होमश्च सर्षपैः कार्यो यवैः कृष्णतिलैस्तथा पलाशसमिधः शस्ताश् चतुर्थे ऽह्नि तथोत्सवः दक्षिणा च पुनस्तद्वद् देया तत्रापि शक्तितः
होमासाठी मोहरी, ज्वारी, काळे तीळ आणि पळसाच्या समिधा वापराव्यात. चौथ्या दिवशी उत्सव करावा आणि पुन्हा आपल्या शक्तीनुसार दक्षिणा द्यावी.
यद्यदिष्टतमं किंचित् तत्तद् दद्यादमत्सरी आचार्ये द्विगुणं दद्यात् प्रणिपत्य विसर्जयेत्
ज्याची ज्याला सर्वात जास्त इच्छा आहे ते वस्त्र किंवा वस्तू द्वेष न ठेवता द्यावी. गुरुजींना त्याचे दुप्पट द्यावे आणि नमस्कार करून त्यांना निरोप द्यावा.
अनेन विधिना यस्तु कुर्याद्वृक्षोत्सवं बुधः सर्वान्कामानवाप्नोति फलं चानन्त्यमश्नुते
जो कोणी या पद्धतीने झाडांचा उत्सव करतो, त्याला सर्व इच्छित फळे मिळतात आणि अनंत सुखाचा अनुभव येतो.
यश्चैकमपि राजेन्द्र वृक्षं संस्थापयेन्नरः सो ऽपि स्वर्गे वसेद्राजन् यावदिन्द्रायुतत्रयम्
राजेंद्र, जो मनुष्य एक जरी झाड लावतो, तोही इंद्राच्या तीस हजार वर्षांपर्यंत स्वर्गात वास करतो.
भूतान्भव्यांश्च मनुजांस् तारयेद्द्रुमसंमितान् परमां सिद्धिमाप्नोति पुनरावृत्तिदुर्लभाम्
जो मनुष्य भूतकाळातले आणि भविष्यकाळातले जीव झाडांसारखेच समजून त्यांची रक्षा करतो, तो अत्युच्च सिद्धी मिळवतो, जिथे पुन्हा जन्म मिळणे फारच दुर्मिळ असते.
य इदं शृणुयान्नित्यं श्रावयेद्वापि मानवः सो ऽपि सम्पूजितो देवैर् ब्रह्मलोके महीयते
जो मनुष्य हे नेहमी ऐकतो किंवा इतरांना ऐकवतो, त्याचा देवांनी सन्मान केला जातो आणि तो ब्रह्मलोकात मोठ्या प्रतिष्ठेने वावरतो.
तथैवान्यत्प्रवक्ष्यामि सर्वकामफलप्रदम् सौभाग्यशयनं नाम यत्पुराणविदो विदुः
आता मी तुला आणखी एक विधी सांगतो, जो सर्व इच्छित फळ देणारा आहे. तो पुराणज्ञ लोक 'सौभाग्य-शयन' म्हणून ओळखतात.
पुरा दग्धेषु लोकेषु भूर्भुवःस्वर्महादिषु सौभाग्यं सर्वभूतानाम् एकस्थमभवत्तदा वैकुण्ठं स्वर्गमासाद्य विष्णोर् वक्षःस्थलस्थितम्
पूर्वी जेव्हा भू, भुवः, स्वः आणि महा ही लोकं जळून गेली, तेव्हा सर्व जीवांचं सौभाग्य एकत्र होऊन वैकुंठात, विष्णूच्या छातीवर जाऊन विसावलं.
ततः कालेन महता पुनः सर्गविधौ नृप अहंकारावृते लोके प्रधानपुरुषान्विते
नंतर खूप काळानंतर, पुढच्या सृष्टीच्या वेळी, जेव्हा जग अहंकाराने व्यापले होते आणि मुख्य तत्त्वे व पुरुष यांच्याने भरले होते—
स्पर्धायां च प्रवृत्तायां कमलासनकृष्णयोः लिङ्गाकारा समुद्भूता वह्नेर्ज्वालातिभीषणा तयाभितप्तस्य हरेर् वक्षसस्तद्विनिःसृतम्
कमलासन ब्रह्मा आणि कृष्ण यांच्यात स्पर्धा सुरू झाली, तेव्हा अग्नीच्या ज्वाळेसारखी एक भीषण मूर्ती प्रकट झाली आणि हरिच्या छातीला जळवून, त्यातून ते सार बाहेर आले.
