ततस्तु गीतवाद्येन रात्रौ जागरणे कृते प्रभाते च ततः स्नानं कृत्वा दाम्पत्यमर्चयेत्
मग, गाणं आणि वाद्यांच्या साथीने रात्रभर जागरण करावं; सकाळी स्नान करून, त्या दाम्पत्याचं पूजन करावं.
भोजनं च यथाशक्त्या वित्तशाठ्यविवर्जितः भुक्त्वा श्रुत्वा पुराणानि तद्दिनं चातिवाहयेत्
स्वतःच्या ऐपतीनुसार, कंजुषपणा न करता जेवावं; जेवल्यावर, पुराण ऐकावं आणि तो दिवस घालवावा.
अनेन विधिना सर्वं मासि मासि समाचरेत् व्रतान्ते शयनं दद्याद् गुडधेनुसमन्वितम् सोपधानकविश्रामं सास्तरावरणं शुभम्
या पद्धतीने, प्रत्येक महिन्याला सर्व विधी करावेत; व्रताच्या शेवटी, गूळ आणि गाय यांसह, चादर, उशी आणि सुंदर आच्छादन असलेलं शय्यादान करावं.
यथा न लक्ष्मीर्देवेश त्वां परित्यज्य गच्छति तथा सुरूपतारोग्यम् अशोकश्चास्तु मे सदा
देवतांचा स्वामी, लक्ष्मी कधीच तुला सोडून जाऊ नये; मला नेहमीच सौंदर्य, आरोग्य आणि दुःखरहितपणा लाभो.
यथा देवेन रहिता न लक्ष्मीर्जायते क्वचित् तथा विशोकता मे ऽस्तु भक्तिरग्र्या च केशवे
जसं देवाशिवाय कुठेच लक्ष्मी येत नाही, तसं माझी केशवावरची भक्तीही नेहमी सर्वोच्च आणि दुःखरहित असो.
मन्त्रेणानेन शयनं गुडधेनुसमन्वितम् शूर्पं च लक्ष्म्या सहितं दातव्यं भूतिमिच्छता
जो कोणी संपत्तीची इच्छा करतो, त्याने या मंत्राने गोड दूध देणारी गाय, तिच्यासोबत पलंग आणि लक्ष्मीसमवेत सुप दान करावं.
उत्पलं करवीरं च बाणमम्लानकुङ्कुमम् केतकी सिन्दुवारं च मल्लिका गन्धपाटला कदम्बं कुब्जकं जातिः शस्तान्येतानि सर्वदा
कमळ, करवीर, बाण, कोमेजलेलं नसलेलं कुंकू, केतकी, सिंदुवार, मोगरा, सुगंधी पाटला, कदंब, कुब्जक आणि जाती — ही फुलं नेहमी शुभ मानली जातात.
गुडधेनुविधानं मे समाचक्ष्व जगत्पते किंरूपं केन मन्त्रेण दातव्यं तदिहोच्यताम्
हे जगाच्या अधिपती, मला गोड दूध देणाऱ्या गायीचं विधी नीट सांग, ती कशी असावी आणि कोणत्या मंत्राने द्यावी हे इथे स्पष्ट कर.
गुडधेनुविधानस्य यद्रूपमिह यत्फलम् तदिदानीं प्रवक्ष्यामि सर्वपापविनाशनम्
आता मी इथे गोड दूध देणाऱ्या गायीचं स्वरूप आणि तिच्या दानाचं फळ सांगतो, जे सर्व पापं नष्ट करतं.
कृष्णाजिनं चतुर्हस्तं प्राग्ग्रीवं विन्यसेद्भुवि गोमयेनानुलिप्तायां दर्भानास्तीर्य सर्वतः
गायीच्या दानासाठी काळ्या कृष्णमृगाचं चार हातांचं कातडं, पूर्वेकडे तोंड करून, गायीच्या शेणाने लिंपलेल्या जमिनीवर, सर्व बाजूंनी दुर्वा घालून ठेवावं.
