संवत्सरान्ते लवणं गुडकुम्भं च सर्जिकाम् चन्दनं नेत्रपट्टं च सहिरण्याम्बुजेन तु
वर्षाच्या शेवटी, मीठ, गुळाचा कुंभ, सर्जिका, चंदन, डोळ्याचा पट्टा आणि सोन्याचे कमळ द्यावे.
उमामहेश्वरं हैमं तद्वदिक्षुफलैर्युतम् सतूलावरणां शय्यां सविश्रामां निवेदयेत् सपत्नीकाय विप्राय गौरी मे प्रीयतामिति
उमा-महेश्वराची सोन्याची मूर्ती, साखरकांड्याचे फळ, कापसाचा गादी-पांघरूण व उशी असलेली शय्या, ब्राह्मण व त्याच्या पत्नीला अर्पण करावी आणि 'गौरी माझ्यावर प्रसन्न राहो' असे म्हणावे.
आर्द्रानन्दकरी नाम्ना तृतीयैषा सनातनी यामुपोष्य नरो याति शम्भोर्यत्परमं पदम्
ही तिसरी, शाश्वत अशी, 'आर्द्रानंदकरी' नावाची उपवास आहे; जो मनुष्य हा उपवास करतो, त्याला शंभूचे परमपद मिळते.
इह लोके सदानन्दम् आप्नोति धनसम्पदः आयुरारोग्यसम्पत्त्या न कश्चिच्छोकमाप्नुयात्
या जगात त्याला नेहमीचा आनंद, धनसंपत्ती आणि समृद्धी मिळते; दीर्घायुष्य आणि उत्तम आरोग्य मिळते, आणि कुणालाही दुःख भोगावे लागत नाही.
नारी वा कुरुते या तु कुमारी विधवा च या सापि तत्फलमाप्नोति देव्यनुग्रहलालिता
कोणतीही स्त्री, मग ती कुमारिका असो वा विधवा, हा उपवास केल्यास तिलाही त्याचे फळ मिळते, आणि ती देवीच्या कृपेने सन्मानित होते.
प्रतिपक्षमुपोष्यैवं मन्त्रार्चनविधानवित् रुद्राणीलोकमभ्येति पुनरावृत्तिदुर्लभम्
प्रत्येक पंधरवड्याला हा उपवास करून, मंत्रपूजेची योग्य पद्धत जाणून, मनुष्य रुद्राणीच्या लोकात पोहोचतो, जिथून पुन्हा जन्म मिळणे फार कठीण असते.
य इदं शृणुयान्नित्यं श्रावयेद्वापि मानवः शक्रलोके स गन्धर्वैः पूज्यते ऽपि युगत्रयम्
जो मनुष्य हे नेहमी ऐकतो किंवा दुसऱ्यांना ऐकवतो, त्याचा इंद्रलोकात गंधर्वांकडून तीन युगं सन्मान केला जातो.
आनन्ददां सकलदुःखहरां तृतीयां या स्त्री करोत्यविधवा विधवाथ वापि सा स्वे गृहे सुखशतान्यनुभूय भूयो गौरीपदं सदयिता दयिता प्रयाति
ही तिसरी, आनंद देणारी आणि सर्व दुःख दूर करणारी उपवास, कोणतीही स्त्री—विवाहित असो वा विधवा—केल्यास, तिला आपल्या घरी शेकडो सुखं अनुभवता येतात आणि नंतर ती प्रिय गौरीच्या लोकात पोहोचते.
अथान्यामपि वक्ष्यामि तृतीयां सर्वकामदाम् यस्यां दत्तं हुतं जप्तं सर्वं भवति चाक्षयम्
आता मी आणखी एक तिसरी उपवास सांगतो, जी सर्व इच्छा पूर्ण करणारी आहे; या दिवशी जे काही दान, होम किंवा जप केला जातो, ते कधीच संपत नाही.
वैशाखशुक्लपक्षे तु तृतीया यैरुपोषिता अक्षयं फलमाप्नोति सर्वस्य सुकृतस्य च
वैशाख महिन्यात शुक्ल पक्षातील तिसऱ्या दिवशी जो उपवास करतो, त्याच्या सर्व पुण्यकर्मांना नाश येत नाही, आणि त्याला अमर्याद फळ मिळते.
