एतदेव व्रतान्ते तु निधाय कलशोपरि गोभिर्विभवतः सार्धं दातव्यं भूतिमिच्छता
व्रताच्या शेवटी, हीच वस्तू कलशावर ठेवावी आणि आपल्या सामर्थ्यानुसार गायींसह, संपत्तीची इच्छा असणाऱ्याने दान द्यावे.
नमो मन्दारनाथाय मन्दारभवनाय च त्वं रवे तारयस्वास्मान् संसारभयसागरात्
'मंदारनाथा' आणि 'मंदारनिवासी' तुला नमस्कार असो; हे रवि, आम्हाला संसाराच्या भीतीच्या समुद्रातून तार.
अनेन विधिना यस्तु कुर्यान्मन्दारसप्तमीम् विपाप्मा स सुखी मर्त्यः कल्पं च दिवि मोदते
जो कोणी या पद्धतीने मंदार सप्तमीचे व्रत करतो, तो पापमुक्त होतो, या जगात सुख उपभोगतो आणि स्वर्गात दीर्घकाळ आनंदाने राहतो.
इमामघौघपटलभीषणध्वान्तदीपिकाम् गच्छन्प्रगृह्य संसारे सर्वार्थांश्च लभेन्नरः
जो मनुष्य या पापांच्या अंधाराचा नाश करणाऱ्या दीपासारख्या व्रताचे आचरण करतो, त्याला संसारातील सर्व इच्छित गोष्टी मिळतात.
मन्दारसप्तमीम् एताम् ईप्सितार्थफलप्रदाम् यः पठेच्छृणुयाद्वापि सर्वपापैः प्रमुच्यते
ही मंदार सप्तमी जी इच्छित फळे देते, ती जो कोणी वाचतो किंवा ऐकतो, तो सर्व पापांपासून मुक्त होतो.
अथान्यामपि वक्ष्यामि शोभनां शुभसप्तमीम् यामुपोष्य नरो रोगशोकदुःखैः प्रमुच्यते
आता मी दुसरेही सांगतो, ते म्हणजे शुभ सप्तमी. हे व्रत पाळल्याने मनुष्य रोग, दुःख आणि शोक यापासून मुक्त होतो.
पुण्येन चाश्वयुजे मासि कृतस्नानजपः शुचिः वाचयित्वा ततो विप्रान् आरभेच्छुभसप्तमीम्
पवित्र अश्वयुज महिन्यात स्नान करून, जप करून आणि शुद्ध राहून, ब्राह्मणांकडून वाचन करवून, नंतर शुभ सप्तमीचे व्रत सुरू करावे.
कपिलां पूजयेद्भक्त्या गन्धमाल्यानुलेपनैः नमामि सूर्यसम्भूताम् अशेषभुवनालयाम् त्वामहं शुभकल्याणशरीरां सर्वसिद्धये
कपिला गायीची भक्तीने, सुगंध, फुले आणि उटणे याने पूजा करावी आणि म्हणावे — 'सूर्यापासून उत्पन्न झालेली, सर्व जगांचे निवासस्थान असलेली, शुभ आणि कल्याणकारी शरीर असलेली तुला मी सर्व सिद्धीसाठी वंदन करतो.'
अथ कृत्वा तिलप्रस्थं ताम्रपात्रेण संयुतम् काञ्चनं वृषभं तद्वद् गन्धमाल्यगुडान्वितैः
मग एक प्रस्थ तीळ तांब्याच्या भांड्यात घालून, सुवर्णाचा वृषभ सुगंध, फुलं आणि गूळ यांनी सजवून तयार करावा.
फलैर् नानाविधैर् भक्ष्यैर् घृतपायससंयुतैः दद्याद्द्विकालवेलायाम् अर्यमा प्रीयतामिति
त्यात वेगवेगळ्या प्रकारची फळं, खाण्याच्या वस्तू, तूप आणि गोड भात घालून, सकाळ-संध्याकाळ अशा दोन वेळा म्हणावं — 'आर्यमा प्रसन्न होवो.'
पञ्चगव्यं च संप्राश्य स्वपेद्भूमौ विमत्सरः ततः प्रभाते संजाते भक्त्या सम्पूजयेद्द्विजान्
पंचगव्य पिऊन, मनात कोणतीही द्वेषबुद्धी न ठेवता, जमिनीवर झोपावं. सकाळ झाली की, भक्तीभावाने ब्राह्मणांचं पूजन करावं.
