नमो नमः कामसुखप्रदाय कटिः शशाङ्कस्य सदार्चनीया तथोदरं चाप्यमृतोदराय नाभिः शशाङ्काय नमो ऽभिपूज्या
काम आणि सुख देणाऱ्या शशांकाला पुन्हा पुन्हा नमस्कार. त्याची कटी नेहमी पूजावी, पोट अमृतोदरा म्हणून, आणि नाभी शशांक म्हणून विशेष पूजावी.
नमो ऽस्तु चन्द्राय मुखं च पूज्यं दन्ता द्विजानामधिपाय पूज्याः हास्यं नमश्चन्द्रमसे ऽभिपूज्यम् ओष्ठौ कुमुद्वन्तवनप्रियाय
चंद्राला नमस्कार असो; त्याचं मुख पूजावं, दात हे द्विजांचे अधिपती म्हणून पूजावेत, हास्य चंद्रमासमान मानून विशेष पूजावं, आणि ओठ कमलांच्या प्रिय म्हणून पूजावेत.
नासा च नाथाय वनौषधीनाम् आनन्दभूताय पुनर्भ्रुवौ च नेत्रद्वयं पद्मनिभं तथेन्दोर् इन्दीवरश्यामकराय शौरेः
नाक वनौषधींचा स्वामी म्हणून, भुवया आणि दोन्ही कमलासारखी डोळे इंदू म्हणून, आणि शौर्याच्या निळ्या कमळासारख्या हातांची पूजा करावी.
नमः समस्ताध्वरवन्दिताय कर्णद्वयं दैत्यनिषूदनाय ललाटमिन्दोरुदधिप्रियाय केशाः सुषुम्नाधिपतेः प्रपूज्याः
सर्व यज्ञांत पूजिला जाणारा त्याला नमस्कार असो; दोन्ही कान दैत्यांचा नाश करणारे म्हणून, इंदूचं कपाळ समुद्राला प्रिय म्हणून, आणि केस सुषुम्नाधिपतीसाठी पूजावेत.
शिरः शशाङ्काय नमो मुरारेर् विश्वेश्वरायेति नमः किरीटिने पद्मप्रिये रोहिणि नाम लक्ष्मीः सौभाग्यसौख्यामृतचारुकाये
चंद्रासारख्या शिरावर चंद्र असणाऱ्या, मुरारि, सर्व विश्वाचे स्वामी, मुकुटधारी, कमळाला प्रिय असणाऱ्या, रोहिणी नावाच्या लक्ष्मीला, जी सौभाग्य आणि सुख यांच्या अमृतासारख्या सुंदर देहाची आहे, त्यांना मी नमस्कार करतो.
देवीं च संपूज्य सुगन्धपुष्पैर् नैवेद्यधूपादिभिरिन्दुपत्नीम् सुप्त्वाथ भूमौ पुनरुत्थितेन स्नात्वा च विप्राय हविष्ययुक्तः
देवीची सुगंधी फुलांनी, नैवेद्य, धूप वगैरेने पूजा करून, चंद्राची पत्नी असलेल्या देवीला वंदन करावे. मग जमिनीवर झोपावे, पुन्हा उठल्यावर स्नान करून, हविष्ययुक्त अन्न ब्राह्मणाला द्यावे.
देयः प्रभाते सहिरण्यवारिकुम्भो नमः पापविनाशनाय संप्राश्य गोमूत्रममांसमन्नम् अक्षारमष्टावथ विंशतिं च ग्रासान्पयःसर्पिर्युतानुपोष्य भुक्त्वेतिहासं शृणुयान्मुहूर्तम्
सकाळी सोन्याच्या कलशासह, पापांचा नाश करणाऱ्याला नमस्कार करावा. गायीचे मूत्र चाखून, मांस व मीठ नसलेले अन्न, दूध व तुपासह आठ किंवा वीस घास घेऊन, उपवास करून, मग खाल्ल्यावर थोडा वेळ एखादी कथा ऐकावी.
कदम्बनीलोत्पलकेतकानि जाती सरोजं शतपत्त्रिका च अम्लानकुब्जान्यथ सिन्दुवारं पुष्पं पुनर्नारद मल्लिकायाः शुभ्रं च विष्णोः करवीरपुष्पं श्रीचम्पकं चन्द्रमसः प्रदेयम्
कदंब, निळकमळ, केतकी, जाई, पाणकमळ, शतपत्री, अम्लान, कुब्जा, सिंदुवारा ही फुले, तसेच, नारद, शुभ्र मल्लिका, विष्णूसाठी करवीर, श्रीसाठी चंपक आणि चंद्रासाठी चंद्रमल्लिका ही फुले अर्पण करावीत.
