जलाशयगतं विष्णुम् उवाच रविनन्दनः तडागारामकूपानां वापीषु नलिनीषु च
पाण्यात वास करणाऱ्या विष्णूला, रविकुळातील राजाने विचारले— तळ्यांत, बागांत, विहिरींमध्ये, पाणवठ्यांत आणि कमळाच्या तलावांत—
विधिं पृच्छामि देवेशे देवतायतनेषु च के तत्र चर्त्विजो नाथ वेदी वा कीदृशी भवेत्
देवतांच्या मंदीरांत, या सर्व ठिकाणी विधी कसा करावा, हे देवाधिदेव, मी विचारतो. तेथे कोण यज्ञ करणारे पुजारी असावेत, आणि वेदी कशी असावी?
दक्षिणावलयः कालः स्थानमाचार्य एव च द्रव्याणि कानि शस्तानि सर्वमाचक्ष्व तत्त्वतः
योग्य वेळ, दिशा, जागा, गुरु कोण असावा आणि कोणती सामग्री उत्तम आहे हे सर्व मला नीट सांग.
शृणु राजन्महाबाहो तडागादिषु यो विधिः पुराणेष्वितिहासो ऽयं पठ्यते वेदवादिभिः
हे राजा, बलाढ्य बाहू असलेल्या, तलाव वगैरे बाबत जो विधी पुराणांत सांगितला आहे, तो वेदज्ञ लोकांनी सांगितलेला इतिहास मी तुला सांगतो, ऐक.
प्राप्य पक्षं शुभं शुक्लम् अतीते चोत्तरायणे पुण्ये ऽह्नि विप्रकथिते कृत्वा ब्राह्मणवाचनम्
शुभ शुक्ल पक्ष मिळाल्यावर, उत्तरायण संपल्यावर, ब्राह्मणांनी सांगितलेल्या पवित्र दिवशी, विधी करावा.
प्रागुदक्प्रवणे देशे तडागस्य समीपतः चतुर्हस्तां शुभां वेदीं चतुरस्रां चतुर्मुखाम्
पूर्व किंवा उत्तर दिशेला उतार असलेल्या जागी, तलावाच्या जवळ, चार हातांची, चौकोनी, स्वच्छ वेदी तयार करावी.
तथा षोडशहस्तः स्यान् मण्डपश्च चतुर्मुखः वेद्याश्च परितो गर्ता रत्निमात्रास्त्रिमेखलाः
तसेच सोळा हातांचा, चौकोनी मंडप असावा. वेदीच्या आजूबाजूला एक हात रुंदीचे तीन खंदक करावेत.
नव सप्ताथ वा पञ्च नातिरिक्ता नृपात्मज वितस्तिमात्रा योनिः स्यात् षट्सप्ताङ्गुलिविस्तृता
राजपुत्रा, खंदकांची संख्या नऊ, सात किंवा पाच असावी, त्याहून जास्त नाही. प्रत्येक खंदक एक विटी एवढा रुंद असावा आणि योनिची रुंदी सहा किंवा सात बोटांची असावी.
गर्ताश्च तत्र सप्त स्युस् त्रिपर्वोच्छ्रितमेखलाः सर्वतस्तु सवर्णाः स्युः पताकाध्वजसंयुताः
तेथे सात खंदक असावेत, प्रत्येकाच्या कडेला तीन उंच बांध असावेत, सर्वत्र एकसारख्या रंगाचे असावेत आणि पताका-ध्वजांनी सजवलेले असावेत.
अश्वत्थोदुम्बरप्लक्षवटशाखाकृतानि तु मण्डपस्य प्रतिदिशं द्वाराण्येतानि कारयेत्
मंडपाच्या प्रत्येक दिशेला दरवाजे असावेत, ते अश्वत्थ, उंबर, पिंपळ आणि वड यांच्या फांद्यांनी बनवावेत.