सा तथा कृत्तिकोपेता विशेषेण सुपूजिता तत्र दत्तं हुतं जप्तं सर्वमक्षयमुच्यते
ती तिसरी तिथी जर कृतिका नक्षत्राशी जुळली आणि विशेष भक्तीने साजरी केली, तर त्या दिवशी केलेले दान, होम किंवा जप कधीच संपत नाही असे मानले जाते.
अक्षया संततिस्तस्यास् तस्यां सुकृतमक्षयम् अक्षतैः पूज्यते विष्णुस् तेन साप्यक्षया स्मृता अक्षतैस्तु नराः स्नाता विष्णोर्दत्त्वा तथाक्षतान्
त्या दिवशी त्याची संतती कधीच संपत नाही आणि त्याचे पुण्यही अमर्याद असते; विष्णू त्याला अक्षता अर्पण करून पूजतो, म्हणून तिला 'अक्षय' म्हणतात. पुरुष स्नान करून, विष्णूला अक्षता अर्पण करतात—
विप्रेषु दत्त्वा तानेव तथा सक्तून् सुसंकृतान् यथान्नभुङ्महाभागः फलमक्षय्यमश्नुते
तेच अक्षता आणि चांगले बनवलेले सत्तू ब्राह्मणांना दान दिल्यास, जसे आपण अन्न खातो तसे, हे भाग्यवान, त्याला अक्षय फळ मिळते.
एकामप्युक्तवत्कृत्वा तृतीयां विधिवन्नरः एतासामपि सर्वासां तृतीयानां फलं भवेत्
या तिसऱ्या तिथींपैकी एक जरी योग्य पद्धतीने पाळली, तरी त्या सर्व तिसऱ्या तिथींचे फळ मिळते.
तृतीयायां समभ्यर्च्य सोपवासो जनार्दनम् राजसूयफलं प्राप्य गतिमग्र्यां च विन्दति
तिसऱ्या दिवशी उपवास करून जनार्दनाची पूजा केल्यास, राजसूय यज्ञाचे फळ मिळते आणि श्रेष्ठ अवस्था प्राप्त होते.
मधुरा भारती केन व्रतेन मधुसूदन तथैव जनसौभाग्यम् अतिविद्यासु कौशलम्
मधुसूदन, कोणत्या व्रतामुळे गोड बोलणे, लोकांमध्ये मोठे भाग्य आणि सर्व विद्यांमध्ये कौशल्य मिळते?
अभेदश्चापि दम्पत्योस् तथा बन्धुजनेन च आयुश्च विपुलं पुंसां तन्मे कथय माधव
पती-पत्नीमध्ये आणि नातलगांमध्ये सुसंवाद, तसेच पुरुषांना भरपूर आयुष्य मिळावे, हे सर्व कोणत्या व्रतामुळे मिळते, माधव, ते मला सांग.
सम्यक्पृष्टं त्वया राजञ् छृणु सारस्वतं व्रतम् यस्य संकीर्तनादेव तुष्यतीह सरस्वती
राजा, तू योग्य प्रश्न विचारलास; आता सरस्वती व्रत ऐक, ज्याच्या केवळ नामस्मरणाने सरस्वती येथे प्रसन्न होते.
यो यद्भक्तः पुमान्कुर्याद् एतद्व्रतमनुत्तमम् तद्वासरादौ सम्पूज्य विप्रानेतान्समाचरेत्
कोणताही भक्त पुरुष हे उत्तम व्रत करतो, त्याने त्या दिवशी सुरुवातीला ब्राह्मणांची पूजा करून त्यांचा सन्मान करावा.
अथवादित्यवारेण ग्रहताराबलेन च पायसं भोजयेद्विप्रान् कृत्वा ब्राह्मणवाचनम्
किंवा रविवारी, ग्रह-ताऱ्यांच्या स्थितीनुसार, ब्राह्मणांना ब्राह्मणवाचन करून, त्यांना पायसाचा नैवेद्य द्यावा.