लघ्वेणकाजिनं तद्वद् वत्सं च परिकल्पयेत् प्राङ्मुखीं कल्पयेद्धेनुम् उदक्पादां सवत्सकाम्
वासरासाठी देखील तसंच लहान कृष्णमृगाचं कातडं तयार करावं. गाय आणि तिचं वासरू, दोघंही पूर्वेकडे तोंड करून, गायीच्या पायाजवळ पाणी ठेवून मांडावं.
उत्तमा गुडधेनुः स्यात् सदा भारचतुष्टयम् वत्सं भारेण कुर्वीत द्वाभ्यां वै मध्यमा स्मृता
सर्वोत्तम गोड दूध देणारी गाय नेहमी चार भाराची असावी; वासरासाठी एक भार वापरावा. दोन भार असली तर मध्यम समजतात.
अर्धभारेण वत्सः स्यात् कनिष्ठा भारकेण तु चतुर्थांशेन वत्सः स्याद् गृहवित्तानुसारतः
वासरू अर्ध्या भाराचं असावं; सर्वात कमी म्हणजे चतुर्थांश भाराचं. वासराचं वजन घरच्या ऐपतीनुसार ठरवावं.
धेनुवत्सौ घृतास्यौ च सितसूक्ष्माम्बरावृतौ शुक्तिकर्णाविक्षुपादौ शुचिमुक्ताफलेक्षणौ
गाय आणि वासराच्या तोंडात तुप असावं, दोघांनाही पांढऱ्या सूताच्या वस्त्रांनी झाकावं, शंखाचे कान, ऊसाचे पाय, आणि डोळ्यांत शुद्ध मोती असावेत.
सितसूत्रशिरालौ तौ सितकम्बलकम्बलौ ताम्रगण्डकपृष्ठौ तौ सितचामररोमकौ
दोघांचे केस पांढऱ्या दोऱ्याचे, अंगावर पांढऱ्या कम्बळाचे आच्छादन, तांब्याचे गाल आणि पाठ, तसेच पांढऱ्या चामराचे रोम असावेत.
विद्रुमभ्रूयुगोपेतौ नवनीतस्तनावुभौ क्षौमपुच्छौ कांस्यदोहाव् इन्द्रनीलकतारकौ
दोघांचे भुवया प्रवाळाच्या, स्तन लोण्याचे, शेपटी कापसाच्या, दूध काढायची भांडी कांस्याची, आणि डोळ्यांत निळ्या मण्यांचे तारे असावेत.
सुवर्णशृङ्गाभरणौ राजतैः खुरसंयुतौ नानाफलसमायुक्तौ घ्राणगन्धकरण्डकौ इत्येवं रचयित्वा तौ धूपदीपैरथार्चयेत्
दोघांच्या शिंगांना सोन्याची अलंकार, खुरांना चांदी, अंगावर वेगवेगळ्या फळांची सजावट, नाकाला सुगंधी डबे असावेत; असं सर्व नीट मांडून, धूप आणि दिव्यांनी पूजा करावी.
या लक्ष्मीः सर्वभूतानां या च देवेष्ववस्थिता धेनुरूपेण सा देवी मम शान्तिं प्रयच्छतु
जी लक्ष्मी सर्व प्राण्यांत आहे आणि देवांमध्येही वास करते, ती देवी गायीच्या रूपाने मला शांती देवो.
देहस्था या च रुद्राणी शंकरस्य सदा प्रिया धेनुरूपेण सा देवी मम पापं व्यपोहतु
जी देवी शरीरात वसणारी, शंकराची नेहमी प्रिय असणारी रुद्राणी आहे, तीच गाय रूपात माझं पाप दूर करो.
