लघ्वेणकाजिनं तद्वद् वत्सं च परिकल्पयेत् प्राङ्मुखीं कल्पयेद्धेनुम् उदक्पादां सवत्सकाम्
वासरासाठी देखील तसंच लहान कृष्णमृगाचं कातडं तयार करावं. गाय आणि तिचं वासरू, दोघंही पूर्वेकडे तोंड करून, गायीच्या पायाजवळ पाणी ठेवून मांडावं.
उत्तमा गुडधेनुः स्यात् सदा भारचतुष्टयम् वत्सं भारेण कुर्वीत द्वाभ्यां वै मध्यमा स्मृता
सर्वोत्तम गोड दूध देणारी गाय नेहमी चार भाराची असावी; वासरासाठी एक भार वापरावा. दोन भार असली तर मध्यम समजतात.
अर्धभारेण वत्सः स्यात् कनिष्ठा भारकेण तु चतुर्थांशेन वत्सः स्याद् गृहवित्तानुसारतः
वासरू अर्ध्या भाराचं असावं; सर्वात कमी म्हणजे चतुर्थांश भाराचं. वासराचं वजन घरच्या ऐपतीनुसार ठरवावं.
धेनुवत्सौ घृतास्यौ च सितसूक्ष्माम्बरावृतौ शुक्तिकर्णाविक्षुपादौ शुचिमुक्ताफलेक्षणौ
गाय आणि वासराच्या तोंडात तुप असावं, दोघांनाही पांढऱ्या सूताच्या वस्त्रांनी झाकावं, शंखाचे कान, ऊसाचे पाय, आणि डोळ्यांत शुद्ध मोती असावेत.
सितसूत्रशिरालौ तौ सितकम्बलकम्बलौ ताम्रगण्डकपृष्ठौ तौ सितचामररोमकौ
दोघांचे केस पांढऱ्या दोऱ्याचे, अंगावर पांढऱ्या कम्बळाचे आच्छादन, तांब्याचे गाल आणि पाठ, तसेच पांढऱ्या चामराचे रोम असावेत.
विद्रुमभ्रूयुगोपेतौ नवनीतस्तनावुभौ क्षौमपुच्छौ कांस्यदोहाव् इन्द्रनीलकतारकौ
दोघांचे भुवया प्रवाळाच्या, स्तन लोण्याचे, शेपटी कापसाच्या, दूध काढायची भांडी कांस्याची, आणि डोळ्यांत निळ्या मण्यांचे तारे असावेत.
सुवर्णशृङ्गाभरणौ राजतैः खुरसंयुतौ नानाफलसमायुक्तौ घ्राणगन्धकरण्डकौ इत्येवं रचयित्वा तौ धूपदीपैरथार्चयेत्
दोघांच्या शिंगांना सोन्याची अलंकार, खुरांना चांदी, अंगावर वेगवेगळ्या फळांची सजावट, नाकाला सुगंधी डबे असावेत; असं सर्व नीट मांडून, धूप आणि दिव्यांनी पूजा करावी.
या लक्ष्मीः सर्वभूतानां या च देवेष्ववस्थिता धेनुरूपेण सा देवी मम शान्तिं प्रयच्छतु
जी लक्ष्मी सर्व प्राण्यांत आहे आणि देवांमध्येही वास करते, ती देवी गायीच्या रूपाने मला शांती देवो.
देहस्था या च रुद्राणी शंकरस्य सदा प्रिया धेनुरूपेण सा देवी मम पापं व्यपोहतु
जी देवी शरीरात वसणारी, शंकराची नेहमी प्रिय असणारी रुद्राणी आहे, तीच गाय रूपात माझं पाप दूर करो.
विष्णोर्वक्षसि या लक्ष्मीः स्वाहा या च विभावसोः चन्द्रार्कशक्रशक्तिर्या धेनुरूपास्तु सा श्रिये
विष्णूच्या छातीवरची लक्ष्मी, अग्निची स्वाहा, चंद्र, सूर्य आणि इंद्राची शक्ती — या सर्व गाय रूपात मला श्रीमंती देवोत.
चतुर्मुखस्य या लक्ष्मीर् या लक्ष्मीर्धनदस्य च लक्ष्मीर्या लोकपालानां सा धेनुर्वरदास्तु मे
चतुर्मुख ब्रह्माची लक्ष्मी, धनदाच्या लक्ष्मी, आणि लोकपालांची लक्ष्मी — या सर्व गाय रूपात मला वरदान देवोत.
स्वधा या पितृमुख्याणां स्वाहा यज्ञभुजां च या सर्वपापहरा धेनुस् तस्माच्छान्तिं प्रयच्छ मे
पितरांची स्वधा, यज्ञात आहुती घेणाऱ्यांची स्वाहा, आणि सर्व पापं दूर करणारी गाय — ती मला शांती देवो.
एवमामन्त्र्य तां धेनुं ब्राह्मणाय निवेदयेत् विधानमेतद्धेनूनां सर्वासाम् अभिपठ्यते
अशा प्रकारे त्या गायीला सांगून, ती गाय ब्राह्मणाला द्यावी. सर्व गायींसाठी हाच विधी सांगितला आहे.
यास्ताः पापविनाशिन्यः पठ्यन्ते दश धेनवः तासां स्वरूपं वक्ष्यामि नामानि च नराधिप
पाप नष्ट करणाऱ्या त्या दहा गायींची रूपं आणि नावे मी तुला सांगतो, राजन.
प्रथमा गुडधेनुः स्याद् घृतधेनुस् तथापरा तिलधेनुस्तृतीया तु चतुर्थी जलसंज्ञिता
पहिली गूळाची गाय, दुसरी तुपाची गाय, तिसरी तीळाची गाय, आणि चौथी पाण्याची गाय म्हणून ओळखली जाते.