शुक्लवस्त्राणि दत्त्वा च सहिरण्यानि शक्तितः गायत्रीं पूजयेद्भक्त्या शुक्लमाल्यानुलेपनैः
आपल्या कुवतीनुसार पांढरी वस्त्रे आणि सोबत सोने देऊन, भक्तीभावाने गायत्रीची पांढऱ्या फुलांच्या माळा व सुगंधी लेप लावून पूजा करावी.
यथा न देवि भगवान् ब्रह्मलोके पितामहः त्वां परित्यज्य संतिष्ठेत् तथा भव वरप्रदा
देवी, जसा ब्रह्मलोकातील पितामह भगवंत तुझ्याविना राहू शकत नाही, तशीच तूही मला वर देणारी हो.
वेदाः शास्त्राणि सर्वाणि गीतनृत्यादिकं च यत् न विहीनं त्वया देवि तथा मे सन्तु सिद्धयः
देवी, ज्या वेद, शास्त्रं आणि गाणं-नृत्य यांसारख्या कला तुझ्याविना अपूर्ण नाहीत, तशाच सर्व सिद्धी मला मिळू देत.
लक्ष्मीर्मेधा धरा पुष्टिर् गौरी तुष्टिः प्रभा मतिः एताभिः पाहि चाष्टाभिस् तनुभिर्मां सरस्वति
लक्ष्मी, मेधा, धरा, पुष्टी, गौरी, तुष्टी, प्रभा आणि मती या आठ रूपांनी, सरस्वती, तू मला रक्षण कर.
एवं सम्पूज्य गायत्रीं वीणाक्षमणिधारिणीम् शुक्लपुष्पाक्षतैर् भक्त्या सकमण्डलुपुस्तकाम् मौनव्रतेन भुञ्जीत सायं प्रातस्तु धर्मवित्
वीणा आणि माळ धारण करणाऱ्या, कमंडलू व पुस्तक असलेल्या गायत्रीची भक्तीने पांढऱ्या फुलांनी व अक्षतांनी पूजा करून, धर्म जाणणाऱ्याने सकाळ-संध्याकाळ मौन ठेवूनच जेवावे.
पञ्चम्यां प्रतिपक्षं च पूजयेद्ब्रह्मवासिनीम् तथैव तण्डुलप्रस्थं घृतपात्रेण संयुतम् क्षीरं दद्याद्धिरण्यं च गायत्री प्रीयतामिति
प्रत्येक पक्षातील पंचमीला ब्रह्मवासी देवीची पूर्वीप्रमाणेच पूजा करावी, तांदळाचा एक प्रस्थ, तुपाचा भांडे, दूध आणि सोने अर्पण करून 'गायत्री तृप्त होवो' असे म्हणावे.
संध्यायां च तथा मौनम् एतत्कुर्वन्समाचरेत् नान्तरा भोजनं कुर्याद् यावन्मासास्त्रयोदश
संध्याकाळीही तसेच मौन पाळावे आणि ही क्रिया करावी, तेरा महिने पर्यंत मध्ये जेवण करू नये.
समाप्ते तु व्रते कुर्याद् भोजनं शुक्लतण्डुलैः पूर्वं सवस्त्रयुग्मं च दद्याद्विप्राय भोजनम्
व्रत पूर्ण झाल्यावर पांढऱ्या तांदळाचा भात खावा आणि आधी ब्राह्मणाला वस्त्रजोड व जेवण द्यावे.
देव्या वितानं घण्टां च सितनेत्रे पयस्विनीम् चन्दनं वस्त्रयुग्मं च दद्याच्च शिखरं पुनः
देवीला छत्र, पांढऱ्या डोळ्यांची घंटा, दुधाळ गाय, चंदन, वस्त्रजोड आणि पुन्हा एक शिखर अर्पण करावे.
तथोपदेष्टारमपि भक्त्या सम्पूजयेद्गुरुम् वित्तशाठ्येन रहितो वस्त्रमाल्यानुलेपनैः
तसेच, गुरूचेही भक्तीने, कुठलाही कंजूषपणा न करता, वस्त्रे, फुलांच्या माळा आणि सुगंधी लेपांनी पूजन करावे.