अनेन विधिना दद्यान् मासि मासि सदा नरः वाससा वृषभं हैमं तद्वद्गां काञ्चनोद्भवाम्
या पद्धतीने प्रत्येक महिन्याला एक वस्त्र, सुवर्णाचा वृषभ आणि तसंच सोन्याची गाय द्यावी.
संवत्सरान्ते शयनम् इक्षुदण्डगुडान्वितम् सोपधानकविश्रामं भाजनासनसंयुतम्
वर्षाच्या शेवटी, ऊसाचा दांडा आणि गूळ ठेवलेलं, गादी-उशी असलेलं पलंग, आणि त्यासोबत भांडी व आसन द्यावं.
ताम्रपात्रे तिलप्रस्थं सौवर्णं वृषभं तथा दद्याद्वेदविदे सर्वं विश्वात्मा प्रीयतामिति
तांब्याच्या भांड्यात एक प्रस्थ तीळ, सुवर्णाचा वृषभ, हे सर्व वेद जाणणाऱ्याला द्यावं आणि म्हणावं — 'विश्वात्मा या सर्वावर प्रसन्न होवो.'
अनेन विधिना विद्वान् कुर्याद्यः शुभसप्तमीम् तस्य श्रीर्विपुला कीर्तिर् भवेज्जन्मनि जन्मनि
जो विद्वान या प्रकारे शुभ सप्तमी करतो, त्याला प्रत्येक जन्मात मोठं ऐश्वर्य आणि कीर्ती मिळते.
अप्सरोगणगन्धर्वैः पूज्यमानः सुरालये वसेद्गणाधिपो भूत्वा यावदाभूतसंप्लवम् कल्पादाववतीर्णस्तु सप्तद्वीपाधिपो भवेत्
अप्सरा आणि गंधर्व यांच्या सेवेत, तो स्वर्गात गणाधिपती म्हणून राहतो आणि कल्पांतपर्यंत तिथेच असतो; पुढच्या कल्पाच्या सुरुवातीला, तो सातही द्वीपांचा राजा होतो.
ब्रह्महत्यासहस्रस्य भ्रूणहत्याशतस्य च नाशायालमियं पुण्या पठ्यते शुभसप्तमी
ही शुभ सप्तमी व्रत, हजार ब्राह्मणहत्यांचा आणि शंभर गर्भहत्यांचा नाश करण्यासाठी पुरेशी आहे असं सांगितलं जातं.
इमां पठेद्यः शृणुयान्मुहूर्तं पश्येत्प्रसङ्गादपि दीयमानम् सो ऽप्यत्र सर्वाघविमुक्तदेहः प्राप्नोति विद्याधरनायकत्वम्
जो कोणी हे व्रत वाचतो, ऐकतो किंवा क्षणभर जरी दिलेलं पाहतो, तोही या जन्मात सर्व पापांपासून मुक्त होऊन विद्याधरांचा नायक होतो.
यावत्समाः सप्त नरः करोति यः सप्तमीं सप्तविधानयुक्ताम् स सप्तलोकाधिपतिः क्रमेण भूत्वा पदं याति परं मुरारेः
जो मनुष्य सात वर्षे सात प्रकारच्या नियमांसह सप्तमी व्रत करतो, तो सातही लोकांचा एकामागून एक अधिपती होतो आणि शेवटी मुरारिच्या परमपदाला पोहोचतो.
किम् अभीष्टवियोगशोकसंघादलम् उद्धर्तुमुपोषणं व्रतं वा विभवोद्भवकारि भूतले ऽस्मिन् भवभीतेरपि सूदनं च पुंसः
हे दुःखनाशक, या पृथ्वीवर असं कोणतं व्रत किंवा उपवास आहे, जे प्रिय व्यक्तीच्या वियोगाच्या दुःखातून किंवा संसाराच्या भीतीतून मनुष्याला बाहेर काढतं आणि त्याला समृद्धीही मिळवून देतं?
