परिपृष्टमिदं जगत्प्रियं ते विबुधानामपि दुर्लभं महत्त्वात् तव भक्तिमतस्तथापि वक्ष्ये व्रतमिन्द्रासुरमानवेषु गुह्यम्
तू विचारलेला हा विषय जगाला प्रिय आहे आणि त्याची महानता इतकी आहे की, तो देवांनाही सहज मिळत नाही; पण तुझ्या भक्तीमुळे मी हे व्रत सांगतो, जे देव, असुर आणि माणसांमध्येही गुप्त आहे.
पुण्यमाश्वयुजे मासि विशोकद्वादशीव्रतम् दशम्यां लघुभुग्विद्वान् आरभेन्नियमेन तु
आश्विन महिन्यात हे पुण्यदायी, विषोक द्वादशी व्रत दहाव्या दिवशी हलकं खाऊन, योग्य नियम पाळून सुरू करावं.
उदङ्मुखः प्राङ्मुखो वा दन्तधावनपूर्वकम् एकादश्यां निराहारः समभ्यर्च्य तु केशवम् श्रियं वाभ्यर्च्य विधिवद् भोक्ष्यामि त्वपरे ऽहनि
उत्तर किंवा पूर्व दिशेला तोंड करून, दात घासून, एकादशीच्या दिवशी उपवास करावा. केशव किंवा श्री यांची विधिपूर्वक पूजा करून, 'मी दुसऱ्या दिवशी योग्य रीतीने जेवीन' असं म्हणावं.
एवं नियमकृत्सुप्त्वा प्रातरुत्थाय मानवः स्नानं सर्वौषधैः कुर्यात् पञ्चगव्यजलेन तु शुक्लमाल्याम्बरधरः पूजयेच्छ्रीशमुत्पलैः
अशा प्रकारे नियम पाळून झोपून, सकाळी उठल्यावर सर्व औषधींनी आणि पंचगव्याच्या पाण्याने स्नान करावं. पांढरी फुलं आणि वस्त्र घालून, कमळांनी श्रीची पूजा करावी.
विशोकाय नमः पादौ जङ्घे च वरदाय वै श्रीशाय जानुनी तद्वद् ऊरू च जलशायिने
पायांना 'दुःखनाशकाला नमस्कार', पिंडांना 'वर देणाऱ्याला नमस्कार', गुडघ्यांना 'श्रीला नमस्कार' आणि मांड्यांना 'पाण्यात शयन करणाऱ्याला नमस्कार' असं म्हणावं.
कन्दर्पाय नमो गुह्यं माधवाय नमः कटिम् दामोदरायेत्युदरं पार्श्वे च विपुलाय वै
गुप्त भागाला 'कंदर्पाला नमस्कार', कंबरेला 'माधवाला नमस्कार', पोटाला 'दामोदराला नमस्कार' आणि दोन्ही बाजूंना 'विस्तीर्ण स्वरूपाला नमस्कार' असं म्हणावं.
नाभिं च पद्मनाभाय हृदयं मन्मथाय वै श्रीधराय विभोर्वक्षः करौ मधुजिते नमः
कमळनाभाला नाभी अर्पण करतो, मनमथाला हृदय अर्पण करतो, श्रीधराच्या प्रभूच्या छातीला वंदन करतो, मधुजिताच्या हातांना नमस्कार करतो.
चक्रिणे वामबाहुं च दक्षिणं गदिने नमः वैकुण्ठाय नमः कण्ठम् आस्यं यज्ञमुखाय वै
चक्रधारीला डावा हात अर्पण करतो, गदाधारीला उजवा हात अर्पण करतो, वैकुंठाच्या गळ्याला वंदन करतो, यज्ञमुखाच्या तोंडाला नमस्कार करतो.
नासामशोकनिधये वासुदेवाय चाक्षिणी ललाटं वामनायेति हरये च पुनर्भ्रुवौ
दुःख नाहीसे करणाऱ्याच्या नाकाला वंदन करतो, वासुदेवाच्या डोळ्यांना नमस्कार करतो, वामनाच्या कपाळाला वंदन करतो, पुन्हा हरिच्या भुवयांना नमस्कार करतो.
