सा तथा कृत्तिकोपेता विशेषेण सुपूजिता तत्र दत्तं हुतं जप्तं सर्वमक्षयमुच्यते
ती तिसरी तिथी जर कृतिका नक्षत्राशी जुळली आणि विशेष भक्तीने साजरी केली, तर त्या दिवशी केलेले दान, होम किंवा जप कधीच संपत नाही असे मानले जाते.
अक्षया संततिस्तस्यास् तस्यां सुकृतमक्षयम् अक्षतैः पूज्यते विष्णुस् तेन साप्यक्षया स्मृता अक्षतैस्तु नराः स्नाता विष्णोर्दत्त्वा तथाक्षतान्
त्या दिवशी त्याची संतती कधीच संपत नाही आणि त्याचे पुण्यही अमर्याद असते; विष्णू त्याला अक्षता अर्पण करून पूजतो, म्हणून तिला 'अक्षय' म्हणतात. पुरुष स्नान करून, विष्णूला अक्षता अर्पण करतात—
विप्रेषु दत्त्वा तानेव तथा सक्तून् सुसंकृतान् यथान्नभुङ्महाभागः फलमक्षय्यमश्नुते
तेच अक्षता आणि चांगले बनवलेले सत्तू ब्राह्मणांना दान दिल्यास, जसे आपण अन्न खातो तसे, हे भाग्यवान, त्याला अक्षय फळ मिळते.
एकामप्युक्तवत्कृत्वा तृतीयां विधिवन्नरः एतासामपि सर्वासां तृतीयानां फलं भवेत्
या तिसऱ्या तिथींपैकी एक जरी योग्य पद्धतीने पाळली, तरी त्या सर्व तिसऱ्या तिथींचे फळ मिळते.
तृतीयायां समभ्यर्च्य सोपवासो जनार्दनम् राजसूयफलं प्राप्य गतिमग्र्यां च विन्दति
तिसऱ्या दिवशी उपवास करून जनार्दनाची पूजा केल्यास, राजसूय यज्ञाचे फळ मिळते आणि श्रेष्ठ अवस्था प्राप्त होते.
मधुरा भारती केन व्रतेन मधुसूदन तथैव जनसौभाग्यम् अतिविद्यासु कौशलम्
मधुसूदन, कोणत्या व्रतामुळे गोड बोलणे, लोकांमध्ये मोठे भाग्य आणि सर्व विद्यांमध्ये कौशल्य मिळते?
अभेदश्चापि दम्पत्योस् तथा बन्धुजनेन च आयुश्च विपुलं पुंसां तन्मे कथय माधव
पती-पत्नीमध्ये आणि नातलगांमध्ये सुसंवाद, तसेच पुरुषांना भरपूर आयुष्य मिळावे, हे सर्व कोणत्या व्रतामुळे मिळते, माधव, ते मला सांग.
सम्यक्पृष्टं त्वया राजञ् छृणु सारस्वतं व्रतम् यस्य संकीर्तनादेव तुष्यतीह सरस्वती
राजा, तू योग्य प्रश्न विचारलास; आता सरस्वती व्रत ऐक, ज्याच्या केवळ नामस्मरणाने सरस्वती येथे प्रसन्न होते.
यो यद्भक्तः पुमान्कुर्याद् एतद्व्रतमनुत्तमम् तद्वासरादौ सम्पूज्य विप्रानेतान्समाचरेत्
कोणताही भक्त पुरुष हे उत्तम व्रत करतो, त्याने त्या दिवशी सुरुवातीला ब्राह्मणांची पूजा करून त्यांचा सन्मान करावा.
अथवादित्यवारेण ग्रहताराबलेन च पायसं भोजयेद्विप्रान् कृत्वा ब्राह्मणवाचनम्
किंवा रविवारी, ग्रह-ताऱ्यांच्या स्थितीनुसार, ब्राह्मणांना ब्राह्मणवाचन करून, त्यांना पायसाचा नैवेद्य द्यावा.
शुक्लवस्त्राणि दत्त्वा च सहिरण्यानि शक्तितः गायत्रीं पूजयेद्भक्त्या शुक्लमाल्यानुलेपनैः
आपल्या कुवतीनुसार पांढरी वस्त्रे आणि सोबत सोने देऊन, भक्तीभावाने गायत्रीची पांढऱ्या फुलांच्या माळा व सुगंधी लेप लावून पूजा करावी.
यथा न देवि भगवान् ब्रह्मलोके पितामहः त्वां परित्यज्य संतिष्ठेत् तथा भव वरप्रदा
देवी, जसा ब्रह्मलोकातील पितामह भगवंत तुझ्याविना राहू शकत नाही, तशीच तूही मला वर देणारी हो.
वेदाः शास्त्राणि सर्वाणि गीतनृत्यादिकं च यत् न विहीनं त्वया देवि तथा मे सन्तु सिद्धयः
देवी, ज्या वेद, शास्त्रं आणि गाणं-नृत्य यांसारख्या कला तुझ्याविना अपूर्ण नाहीत, तशाच सर्व सिद्धी मला मिळू देत.
लक्ष्मीर्मेधा धरा पुष्टिर् गौरी तुष्टिः प्रभा मतिः एताभिः पाहि चाष्टाभिस् तनुभिर्मां सरस्वति
लक्ष्मी, मेधा, धरा, पुष्टी, गौरी, तुष्टी, प्रभा आणि मती या आठ रूपांनी, सरस्वती, तू मला रक्षण कर.