शुभास्तत्राष्ट होतारो द्वारपालास्तथाष्ट वै अष्टौ तु जापकाः कार्या ब्राह्मणा वेदपारगाः
तेथे आठ शुभ होतार, आठ द्वारपाल आणि वेदपारंगत ब्राह्मण असे आठ जप करणारे असावेत.
सर्वलक्षणसम्पूर्णो मन्त्रविद्विजितेन्द्रियः कुलशीलसमायुक्तः पुरोधाः स्याद्द्विजोत्तमः
मुख्य पुरोहित हा सर्व गुणांनी युक्त, मंत्रज्ञ, इंद्रियांवर विजय मिळवलेला, कुलीन आणि उत्तम आचारधर्म असलेला श्रेष्ठ ब्राह्मण असावा.
प्रतिगर्तेषु कलशी यज्ञोपकरणानि च व्यजनं चामरे शुभ्रे ताम्रपात्रे सुविस्तृते
प्रत्येक खंदकात कलश, यज्ञोपकरणे आणि शुभ्र चामर ठेवावेत, हे सर्व मोठ्या तांब्याच्या ताटात मांडावेत.
ततस्त्वनेकवर्णाः स्युश् चरवः प्रतिदैवतम् आचार्यः प्रक्षिपेद्भूमाव् अनुमन्त्र्य विचक्षणः
नंतर प्रत्येक देवतेसाठी विविध रंगांची चरू तयार करावीत आणि आचार्याने विचारपूर्वक त्या भूमीवर ठेवाव्यात.
त्र्यरत्निमात्रो यूपः स्यात् क्षारवृक्षविनिर्मितः यजमानप्रमाणो वा संस्थाप्यो भूतिमिच्छता
यूप तीन हात उंच, क्षारवृक्षापासून बनवावा किंवा यजमानाच्या मापानुसार असावा; जो श्री मिळवू इच्छितो त्याने तो उभारावा.
हेमालंकारिणः कार्याः पञ्चविंशतिऋत्विजः कुण्डलानि च हैमानि केयूरकटकानि च
पंचवीस ऋत्विज सुवर्णालंकारांनी सजलेले असावेत; त्यांना सोन्याची कुंडले, कडे आणि बांगड्या असाव्यात.
तथाङ्गुल्यः पवित्राणि वासांसि विविधानि च पूजयेत्तु समं सर्वान् आचार्यो द्विगुणं पुनः दद्याच्छयनसंयुक्तम् आत्मनश्चापि यत्प्रियम्
तसेच अंगठ्यांना अंगठ्या, पवित्र गंडा आणि विविध वस्त्रे असावीत; आचार्याने सर्वांना समान सन्मान द्यावा आणि पुन्हा दुप्पट, शय्यासह व स्वतःला प्रिय असलेली वस्तू द्यावी.
सौवर्णकूर्ममकरौ राजतौ मत्स्यदुन्दुभौ ताम्रौ कुलीरमण्डूकाव् आयसः शिशुमारकः एवमासाद्य तत्सर्वम् आदावेव विशां पते
सुवर्णाचा कासव व मकर, चांदीचा मासा व डमरू, तांब्याचा खेकडा व बेडूक आणि लोखंडाचा मगर—हे सर्व आरंभी मिळवावेत, हे जनांचे अधिपती.
शुक्लमाल्याम्बरधरः शुक्लगन्धानुलेपनः सर्वौषध्युदकैस्तत्र स्नापितो वेदपारगैः
पांढरी फुले, वस्त्रे घातलेला, पांढऱ्या सुगंधी लेपाने अभिषिक्त, वेदपारंगतांनी सर्व औषधी जलांनी स्नान घातलेला.
यजमानः सपत्नीकः पुत्रपौत्रसमन्वितः पश्चिमं द्वारमासाद्य प्रविशेद्यागमण्डपम्
यजमान, पत्नी, मुले आणि नातवांसह, पश्चिम दरवाजाने यागमंडपात प्रवेश करावा.