वक्षःस्थलं समाश्रित्य विष्णोः सौभाग्यमास्थितम् रसरूपं ततो यावत् प्राप्नोति वसुधातलम्
ते सौभाग्य विष्णूच्या छातीवर आश्रय घेऊन, रसाच्या रूपात तिथेच राहिले, आणि मग ते पृथ्वीवर पोहोचले.
उत्क्षिप्तमन्तरिक्षे तद् ब्रह्मपुत्रेण धीमता दक्षेण पीतमात्रं तद् रूपलावण्यकारकम्
ब्रह्मपुत्र दक्ष या बुद्धिमानाने ते सार आकाशात उचलले, आणि त्याने ते प्यायल्यानंतर ते रूप आणि सौंदर्याचं कारण बनलं.
बलं तेजो महज्जातं दक्षस्य परमेष्ठिनः शेषं यदपतद्भूमाव् अष्टधा समजायत
त्यामुळे परमेश्वराच्या पुत्र दक्षामध्ये मोठं बळ आणि तेज निर्माण झालं; उरलेलं पृथ्वीवर पडलं आणि आठ भागांत विभागलं गेलं.
ततो जनानां संजाताः सप्त सौभाग्यदायिकाः इक्षवो रसराजाश्च निष्पावाजाजिधान्यकम्
त्यातून लोकांमध्ये सात सौभाग्य देणाऱ्या वस्तू निर्माण झाल्या: ऊस, रसांचा राजा, हरभरा, ज्वारी आणि धान्य.
विकारवच्च गोक्षीरं कुसुम्भं कुङ्कुमं तथा लवणं चाष्टमं तद्वत् सौभाग्याष्टकमुच्यते
त्याचप्रमाणे, गायीचं दूध, कुंसुंब, केशर आणि आठवं म्हणजे मीठ—ही सर्व आठ सौभाग्याची रूपं म्हणून ओळखली जातात.
पीतं यद्ब्रह्मपुत्रेण योगज्ञानविदा पुनः दुहिता साभवत्तस्य या सतीत्यभिधीयते
ब्रह्मपुत्र, जो योग आणि ज्ञान जाणणारा आहे, त्याने जे प्यायलं, तेच त्याची कन्या झाली, जिला सती असं म्हणतात.
लोकानतीत्य लालित्याल् ललिता तेन चोच्यते त्रैलोक्यसुन्दरीम् एनाम् उपयेमे पिनाकधृक्
ती देवी आपल्या सौंदर्याने सर्व लोकांपेक्षा श्रेष्ठ असल्यामुळे तिला 'ललिता' म्हणतात; त्रैलोक्यातील सर्वात सुंदर अशा हिला पिनाकधारी शिवाने वरण केलं.
या देवी सौभाग्यमयी भुक्तिमुक्तिफलप्रदा तामाराध्य पुमान्भक्त्या नारी वा किं न विन्दति
ती देवी सौभाग्याने परिपूर्ण असून, भोग आणि मोक्ष दोन्ही फळ देणारी आहे. तिची भक्तीने पूजा केल्यावर कोण पुरुष किंवा स्त्री इच्छित फळ मिळवू शकत नाही?
कथमाराधनं तस्या जगद्धात्र्या जनार्दन तद्विधानं जगन्नाथ तत्सर्वं च वदस्व मे
जगाचा आधार असलेल्या त्या देवीची पूजा कशी करावी, हे मला सांग, जनार्दना. हे जगन्नाथा, तिच्या पूजेची सर्व विधी मला सविस्तर सांग.
वसन्तमासमासाद्य तृतीयायां जनप्रिय शुक्लपक्षस्य पूर्वाह्णे तिलैः स्नानं समाचरेत्
वसंत ऋतू आला की, शुक्ल पक्षातील तृतीया या दिवशी, सकाळी तिळांनी स्नान करावं.