श्रावणादिषु मासेषु क्रमादेतानि सर्वदा यस्मिन्मासे व्रतादिः स्यात् तत्पुष्पैरर्चयेद्धरिम्
श्रावण पासून सुरू होणाऱ्या महिन्यांत, ही सर्व फुले नेहमी ठरलेल्या क्रमाने अर्पण करावीत. ज्या महिन्यात व्रत केले जाते, त्या महिन्यात त्या फुलांनी हरिची पूजा करावी.
एवं संवत्सरं यावद् उपास्य विधिवन्नरः व्रतान्ते शयनं दद्याद् दर्पणोपस्करान्वितम्
अशा प्रकारे संपूर्ण वर्ष विधिपूर्वक पूजा करावी. व्रताच्या शेवटी, आरशासह व इतर वस्तूंनी सजवलेले एक पलंग द्यावे.
रोहिणीचन्द्रमिथुनं कारयित्वाथ काञ्चनम् चन्द्रः षडङ्गुलः कार्यो रोहिणी चतुरङ्गुला
सोने वापरून रोहिणी आणि चंद्र यांची मूर्ती तयार करावी. त्यात चंद्र सहा बोटांचा, तर रोहिणी चार बोटांची असावी.
मुक्ताफलाष्टकयुतं सितनेत्रपटावृतम् क्षीरकुम्भोपरि पुनः कांस्यपात्राक्षतान्वितम् दद्यान्मन्त्रेण पूर्वाह्णे शालीक्षुफलसंयुतम्
आठ मोत्यांनी सजवलेली, पांढऱ्या कापडाने डोळ्यांवर झाकलेली, दूधाच्या कलशावर ठेवलेली, पुन्हा कांस्याच्या पात्रात अक्षता ठेवून, सकाळी मंत्रासह, तांदूळ व ऊसाच्या फळासह द्यावी.
श्वेतामथ सुवर्णास्यां खुरै रौप्यैः समन्विताम् सवस्त्रभाजनां धेनुं तथा शङ्खं च शोभनम्
पांढरी गाय, सोन्याचा मुख असलेली, चांदीच्या खुरांनी युक्त, वस्त्र व भांडे यांसह, तसेच सुंदर शंख द्यावा.
भूषणैर्द्विजदाम्पत्यम् अलंकृत्य गुणान्वितम् चन्द्रो ऽयं द्विजरूपेण सभार्य इति कल्पयेत्
ब्राह्मण दांपत्याला दागिन्यांनी आणि गुणांनी सुशोभित करून, त्यांना चंद्र व त्याची पत्नी असे मानावे.
यथा न रोहिणी कृष्ण शय्यां संत्यज्य गच्छति सोमरूपस्य ते तद्वन् ममाभेदो ऽस्तु भूतिभिः
जशी रोहिणी कधीच कृष्णरूप चंद्राच्या शय्येला सोडून जात नाही, तशीच माझी श्रीसंपत्तीशी एकता कधीही तुटू नये.
यथा त्वमेव सर्वेषां परमानन्दमुक्तिदः भुक्तिर्मुक्तिस्तथा भक्तिस् त्वयि चन्द्रास्तु मे सदा
जसा तू सर्वांना परमानंद व मुक्ती देतोस, तशीच भोग, मोक्ष आणि तुझ्यावरची भक्ती, हे चंद्रा, नेहमी माझ्याकडे राहो.
इति संसारभीतस्य मुक्तिकामस्य चानघ रूपारोग्यायुषामेतद् विधायकमनुत्तमम्
जो संसाराची भीती बाळगतो आणि मुक्तीची इच्छा करतो, त्याच्यासाठी हेच रूप, आरोग्य आणि दीर्घायुष्य मिळवण्याचे श्रेष्ठ व्रत आहे.
इदमेव पितॄणां च सर्वदा वल्लभं मुने त्रैलोक्याधिपतिर्भूत्वा सप्तकल्पशतत्रयम् चन्द्रलोकमवाप्नोति विद्युद्भूत्वा तु मुच्यते
हेच व्रत नेहमी पितरांना प्रिय असते, हे मुनी. सातशे कल्पांपर्यंत त्रैलोक्याचा स्वामी होऊन, नंतर चंद्रलोक मिळतो आणि विजेसारखा मुक्त होतो.