एवं सम्पूज्य गायत्रीं वीणाक्षमणिधारिणीम् शुक्लपुष्पाक्षतैर् भक्त्या सकमण्डलुपुस्तकाम् मौनव्रतेन भुञ्जीत सायं प्रातस्तु धर्मवित्
वीणा आणि माळ धारण करणाऱ्या, कमंडलू व पुस्तक असलेल्या गायत्रीची भक्तीने पांढऱ्या फुलांनी व अक्षतांनी पूजा करून, धर्म जाणणाऱ्याने सकाळ-संध्याकाळ मौन ठेवूनच जेवावे.
पञ्चम्यां प्रतिपक्षं च पूजयेद्ब्रह्मवासिनीम् तथैव तण्डुलप्रस्थं घृतपात्रेण संयुतम् क्षीरं दद्याद्धिरण्यं च गायत्री प्रीयतामिति
प्रत्येक पक्षातील पंचमीला ब्रह्मवासी देवीची पूर्वीप्रमाणेच पूजा करावी, तांदळाचा एक प्रस्थ, तुपाचा भांडे, दूध आणि सोने अर्पण करून 'गायत्री तृप्त होवो' असे म्हणावे.
संध्यायां च तथा मौनम् एतत्कुर्वन्समाचरेत् नान्तरा भोजनं कुर्याद् यावन्मासास्त्रयोदश
संध्याकाळीही तसेच मौन पाळावे आणि ही क्रिया करावी, तेरा महिने पर्यंत मध्ये जेवण करू नये.
समाप्ते तु व्रते कुर्याद् भोजनं शुक्लतण्डुलैः पूर्वं सवस्त्रयुग्मं च दद्याद्विप्राय भोजनम्
व्रत पूर्ण झाल्यावर पांढऱ्या तांदळाचा भात खावा आणि आधी ब्राह्मणाला वस्त्रजोड व जेवण द्यावे.
देव्या वितानं घण्टां च सितनेत्रे पयस्विनीम् चन्दनं वस्त्रयुग्मं च दद्याच्च शिखरं पुनः
देवीला छत्र, पांढऱ्या डोळ्यांची घंटा, दुधाळ गाय, चंदन, वस्त्रजोड आणि पुन्हा एक शिखर अर्पण करावे.
तथोपदेष्टारमपि भक्त्या सम्पूजयेद्गुरुम् वित्तशाठ्येन रहितो वस्त्रमाल्यानुलेपनैः
तसेच, गुरूचेही भक्तीने, कुठलाही कंजूषपणा न करता, वस्त्रे, फुलांच्या माळा आणि सुगंधी लेपांनी पूजन करावे.
अनेन विधिना यस्तु कुर्यात्सारस्वतं व्रतम् विद्यावानर्थसंयुक्तो रक्तकण्ठश्च जायते
जो कोणी हा सरस्वत व्रत या पद्धतीने करतो, तो विद्वान, संपन्न आणि लाल गळ्याचा स्वरूप प्राप्त करतो.
सरस्वत्याः प्रसादेन ब्रह्मलोके महीयते नारी वा कुरुते या तु सापि तत्फलगामिनी
सरस्वतीच्या कृपेने ब्रह्मलोकात मान मिळतो; आणि जी स्त्री हे व्रत करते तिलाही हेच फळ मिळते.
ब्रह्मलोके वसेद् राजन् यावत् कल्पायुतत्रयम्
राजा, ब्रह्मलोकात तीस हजार कल्पांपर्यंत वास मिळतो.
सारस्वतं व्रतं यस्तु शृणुयादपि यः पठेत् विद्याधरपुरे सो ऽपि वसेत्कल्पायुतत्रयम्
जो कोणी हे सरस्वत व्रत ऐकतो किंवा पठण करतो, त्यालाही विद्या असणाऱ्यांच्या नगरीत तीस हजार कल्पे राहता येते.
चन्द्रादित्योपरागे तु यत्स्नानमभिधीयते तदहं श्रोतुमिच्छामि द्रव्यमन्त्रविधानवित्
चंद्र किंवा सूर्यग्रहणाच्या वेळी जे स्नान सांगितले आहे, ते कोणत्या वस्तू, मंत्र आणि पद्धतीने करायचे, हे मला ऐकायचे आहे.
यस्य राशिं समासाद्य भवेद्ग्रहणसम्प्लवः तस्य स्नानं प्रवक्ष्यामि मन्त्रौषधविधानतः
ज्याच्या राशीत ग्रहणाचा संयोग होतो, त्याच्यासाठी कोणत्या मंत्र व औषधींसह स्नान करावे, ते मी सांगतो.
चन्द्रोपरागं सम्प्राप्य कृत्वा ब्राह्मणवाचनम् सम्पूज्य चतुरो विप्राञ् शुक्लमाल्यानुलेपनैः
चंद्रग्रहणाच्या वेळी, ब्राह्मणाकडून वाचन करून, चार ब्राह्मणांची पांढऱ्या फुलांच्या माळा आणि सुगंधी लेपांनी पूजा करावी.
पूर्वमेवोपरागस्य समासाद्यौषधादिकम् स्थापयेच् चतुरः कुम्भान् अव्रणान्सागरानिति
ग्रहण येण्याच्या आधी, योग्य त्या औषधी आणि चार शुद्ध कलश समुद्राप्रमाणे ठेवावेत.
गजाश्वरथ्यावल्मीकसंगमाद्ध्रदगोकुलात् राजद्वारप्रदेशाच्च मृदमानीय चाक्षिपेत्
हत्ती, घोड्यांच्या वाटांचे संगम, मुंग्यांचे वारुळे, तळी, गोकुळ आणि राजवाड्याच्या दाराजवळील माती गोळा करून ती टाकावी.
पञ्चगव्यं च कुम्भेषु शुद्धमुक्ताफलानि च रोचनां पद्मशङ्खौ च पञ्चरत्नसमन्वितम्
मडक्यांत शुद्ध पंचगव्य, मोती, रोचना, कमळ, शंख आणि पंचरत्ने ठेवावीत.