विष्णोर्वक्षसि या लक्ष्मीः स्वाहा या च विभावसोः चन्द्रार्कशक्रशक्तिर्या धेनुरूपास्तु सा श्रिये
विष्णूच्या छातीवरची लक्ष्मी, अग्निची स्वाहा, चंद्र, सूर्य आणि इंद्राची शक्ती — या सर्व गाय रूपात मला श्रीमंती देवोत.
चतुर्मुखस्य या लक्ष्मीर् या लक्ष्मीर्धनदस्य च लक्ष्मीर्या लोकपालानां सा धेनुर्वरदास्तु मे
चतुर्मुख ब्रह्माची लक्ष्मी, धनदाच्या लक्ष्मी, आणि लोकपालांची लक्ष्मी — या सर्व गाय रूपात मला वरदान देवोत.
स्वधा या पितृमुख्याणां स्वाहा यज्ञभुजां च या सर्वपापहरा धेनुस् तस्माच्छान्तिं प्रयच्छ मे
पितरांची स्वधा, यज्ञात आहुती घेणाऱ्यांची स्वाहा, आणि सर्व पापं दूर करणारी गाय — ती मला शांती देवो.
एवमामन्त्र्य तां धेनुं ब्राह्मणाय निवेदयेत् विधानमेतद्धेनूनां सर्वासाम् अभिपठ्यते
अशा प्रकारे त्या गायीला सांगून, ती गाय ब्राह्मणाला द्यावी. सर्व गायींसाठी हाच विधी सांगितला आहे.
यास्ताः पापविनाशिन्यः पठ्यन्ते दश धेनवः तासां स्वरूपं वक्ष्यामि नामानि च नराधिप
पाप नष्ट करणाऱ्या त्या दहा गायींची रूपं आणि नावे मी तुला सांगतो, राजन.
प्रथमा गुडधेनुः स्याद् घृतधेनुस् तथापरा तिलधेनुस्तृतीया तु चतुर्थी जलसंज्ञिता
पहिली गूळाची गाय, दुसरी तुपाची गाय, तिसरी तीळाची गाय, आणि चौथी पाण्याची गाय म्हणून ओळखली जाते.
क्षीरधेनुश्च विख्याता मधुधेनुस्तथा परा सप्तमी शर्कराधेनुर् दधिधेनुस्तथाष्टमी रसधेनुश्च नवमी दशमी स्यात् स्वरूपतः
दूधाची गाय प्रसिद्ध आहे, तसेच मधाची गायही. सातवी साखरेची गाय, आठवी दह्याची गाय, नववी रसाची गाय, आणि दहावी तिच्या स्वरूपामुळे ओळखली जाते.
कुम्भाः स्युर्द्रवधेनूनाम् इतरासां तु राशयः सुवर्णधेनुमप्यत्र केचिदिच्छन्ति भानवः
द्रव स्वरूपाच्या गायींसाठी कुंभ वापरतात; इतरांसाठी राशी करतात. काही भानुकुळातील लोक येथे सुवर्णाची गायही इच्छितात.
नवनीतेन रत्नैश्च तथान्ये तु महर्षयः एतदेवंविधानं स्यात् त एवोपस्कराः स्मृताः
काही महर्षी लोणी आणि रत्नेही वापरतात; हाच विधी आहे, आणि हेच साधन मानले जाते.
मन्त्रावाहनसंयुक्ताः सदा पर्वणि पर्वणि यथाश्रद्धं प्रदातव्या भुक्तिमुक्तिफलप्रदाः
मंत्रांनी आवाहन करून, प्रत्येक सणाला, श्रद्धेनुसार या गायी द्याव्यात; त्या भोग आणि मुक्तीचे फळ देतात.
गुडधेनुप्रसङ्गेन सर्वास्तावन्मयोदिताः अशेषयज्ञफलदाः सर्वाः पापहराः शुभाः
गूळाच्या गायीच्या संदर्भाने मी सर्व गायी सांगितल्या; त्या सर्व शुभ, पाप नष्ट करणाऱ्या आणि यज्ञाचे संपूर्ण फळ देणाऱ्या आहेत.