ततो मङ्गलशब्देन भेरीणां निःस्वनेन च अञ्जसा मण्डलं कुर्यात् पञ्चवर्णेन तत्त्ववित्
मग शुभ आवाज आणि ढोलांचा गजर करत, तत्त्व जाणणाऱ्याने पाच रंगांनी लवकरच मंडळ तयार करावे.
षोडशारं ततश्चक्रं पद्मगर्भं चतुर्मुखम् चतुरस्रं च परितो वृत्तं मध्ये सुशोभनम्
त्यानंतर सोळा आऱ्यांचे चक्र, कमळाच्या मध्यासह, चार तोंडांचे आणि चार कोपऱ्यांनी वेढलेले, मधोमध सुंदर गोलाकार असे काढावे.
वेद्याश्चोपरि तत्कृत्वा ग्रहांल्लोकपतींस्ततः विन्यसेन्मन्त्रतः सर्वान् प्रतिदिक्षु विचक्षणः
हे वेदीवर तयार केल्यावर, जाणकाराने मंत्राप्रमाणे सर्व ग्रह आणि लोकपालांना सर्व दिशांना योग्य त्या जागी ठेवावे.
कूर्मादि स्थापयेन्मध्ये वारुणं मन्त्रमाश्रितः ब्रह्माणं च शिवं विष्णुं तत्रैव स्थापयेद्बुधः
मध्यभागी कूर्म वगैरे स्थापन करून, वरुण मंत्रावर आधार ठेवून, ब्रह्मा, शिव आणि विष्णू यांनाही तेथेच विद्वानाने ठेवावे.
विनायकं च विन्यस्य कमलामम्बिकां तथा शान्त्यर्थं सर्वलोकानां भूतग्रामं न्यसेत्ततः
विनायक आणि कमळातून जन्मलेली अंबिका यांची प्रतिष्ठापना करून, सर्व लोकांच्या शांततेसाठी भूतगणांचीही स्थापना करावी.
पुष्पभक्ष्यफलैर्युक्तम् एवं कृत्वाधिवासनम् कुम्भान् सजलगर्भांस्तान् वासोभिः परिवेष्टयेत्
फुले, नैवेद्य आणि फळांनी अधिवासना करून, पाण्याने भरलेले कलश वस्त्रांनी वेढून ठेवावेत.
पुष्पगन्धैरलंकृत्य द्वारपालान्समन्ततः पठध्वमिति तान्ब्रूयाद् आचार्यस्त्वभिपूजयेत्
फुले आणि सुगंधांनी सर्वत्र द्वारपालांना सजवून, आचार्याने त्यांना पठण करण्यास सांगावे आणि त्यांची पूजा करावी.
बह्वृचौ पूर्वतः स्थाप्यौ दक्षिणेन यजुर्विदौ सामगौ पश्चिमे तद्वद् उत्तरेण त्वथर्वणौ
पूर्वेला ऋग्वेदपठक, दक्षिणेला यजुर्वेदपठक, पश्चिमेला सामवेदपठक आणि उत्तरेला अथर्ववेदपठक असे ठेवावेत.
उदङ्मुखो दक्षिणतो यजमान उपाविशेत् यजध्वमिति तान्ब्रूयाद् धौत्रिकान्पुनरेव तु
यजमानाने दक्षिणेला बसून, उत्तर दिशेकडे तोंड करून, शुद्ध झालेल्यांना पुन्हा यज्ञ करण्यास सांगावे.
उत्कृष्टान्मन्त्रजापेन तिष्ठध्वमिति जापकान् एवमादिश्य तान्सर्वान् पर्युक्ष्याग्निं स मन्त्रवित्
मंत्रपठण करणाऱ्यांना, जे उत्तम पठण करतात, उभे राहण्यास सांगावे; त्यांना तसे सांगून, मंत्रज्ञानी सर्वांना आणि अग्नीला पाणी शिंपडावे.