नारी वा रोहिणी चन्द्रशयनं या समाचरेत् सापि तत्फलमाप्नोति पुनरावृत्तिदुर्लभम्
कोणतीही स्त्री किंवा रोहिणी चंद्रशयना व्रत केल्यास तिलाही तेच फळ मिळते आणि तिला पुन्हा जन्म घेणे कठीण होते.
इति पठति शृणोति वा य इत्थं मधुमथनार्चनम् इन्दुकीर्तनेन मतिमपि च ददाति सो ऽपि शौरेर् भवनगतः परिपूज्यते ऽमरौघैः
जो कोणी मधुमथनाची पूजा, चंद्राचे स्तवन याप्रमाणे वाचतो किंवा ऐकतो, आणि मनाने अर्पण करतो, त्याला शौरिकाच्या निवासस्थानी अमरगणांनी सन्मान मिळतो.
जलाशयगतं विष्णुम् उवाच रविनन्दनः तडागारामकूपानां वापीषु नलिनीषु च
पाण्यात वास करणाऱ्या विष्णूला, रविकुळातील राजाने विचारले— तळ्यांत, बागांत, विहिरींमध्ये, पाणवठ्यांत आणि कमळाच्या तलावांत—
विधिं पृच्छामि देवेशे देवतायतनेषु च के तत्र चर्त्विजो नाथ वेदी वा कीदृशी भवेत्
देवतांच्या मंदीरांत, या सर्व ठिकाणी विधी कसा करावा, हे देवाधिदेव, मी विचारतो. तेथे कोण यज्ञ करणारे पुजारी असावेत, आणि वेदी कशी असावी?
दक्षिणावलयः कालः स्थानमाचार्य एव च द्रव्याणि कानि शस्तानि सर्वमाचक्ष्व तत्त्वतः
योग्य वेळ, दिशा, जागा, गुरु कोण असावा आणि कोणती सामग्री उत्तम आहे हे सर्व मला नीट सांग.
शृणु राजन्महाबाहो तडागादिषु यो विधिः पुराणेष्वितिहासो ऽयं पठ्यते वेदवादिभिः
हे राजा, बलाढ्य बाहू असलेल्या, तलाव वगैरे बाबत जो विधी पुराणांत सांगितला आहे, तो वेदज्ञ लोकांनी सांगितलेला इतिहास मी तुला सांगतो, ऐक.
प्राप्य पक्षं शुभं शुक्लम् अतीते चोत्तरायणे पुण्ये ऽह्नि विप्रकथिते कृत्वा ब्राह्मणवाचनम्
शुभ शुक्ल पक्ष मिळाल्यावर, उत्तरायण संपल्यावर, ब्राह्मणांनी सांगितलेल्या पवित्र दिवशी, विधी करावा.
प्रागुदक्प्रवणे देशे तडागस्य समीपतः चतुर्हस्तां शुभां वेदीं चतुरस्रां चतुर्मुखाम्
पूर्व किंवा उत्तर दिशेला उतार असलेल्या जागी, तलावाच्या जवळ, चार हातांची, चौकोनी, स्वच्छ वेदी तयार करावी.
तथा षोडशहस्तः स्यान् मण्डपश्च चतुर्मुखः वेद्याश्च परितो गर्ता रत्निमात्रास्त्रिमेखलाः
तसेच सोळा हातांचा, चौकोनी मंडप असावा. वेदीच्या आजूबाजूला एक हात रुंदीचे तीन खंदक करावेत.
नव सप्ताथ वा पञ्च नातिरिक्ता नृपात्मज वितस्तिमात्रा योनिः स्यात् षट्सप्ताङ्गुलिविस्तृता
राजपुत्रा, खंदकांची संख्या नऊ, सात किंवा पाच असावी, त्याहून जास्त नाही. प्रत्येक खंदक एक विटी एवढा रुंद असावा आणि योनिची रुंदी सहा किंवा सात बोटांची असावी.
गर्ताश्च तत्र सप्त स्युस् त्रिपर्वोच्छ्रितमेखलाः सर्वतस्तु सवर्णाः स्युः पताकाध्वजसंयुताः
तेथे सात खंदक असावेत, प्रत्येकाच्या कडेला तीन उंच बांध असावेत, सर्वत्र एकसारख्या रंगाचे असावेत आणि पताका-ध्वजांनी सजवलेले असावेत.
अश्वत्थोदुम्बरप्लक्षवटशाखाकृतानि तु मण्डपस्य प्रतिदिशं द्वाराण्येतानि कारयेत्
मंडपाच्या प्रत्येक दिशेला दरवाजे असावेत, ते अश्वत्थ, उंबर, पिंपळ आणि वड यांच्या फांद्यांनी बनवावेत.