क्षीरधेनुश्च विख्याता मधुधेनुस्तथा परा सप्तमी शर्कराधेनुर् दधिधेनुस्तथाष्टमी रसधेनुश्च नवमी दशमी स्यात् स्वरूपतः
दूधाची गाय प्रसिद्ध आहे, तसेच मधाची गायही. सातवी साखरेची गाय, आठवी दह्याची गाय, नववी रसाची गाय, आणि दहावी तिच्या स्वरूपामुळे ओळखली जाते.
कुम्भाः स्युर्द्रवधेनूनाम् इतरासां तु राशयः सुवर्णधेनुमप्यत्र केचिदिच्छन्ति भानवः
द्रव स्वरूपाच्या गायींसाठी कुंभ वापरतात; इतरांसाठी राशी करतात. काही भानुकुळातील लोक येथे सुवर्णाची गायही इच्छितात.
नवनीतेन रत्नैश्च तथान्ये तु महर्षयः एतदेवंविधानं स्यात् त एवोपस्कराः स्मृताः
काही महर्षी लोणी आणि रत्नेही वापरतात; हाच विधी आहे, आणि हेच साधन मानले जाते.
मन्त्रावाहनसंयुक्ताः सदा पर्वणि पर्वणि यथाश्रद्धं प्रदातव्या भुक्तिमुक्तिफलप्रदाः
मंत्रांनी आवाहन करून, प्रत्येक सणाला, श्रद्धेनुसार या गायी द्याव्यात; त्या भोग आणि मुक्तीचे फळ देतात.
गुडधेनुप्रसङ्गेन सर्वास्तावन्मयोदिताः अशेषयज्ञफलदाः सर्वाः पापहराः शुभाः
गूळाच्या गायीच्या संदर्भाने मी सर्व गायी सांगितल्या; त्या सर्व शुभ, पाप नष्ट करणाऱ्या आणि यज्ञाचे संपूर्ण फळ देणाऱ्या आहेत.
व्रतानामुत्तमं यस्माद् विशोकद्वादशीव्रतम् तदङ्गत्वेन चैवात्र गुडधेनुः प्रशस्यते
व्रतांमध्ये श्रेष्ठ म्हणून, विशोक द्वादशी व्रत आहे; त्यात गूळाची गाय मुख्य मानली जाते.
अयने विषुवे पुण्ये व्यतीपाते ऽथवा पुनः गुडधेन्वादयो देयास् तूपरागादिपर्वसु
उत्तरायण, विषुव, शुभ योग, किंवा ग्रहण वगैरे सणांना, गूळाची गाय आणि इतर गायी द्याव्यात.
विशोकद्वादशी चैषा पुण्या पापहरा शुभा यामुपोष्य नरो याति तद्विष्णोः परमं पदम्
ही विशोक द्वादशी शुभ आणि पाप नष्ट करणारी आहे; जो मनुष्य हे व्रत पाळतो, तो विष्णूचे परम स्थान प्राप्त करतो.
इह लोके च सौभाग्यम् आयुरारोग्यमेव च वैष्णवं पुरमाप्नोति मरणे च स्मरन्हरिम्
या जगात त्याला सौभाग्य, दीर्घायुष्य आणि आरोग्य मिळते, आणि मृत्यूसमयी, हरिचे स्मरण करताना तो विष्णूच्या नगरीत पोहोचतो.
नवार्बुदसहस्राणि दश चाष्टौ च धर्मवित् न शोकदुःखदौर्गत्यं तस्य संजायते नृप
नऊ हजार आणि अठरा हजार वर्षे, धर्म जाणणाऱ्या राजन, त्याला शोक, दु:ख किंवा दारिद्र्य येत नाही.
नारी वा कुरुते या तु विशोकद्वादशीव्रतम् नृत्यगीतपरा नित्यं सापि तत्फलमाप्नुयात्
कोणतीही स्त्री जर विशोक द्वादशी व्रत पाळते, आणि नेहमी नृत्य-गाण्यात मग्न असते, तरीही तिलाही तेच फळ मिळते.
तस्मादग्रे हरेर्नित्यम् अनन्तं गीतवादनम् कर्तव्यं भूतिकामेन भक्त्या तु परया नृप
म्हणून, राजन, जो सुखाची इच्छा करतो त्याने नेहमी हरिपुढे अखंड गाणे आणि वाद्य वाजवावे, आणि तेही अत्यंत भक्तीने.
इति पठति य इत्थं यः शृणोतीह सम्यङ् मधुमुरनरकारेर् अर्चनं यश्च पश्येत् मतिमाप च जनानां यो ददातीन्द्रलोके वसति स विबुधौघैः पूज्यते कल्पमेकम्
जो कोणी हे वाचतो, ऐकतो, किंवा मधुसूदनाच्या पूजेचे दर्शन करतो आणि समजून दान करतो, तो इंद्रलोकात देवांच्या सान्निध्यात एक कल्प पूजिला जातो.
भगवञ्छ्रोतुमिच्छामि दानमाहात्म्यमुत्तमम् यदक्षयं परे लोके देवर्षिगणपूजितम्
भगवान, मला दानाचे श्रेष्ठ महात्म्य ऐकायचे आहे, जे परलोकात अक्षय आहे आणि देव-ऋषीगणांनी पूजिले आहे.
मेरोः प्रदानं वक्ष्यामि दशधा मुनिपुंगव यत्प्रदानान्नरो लोकान् आप्नोति सुरपूजितान्
मी मेरूच्या दानाचे दहा प्रकार सांगतो, हे श्रेष्ठ मुनी, ज्यामुळे मनुष्य देवांनी पूजिलेल्या लोकांना प्राप्त होतो.