तस्मिन्नहनि सा देवी किल विश्वात्मना सती पाणिग्रहणकैर् मन्त्रैर् उदूढा वरवर्णिनी
त्या दिवशी, विश्वात्म्याने सती या सुंदर वर्णाच्या देवीचं पाणिग्रहण विवाहमंत्रांनी केलं.
तया सहैव देवेशं तृतीयायाम् अथार्चयेत् फलैर्नानाविधैर्धूपैर् दीपनैवेद्यसंयुतैः
त्या तृतीयेला, त्या देवीसह देवाधिदेवाची पूजा करावी, विविध फळं, धूप, दिवे आणि नैवेद्य अर्पण करावं.
प्रतिमां पञ्चगव्येन तथा गन्धोदकेन तु स्नापयित्वार्चयेद् गौरीम् इन्दुशेखरसंयुताम्
गौरी आणि चंद्रशेखर यांच्या मूर्तीला प्रथम पंचगव्याने आणि मग सुगंधी पाण्याने स्नान घालावे, नंतर त्यांची भक्तीभावाने पूजा करावी.
नमो ऽस्तु पाटलायै तु पादौ देव्याः शिवस्य तु शिवायेति च संकीर्य जयायै गुल्फयोर् द्वयोः
देवीच्या पायांना 'पाटला' म्हणून नमस्कार करावा, शिवाच्या पायांना 'शिवा' असे म्हणावे, आणि 'जय' म्हणत दोन्ही टाचांची पूजा करावी.
त्रिगुणायेति रुद्राय भवान्यै जङ्घयोर्युगम् शिवां रुद्रेश्वरायै च विजयायेति जानुनी संकीर्त्य हरिकेशाय तथोरू वरदे नमः
रुद्राला 'त्रिगुणा', जांघांना 'भवानी', गुडघ्यांना 'विजया', आणि 'शिवा' म्हणून रुद्रेश्वरीची पूजा करावी. नंतर 'हरिकेशा' आणि 'वरद' म्हणून उरूंना नमस्कार करावा.
ईशायै च कीटं देव्याः शंकरायेति शंकरम् कुक्षिद्वयं च कोटव्यै शूलिने शूलपाणये
ईशा या देवीच्या कंबरेला, शंकराला कमरेला, कोटवीला दोन्ही पार्श्वभागांना, आणि शूलधारीला शस्त्राला नमस्कार करावा.
मङ्गलायै नमस्तुभ्यम् उदरं चाभिपूजयेत् सर्वात्मने नमो रुद्रम् ईशान्यै च कुचद्वयम्
मंगळा देवीला नमस्कार करून पोटाची विशेष पूजा करावी. सर्वव्यापी रुद्राला नमस्कार करावा आणि ईशानीला दोन्ही स्तनांची पूजा करावी.
शिवं वेदात्मने तद्वद् रुद्राण्यै कण्ठमर्चयेत् त्रिपुरघ्नाय विश्वेशम् अनन्तायै करद्वयम्
शिवाला, जो वेदांचा मूर्तिमंत स्वरूप आहे, त्याला; रुद्राणीला गळ्याची पूजा करावी. त्रिपुराचा संहार करणाऱ्या विश्वेश्वराला आणि अनंता देवीला दोन्ही हात अर्पण करावेत.
त्रिलोचनाय च हरं बाहू कालानलप्रिये सौभाग्यभवनायेति भूषणानि सदार्चयेत् स्वाहास्वधायै च मुखम् ईश्वरायेति शूलिनम्
त्रिनेत्री हराला दोन्ही बाहू अर्पण करावेत. काळाग्नीच्या प्रियेला, नेहमीच सौभाग्याचे निवासस्थान म्हणून दागिने अर्पण करावेत. स्वाहा आणि स्वधा या देवींना मुख अर्पण करावे, ईश्वराला शूलधारी म्हणून नमस्कार करावा.
अशोकमधुवासिन्यै पूज्यावोष्ठौ च भूतिदौ स्थाणवे तु हरं तद्वद् धास्यं चन्द्रमुखप्रिये
अशोकमधुवासिनी देवीला ओठांची पूजा करावी, कारण त्या समृद्धी देतात. स्थाणू आणि हराला दातांची पूजा करावी, आणि चंद्रमुखीच्या प्रियेला हसण्याची अर्पणा करावी.