम, आणि दोन ओझ्यांचा कनिष्ठ समजला जातो.
भारेण वार्धभारेण कुर्याद्यः स्वल्पवित्तवान् विष्कम्भपर्वतान्कुर्यात् तुरीयांशेन मानवः
ज्याच्याकडे कमी संपत्ती आहे, त्याने अर्ध्या किंवा चतुर्थांश ओझ्याचा डोंगर करावा; माणसाने चतुर्थांश भाग घेऊन असे डोंगर घालावेत.
धान्यपर्वतवत्सर्वम् आसाद्यामरसंयुतम् मेरोरुपरि तद्वच्च स्थाप्यं हेमतरुत्रयम्
जसं धान्याच्या डोंगरात सर्व काही अमृतासह एकत्र केलं जातं, तसंच मेरूच्या शिखरावर तीन सोन्याची झाडं ठेवावीत.
मन्दारः पारिजातश्च तृतीयः कल्पपादपः एतद्वृक्षत्रयं मूर्ध्नि सर्वेष्वपि नियोजयेत्
मंदार, पारिजात आणि तिसरं कल्पवृक्ष—ही तीन झाडं प्रत्येक डोंगराच्या टोकावर ठेवावीत.
हरिचन्दनसंतानौ पूर्वपश्चिमभागयोः निवेश्यौ सर्वशैलेषु विशेषाच्छर्कराचले
पूर्व आणि पश्चिम बाजूला प्रत्येकी एक हळदीचंदनाचं झाड सर्व डोंगरांवर, विशेषतः साखरेच्या डोंगरावर लावावं.
मन्दरे कामदेवस्तु प्रत्यग्वक्त्रः सदा भवेत् गन्धमादनशृङ्गे तु धनदः स्यादुदङ्मुखः
मंदार डोंगरावर कामदेव नेहमी पश्चिमेकडे तोंड करून असावा; गंधमादन शिखरावर कुबेर उत्तर दिशेला तोंड करून असावा.
प्राङ्मुखो वेदमूर्तिस्तु हंसः स्याद्विपुलाचले हैमी सुपार्श्वे सुरभिर् दक्षिणाभिमुखी भवेत्
मोठ्या डोंगरावर वेदस्वरूप हंस पूर्वेकडे तोंड करून असावा; सोन्याच्या बाजूला सुरभी दक्षिणेकडे तोंड करून असावी.
धान्यपर्वतवत्सर्वम् आवाहनविधानकम् कृत्वा तु गुरवे दद्यान् मध्यमं पर्वतोत्तमम् ऋत्विग्भ्यश् चतुरः शैलान् इमान्मन्त्रानुदीरयन्
धान्याच्या डोंगरासारखी सर्व आवाहनाची विधी करून, मग मध्यम डोंगर गुरूंना द्यावा आणि चार डोंगर ऋत्विजांना मंत्र उच्चारून द्यावेत.
सौभाग्यामृतसारो ऽयं पर्वतः शर्करायुतः तस्मादानन्दकारी त्वं भव शैलेन्द्र सर्वदा
साखरेने भरलेला हा डोंगर म्हणजे सौभाग्याचं अमृत आहे; म्हणून, हे पर्वतराज, तू नेहमी आनंद देणारा हो.
अमृतं पिबतां ये तु निपेतुर्भुवि शीकराः देवानां तत्समुत्थस्त्वं पाहि नः शर्कराचल
देवतांनी अमृत पिताना जे थेंब पृथ्वीवर पडले, त्यातून तू निर्माण झाला आहेस, हे साखरेच्या डोंगर, आम्हांला रक्षण कर.
मनोभवधनुर्मध्याद् उद्भूता शर्करा यतः तन्मयो ऽसि महाशैल पाहि संसारसागरात्
कामदेवाच्या धनुष्याच्या मध्यातून साखर उत्पन्न झाली म्हणून, तू त्याचाच भाग आहेस, हे महाडोंगर, आम्हांला संसारसागरातून वाचव.