अलकान्माधवायेति किरीटं विश्वरूपिणे नमः सर्वात्मने तद्वच् छिर इत्यभिपूजयेत्
माधवाच्या केसांना वंदन करतो, विश्वरूपाच्या मुकुटाला नमस्कार करतो, सर्वांच्या आत्म्याला म्हणजे डोक्याला देखील तसंच पूजन करावं.
एवं सम्पूज्य गोविन्दं फलमाल्यानुलेपनैः ततस्तु मण्डलं कृत्वा स्थण्डिलं कारयेन्मुदा
अशा प्रकारे गोविंदाचं फळं, हार आणि उटणं यांनी पूजन केल्यावर, आनंदाने मंडळ तयार करून स्थंडिलाची रचना करावी.
चतुरस्रं समन्ताच्च रत्निमात्रमुदक्प्लवम् श्लक्ष्णं हृद्यं च परितो वप्रत्रयसमावृतम्
ते सर्व बाजूंनी चौरस, एक रत्नि मापाचं, गुळगुळीत आणि मनाला भावणारं असावं, आणि आजूबाजूला तीन बांधांनी वेढलेलं असावं.
अङ्गुलेनोच्छ्रिता वप्रास् तद्विस्तारस्तु द्व्यङ्गुलः स्थण्डिलस्योपरिष्टाच्च भित्तिरष्टाङ्गुला भवेत्
त्या बांधांची उंची एका बोटाएवढी, रुंदी दोन बोटाएवढी असावी; स्थंडिलाच्या वरती भिंत आठ बोटांची असावी.
नदीवालुकया शूर्पे लक्ष्म्याः प्रतिकृतिं न्यसेत् स्थण्डिले शूर्पमारोप्य लक्ष्मीमित्यर्चयेद्बुधः
नदीच्या वाळूने, सुपात लक्ष्मीची मूर्ती तयार करावी; ते सुप स्थंडिलावर ठेवून, ज्ञानी माणसाने लक्ष्मीचे पूजन करावे.
नमो देव्यै नमः शान्त्यै नमो लक्ष्म्यै नमः श्रियै नमः पुष्ट्यै नमस्तुष्ट्यै वृष्ट्यै हृष्ट्यै नमो नमः
देवीला नमस्कार, शांतिला नमस्कार, लक्ष्मीला नमस्कार, श्रीला नमस्कार, पुष्टीला नमस्कार, तुष्टीला, पावसाला, आनंदाला पुन्हा पुन्हा नमस्कार.
विशोका दुःखनाशाय विशोका वरदास्तु मे विशोका चास्तु सम्पत्त्यै विशोका सर्वसिद्धये
विशोका, तू माझं दुःख दूर कर आणि वर दे. विशोका, तू मला संपत्ती मिळवून दे, आणि सर्व सिद्धीसाठीही विशोका असो.
ततः शुक्लाम्बरैः शूर्पं वेष्ट्य सम्पूजयेत्फलैः वस्त्रैर्नानाविधैस्तद्वत् सुवर्णकमलेन च
मग, त्या सुपाला पांढऱ्या वस्त्रांनी गुंडाळून, फळं, वेगवेगळ्या प्रकारच्या वस्त्रांनी आणि सोन्याच्या कमळाने पूजन करावं.
रजनीषु च सर्वासु पिबेद्दर्भोदकं बुधः ततस्तु गीतनृत्यादि कारयेत्सकलां निशाम्
सर्व रात्रींमध्ये, ज्ञानी माणसाने कुशाच्या पाण्याचा पान करावा; मग, संपूर्ण रात्र गाणं, नृत्य वगैरे करावं.
यामत्रये व्यतीते तु सुप्त्वाप्युत्थाय मानवः अभिगम्य च विप्राणां मिथुनानि तदार्चयेत्
रात्रीचे तीन प्रहर संपल्यावर, झोपून उठून, त्या माणसाने ब्राह्मण दाम्पत्यांना जाऊन पूजन करावं.
शक्तितस् त्रीणि चैकं वा वस्त्रमाल्यानुलेपनैः शयनस्थानि पूज्यानि नमो ऽस्तु जलशायिने
शक्तीनुसार, तीन किंवा एक, वस्त्र, हार आणि उटणं देऊन, जे शय्येवर आहेत त्यांचं पूजन करावं. जलशायीला नमस्कार.