परिपृष्टमिदं जगत्प्रियं ते विबुधानामपि दुर्लभं महत्त्वात् तव भक्तिमतस्तथापि वक्ष्ये व्रतमिन्द्रासुरमानवेषु गुह्यम्
तू विचारलेला हा विषय जगाला प्रिय आहे आणि त्याची महानता इतकी आहे की, तो देवांनाही सहज मिळत नाही; पण तुझ्या भक्तीमुळे मी हे व्रत सांगतो, जे देव, असुर आणि माणसांमध्येही गुप्त आहे.
पुण्यमाश्वयुजे मासि विशोकद्वादशीव्रतम् दशम्यां लघुभुग्विद्वान् आरभेन्नियमेन तु
आश्विन महिन्यात हे पुण्यदायी, विषोक द्वादशी व्रत दहाव्या दिवशी हलकं खाऊन, योग्य नियम पाळून सुरू करावं.
उदङ्मुखः प्राङ्मुखो वा दन्तधावनपूर्वकम् एकादश्यां निराहारः समभ्यर्च्य तु केशवम् श्रियं वाभ्यर्च्य विधिवद् भोक्ष्यामि त्वपरे ऽहनि
उत्तर किंवा पूर्व दिशेला तोंड करून, दात घासून, एकादशीच्या दिवशी उपवास करावा. केशव किंवा श्री यांची विधिपूर्वक पूजा करून, 'मी दुसऱ्या दिवशी योग्य रीतीने जेवीन' असं म्हणावं.
एवं नियमकृत्सुप्त्वा प्रातरुत्थाय मानवः स्नानं सर्वौषधैः कुर्यात् पञ्चगव्यजलेन तु शुक्लमाल्याम्बरधरः पूजयेच्छ्रीशमुत्पलैः
अशा प्रकारे नियम पाळून झोपून, सकाळी उठल्यावर सर्व औषधींनी आणि पंचगव्याच्या पाण्याने स्नान करावं. पांढरी फुलं आणि वस्त्र घालून, कमळांनी श्रीची पूजा करावी.
विशोकाय नमः पादौ जङ्घे च वरदाय वै श्रीशाय जानुनी तद्वद् ऊरू च जलशायिने
पायांना 'दुःखनाशकाला नमस्कार', पिंडांना 'वर देणाऱ्याला नमस्कार', गुडघ्यांना 'श्रीला नमस्कार' आणि मांड्यांना 'पाण्यात शयन करणाऱ्याला नमस्कार' असं म्हणावं.
कन्दर्पाय नमो गुह्यं माधवाय नमः कटिम् दामोदरायेत्युदरं पार्श्वे च विपुलाय वै
गुप्त भागाला 'कंदर्पाला नमस्कार', कंबरेला 'माधवाला नमस्कार', पोटाला 'दामोदराला नमस्कार' आणि दोन्ही बाजूंना 'विस्तीर्ण स्वरूपाला नमस्कार' असं म्हणावं.
नाभिं च पद्मनाभाय हृदयं मन्मथाय वै श्रीधराय विभोर्वक्षः करौ मधुजिते नमः
कमळनाभाला नाभी अर्पण करतो, मनमथाला हृदय अर्पण करतो, श्रीधराच्या प्रभूच्या छातीला वंदन करतो, मधुजिताच्या हातांना नमस्कार करतो.
चक्रिणे वामबाहुं च दक्षिणं गदिने नमः वैकुण्ठाय नमः कण्ठम् आस्यं यज्ञमुखाय वै
चक्रधारीला डावा हात अर्पण करतो, गदाधारीला उजवा हात अर्पण करतो, वैकुंठाच्या गळ्याला वंदन करतो, यज्ञमुखाच्या तोंडाला नमस्कार करतो.
नासामशोकनिधये वासुदेवाय चाक्षिणी ललाटं वामनायेति हरये च पुनर्भ्रुवौ
दुःख नाहीसे करणाऱ्याच्या नाकाला वंदन करतो, वासुदेवाच्या डोळ्यांना नमस्कार करतो, वामनाच्या कपाळाला वंदन करतो, पुन्हा हरिच्या भुवयांना नमस्कार करतो.
अलकान्माधवायेति किरीटं विश्वरूपिणे नमः सर्वात्मने तद्वच् छिर इत्यभिपूजयेत्
माधवाच्या केसांना वंदन करतो, विश्वरूपाच्या मुकुटाला नमस्कार करतो, सर्वांच्या आत्म्याला म्हणजे डोक्याला देखील तसंच पूजन करावं.