यो दद्याच्छर्कराशैलम् अनेन विधिना नरः सर्वपापैर् विनिर्मुक्तः स याति परमं पदम्
जो मनुष्य या पद्धतीने साखरेचा डोंगर दान करतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होऊन परमपदाला पोहोचतो.
चन्द्रतारार्कसंकाशम् अधिरुह्यानुजीविभिः सहैव यानमातिष्ठेत् तत्र विष्णुप्रचोदितः
चंद्र, तारे आणि सूर्यासारख्या तेजस्वी वाहनावर बसून, आपल्या सर्व अनुयायांसह, तो विष्णूच्या प्रेरणेने तिथे जातो.
ततः कल्पशतान्ते तु सप्तद्वीपाधिपो भवेत् आयुरारोग्यसम्पन्नो यावज्जन्मार्बुदत्रयम्
शंभर कल्पांच्या शेवटी, तो सात द्वीपांचा राजा होतो, दीर्घायुष्य आणि आरोग्य मिळवतो, आणि तीन हजार जन्मांपर्यंत हे फळ मिळतं.
भोजनं शक्तितः कुर्यात् सर्वशैलेष्वमत्सरः सर्वत्राक्षारलवणम् अश्नीयात्तदनुज्ञया पर्वतोपस्करान्सर्वान् प्रापयेद्ब्राह्मणालयम्
सर्व डोंगरांवर, कोणतीही स्पर्धा न ठेवता, आपल्या सामर्थ्यानुसार जेवण द्यावं; सर्वत्र, त्यांची परवानगी घेऊन मीठ आणि क्षार खावं, आणि सर्व पर्वतसंबंधी दान ब्राह्मणांच्या घरी द्यावं.
आसीत्पुरा बृहत्कल्पे धर्ममूर्तिर्जनाधिपः सुहृच्छक्रस्य निहता येन दैत्याः सहस्रशः
पूर्वी ब्रहद्कालात एक धर्मशील राजा होता, जो इंद्राचा मित्र होता आणि ज्याने हजारो दैत्यांचा पराभव केला.
सोमसूर्यादयो यस्य तेजसा विगतप्रभाः भवन्ति शतशो येन शत्रवश्चापराजिताः यथेच्छारूपधारी च मनुष्यो ऽप्यपराजितः
ज्याच्या तेजामुळे चंद्र, सूर्य आणि इतरांची प्रभा फिकी पडते; ज्याने शेकडो अजिंक्य शत्रूंना जिंकले; आणि जो माणूस असूनही हवे तसे रूप धारण करतो आणि कधीही हरत नाही.
तस्य भानुमती नाम भार्या त्रैलोक्यसुन्दरी लक्ष्मीवद् दिव्यरूपेण निर्जितामरसुन्दरी
त्याची पत्नी भानुमती नावाची, ती त्रिलोकातील सर्वात सुंदर होती, लक्ष्मीप्रमाणे दिव्य रूपाची आणि देवांगनांनाही हरवणारी होती.
राज्ञस्तस्याग्र्यमहिषी प्राणेभ्यो ऽपि गरीयसी दशनारीसहस्राणां मध्ये श्रीरिव राजते
ती त्या राजाची मुख्य राणी होती, प्राणाहूनही प्रिय, आणि दहा हजार स्त्रियांच्या मध्ये श्रीसारखी तेजस्वी दिसत असे.
नृपकोटिसहस्रेण न कदाचित्स मुच्यते कदाचिदास्थानगतः पप्रच्छ स पुरोधसम् विस्मयेनावृतो राजा वसिष्ठमृषिसत्तमम्
शेकडो कोटी राजांच्या वेढ्यात असताना तो कधीच तिच्यापासून दूर गेला नाही; एकदा सभेत बसलेला असताना, तो राजा विस्मयाने ऋषी वसिष्ठांना विचारू लागला.