ततस्तु गीतवाद्येन रात्रौ जागरणे कृते प्रभाते च ततः स्नानं कृत्वा दाम्पत्यमर्चयेत्
मग, गाणं आणि वाद्यांच्या साथीने रात्रभर जागरण करावं; सकाळी स्नान करून, त्या दाम्पत्याचं पूजन करावं.
भोजनं च यथाशक्त्या वित्तशाठ्यविवर्जितः भुक्त्वा श्रुत्वा पुराणानि तद्दिनं चातिवाहयेत्
स्वतःच्या ऐपतीनुसार, कंजुषपणा न करता जेवावं; जेवल्यावर, पुराण ऐकावं आणि तो दिवस घालवावा.
अनेन विधिना सर्वं मासि मासि समाचरेत् व्रतान्ते शयनं दद्याद् गुडधेनुसमन्वितम् सोपधानकविश्रामं सास्तरावरणं शुभम्
या पद्धतीने, प्रत्येक महिन्याला सर्व विधी करावेत; व्रताच्या शेवटी, गूळ आणि गाय यांसह, चादर, उशी आणि सुंदर आच्छादन असलेलं शय्यादान करावं.
यथा न लक्ष्मीर्देवेश त्वां परित्यज्य गच्छति तथा सुरूपतारोग्यम् अशोकश्चास्तु मे सदा
देवतांचा स्वामी, लक्ष्मी कधीच तुला सोडून जाऊ नये; मला नेहमीच सौंदर्य, आरोग्य आणि दुःखरहितपणा लाभो.
यथा देवेन रहिता न लक्ष्मीर्जायते क्वचित् तथा विशोकता मे ऽस्तु भक्तिरग्र्या च केशवे
जसं देवाशिवाय कुठेच लक्ष्मी येत नाही, तसं माझी केशवावरची भक्तीही नेहमी सर्वोच्च आणि दुःखरहित असो.
मन्त्रेणानेन शयनं गुडधेनुसमन्वितम् शूर्पं च लक्ष्म्या सहितं दातव्यं भूतिमिच्छता
जो कोणी संपत्तीची इच्छा करतो, त्याने या मंत्राने गोड दूध देणारी गाय, तिच्यासोबत पलंग आणि लक्ष्मीसमवेत सुप दान करावं.
उत्पलं करवीरं च बाणमम्लानकुङ्कुमम् केतकी सिन्दुवारं च मल्लिका गन्धपाटला कदम्बं कुब्जकं जातिः शस्तान्येतानि सर्वदा
कमळ, करवीर, बाण, कोमेजलेलं नसलेलं कुंकू, केतकी, सिंदुवार, मोगरा, सुगंधी पाटला, कदंब, कुब्जक आणि जाती — ही फुलं नेहमी शुभ मानली जातात.
गुडधेनुविधानं मे समाचक्ष्व जगत्पते किंरूपं केन मन्त्रेण दातव्यं तदिहोच्यताम्
हे जगाच्या अधिपती, मला गोड दूध देणाऱ्या गायीचं विधी नीट सांग, ती कशी असावी आणि कोणत्या मंत्राने द्यावी हे इथे स्पष्ट कर.
गुडधेनुविधानस्य यद्रूपमिह यत्फलम् तदिदानीं प्रवक्ष्यामि सर्वपापविनाशनम्
आता मी इथे गोड दूध देणाऱ्या गायीचं स्वरूप आणि तिच्या दानाचं फळ सांगतो, जे सर्व पापं नष्ट करतं.
कृष्णाजिनं चतुर्हस्तं प्राग्ग्रीवं विन्यसेद्भुवि गोमयेनानुलिप्तायां दर्भानास्तीर्य सर्वतः
गायीच्या दानासाठी काळ्या कृष्णमृगाचं चार हातांचं कातडं, पूर्वेकडे तोंड करून, गायीच्या शेणाने लिंपलेल्या जमिनीवर, सर्व बाजूंनी दुर्वा घालून ठेवावं.