भगवन्केन धर्मेण मम लक्ष्मीरनुत्तमा कस्माच्च विपुलं तेजो मच्छरीरे सदोत्तमम्
भगवन्, कोणत्या धर्मामुळे मला ही अतुल्य लक्ष्मी मिळाली, आणि माझ्या शरीरात हे श्रेष्ठ तेज नेहमी का आहे, हे मला सांगा.
पुरा लीलावती नाम वेश्या शिवपरायणा तया दत्तश्चतुर्दश्यां गुरवे लवणाचलः हेमवृक्षादिभिः सार्धं यथावद्विधिपूर्वकम्
पूर्वी लीलावती नावाची एक गणिका होती, ती शंकराची भक्त होती. तिने चतुर्दशीच्या दिवशी आपल्या गुरुला, विधिपूर्वक, मीठाचा डोंगर, सोन्याची झाडे आणि इतर वस्तू अर्पण केल्या.
शूद्रः सुवर्णकारश्च नाम्ना शौण्डो ऽभवत्तदा भृत्यो लीलावतीगेहे तेन हेम्ना विनिर्मिताः
त्या काळी शौंड नावाचा एक शूद्र सोनार होता, तो लीलावतीच्या घरी नोकर म्हणून राहत असे आणि त्याने त्या वस्तू सोन्यापासून तयार केल्या.
तरवः सुरमुख्याश्च श्रद्धायुक्तेन पार्थिव अतिरूपेण सम्पन्ना घटयित्वा विना भृतिम् धर्मकार्यमिति ज्ञात्वा न गृह्णाति कथंचन
त्या झाडांना आणि देवमूर्तींना त्या राजाने मोठ्या श्रद्धेने आणि सुंदरतेने बनवले, आणि हे सर्व धर्मकार्य म्हणून केल्याने त्याने कधीही त्याचा मोबदला घेतला नाही.
उज्ज्वालिताश्च तत्पत्न्या सौवर्णामरपादपाः लीलावती गिरेः पार्श्वे परिचर्यां च पार्थिव
त्या सोन्याच्या दिव्य झाडांना त्याच्या पत्नीने उजळवले; लीलावती पर्वताच्या कडेला सेवा करत होती, हे राजन्.
कृत्वा ताभ्याम् अशाठ्येन गुरुशुश्रूषणादिकम् सा च लीलावती वेश्याकालेन महतापि च
त्या दोघांनी कपट न करता गुरुसेवा आणि इतर कर्तव्ये पार पाडली; लीलावतीने गणिकेच्या काळातही मोठ्या भक्तीने हे सर्व केले.
कालधर्ममनुप्राप्ता कर्मयोगेण नारद सर्वपापविनिर्मुक्ता जगाम शिवमन्दिरम्
नारद, जेव्हा तिचा काळ आला, तेव्हा आपल्या कर्माच्या योगाने, सर्व पापांपासून मुक्त होऊन ती शंकराच्या मंदिरात गेली.
यो ऽसौ सुवर्णकारस्तु दरिद्रो ऽप्यतिसत्त्ववान् न मौल्यमादाद्वेश्यातः स भवानिह साम्प्रतम्
तो सोनार, जरी गरीब होता, तरी फार सद्गुणी होता; त्याने कधीच लीलावतीकडून मोबदला घेतला नाही, आणि तोच आता तू आहेस.
सप्तद्वीपपतिर्जातः सूर्यायुतसमप्रभः यया सुवर्णकारस्य तरवो हेमनिर्मिताः सम्यगुज्ज्वालिताः पत्न्या सेयं भानुमती तव
तो सातही द्वीपांचा राजा झाला, सूर्याच्या हजारपट तेजाने चमकणारा; ज्याच्या पत्नीने, भानुमतीने, त्या सोनाराने बनवलेल्या सोन्याच्या झाडांना योग्य प्रकारे उजळवले.