कठोरधाम्ने भरणीषु कण्ठं दिवाकरायेत्यभिपूजनीया ग्रीवाग्निऋक्षे ऽधरमम्बुजेशे सम्पूजयेन्नारद रोहिणीषु
भरणी नक्षत्रात कठोर तेज असणाऱ्याच्या गळ्याची दिवाकर म्हणून पूजा करावी; अग्निरिक्ष नक्षत्रात मानेची, रोहिणीत अंबुजेशाच्या खालच्या ओठाची पूजा करावी, हे नारद.
मृगोत्तमाङ्गे दशना मुरारेः संपूजनीया हरये नमस्ते नमः सवित्रे रसनां शंकरे च नासाभिपूज्या च पुनर्वसौ च
मृग नक्षत्रात दातांची मुरारी म्हणून पूजा करावी; हरिला नमस्कार करावा; सावित्राला जीभेवर, शंकराला नाकावर, आणि पुन्हा पुनर्वसू नक्षत्रात पूजा करावी.
ललाटमम्भोरुहवल्लभाय पुष्ये ऽलका वेदशरीरधारिणे सार्पे ऽथ मौलिं विबुधप्रियाय मघासु कर्णाविति गोगणेशे
ललाटाची पूजा कमलाच्या प्रियाला करावी; पुष्य नक्षत्रात केसांची वेदशरीर धारण करणाऱ्याला; सर्प नक्षत्रात मस्तकाची देवांना प्रिय असणाऱ्याला; मघा नक्षत्रात कानांची गोगणेशाला पूजा करावी.
पूर्वासु गोब्राह्मणवन्दनाय नेत्राणि संपूज्यतमानि शम्भोः अथोत्तराफल्गुनिभे भ्रुवौ च विश्वेश्वरायेति च पूजनीये
पूर्वा फाल्गुनी नक्षत्रात गायी आणि ब्राह्मणांच्या सन्मानासाठी शंभूच्या डोळ्यांची पूजा करावी; उत्तर फाल्गुनीत भुवया विश्वेश्वराला म्हणून पूजाव्या.
नमो ऽस्तु पाशाङ्कुशशूलपद्मकपालसर्पेन्दुधनुर्धराय गजासुरानङ्गपुरान्धकादिविनाशमूलाय नमः शिवाय
पाश, अंकुश, शूल, कमळ, कपाल, सर्प, चंद्र आणि धनुष्य धारण करणाऱ्याला नमस्कार असो; गजासुर, काम, पुर, अंधक व इतरांचा नाश करणाऱ्या शिवाला नमस्कार असो.
इत्यादि चास्त्राणि च पूज्य नित्यं विश्वेश्वरायेति शिवो ऽभिपूज्यः भोक्तव्यमत्रैवमतैलशाकम् अमांसमक्षारमभुक्तशेषम्
अशी ही आणि इतर अस्त्रे नेहमी विश्वेश्वराला म्हणून पूजावीत; शिवाची भक्ती करावी, आणि येथे तेल, शाक, मांस, मिठ किंवा उरलेले अन्न न घेता भोजन करावे.
इत्येवं द्विज नक्तानि कृत्वा दद्यात् पुनर्वसौ शालेयतण्डुलप्रस्थम् औदुम्बरमये घृतम्
हे द्विज, अशा प्रकारे रात्रभर उपवास केल्यानंतर, पुनर्वसू नक्षत्रात ओलितल्या शेतातील तांदळाचा एक प्रस्थ आणि उडुंबराच्या पात्रात तूप द्यावे.
संस्थाप्य पात्रे विप्राय सहिरण्यं निवेदयेत् सप्तमे वस्त्रयुग्मं च पारणे त्वधिकं भवेत्
ते सर्व पात्रात ठेवून, ब्राह्मणाला सोनेही देऊन अर्पण करावे; सप्तमीला व्रताच्या समाप्तीला दोन वस्त्रांची जोड देणे अधिक उत्तम समजले जाते.
चतुर्दशे तु सम्प्राप्ते पारणे नारदाब्दिके ब्राह्मणान्भोजयेद्भक्त्या गुडक्षीरघृतादिभिः
चौदाव्या दिवशी, नारद वर्षात, भक्तीने ब्राह्मणांना गूळ, दूध, तूप आणि अशा पदार्थांनी जेवू घालावे.
कृत्वा तु काञ्चनं पद्मम् अष्टपत्त्रं सकर्णिकम् शुद्धमष्टाङ्गुलं तच्च पद्मरागदलान्वितम्
नंतर, आठ पाकळ्यांचे आणि मध्यभागी कर्णिका असलेले, शुद्ध आणि आठ बोटे रुंद, अशा सोन्याच्या कमळाची निर्मिती करावी. त्या कमळावर माणिक्याच्या पाकळ्या लावाव्यात.
शय्यां विलक्षणां कृत्वा विरुद्धग्रन्थिवर्जिताम् सोपधानकविश्रामस्वास्तरव्यजनानि च
एक वेगळी, गाठी व दोष नसलेली, उशी, विश्रांतीसाठी जागा, मऊ आसन आणि पंखा असलेली शय्या तयार करावी.
भाजनोपानहछत्त्रचामरासनदर्पणैः भूषणैरपि संयुक्तां फलवस्त्रानुलेपनैः
त्या शय्येवर भांडी, पादत्राणे, छत्री, चवरी, आसन, आरसा, दागिने, तसेच फळे, वस्त्रे आणि उटणे ठेवावे.
तस्यां विधाय तत्पद्मम् अलंकृत्य गुणान्वितम् कपिलां वस्त्रसंयुक्तां सुशीलां च पयस्विनीम्
त्या शय्येवर ते कमळ ठेवून, गुणांनी अलंकृत करावे. त्यावर वस्त्र घातलेली, चांगल्या स्वभावाची आणि दूध देणारी कपिला गाय ठेवावी.
रौप्यखुरीं हेमशृङ्गीं सवत्सां कांस्यदोहनाम् दद्यान्मन्त्रेण पूर्वाह्णे न चैनामभिलङ्घयेत्
चांदीच्या खुरांची, सोन्याचे शिंग असलेली, वासरू असलेली, कांस्याच्या दूध काढायच्या भांड्यासह गाय, मंत्र म्हणत सकाळी द्यावी आणि तिच्यावरून पाऊल टाकू नये.
यथैवादित्यशयनम् अशून्यं तव सर्वदा कान्त्या धृत्या श्रिया रत्या तथा मे सन्तु सिद्धयः
जसा तुझा, सूर्यदेवा, शयन नेहमी भरलेला, तेजस्वी, स्थिर, समृद्ध आणि आनंददायक असतो, तशीच माझ्या सर्व सिद्धीही असू देत.
यथा न देवाः श्रेयांसं त्वदन्यमनघं विदुः तथा माम् उद्धराशेषदुःखसंसारसागरात्
देवतांना तुझ्यापेक्षा श्रेष्ठ कोणी नाही, हे निष्पापा, तसेच तू मला या अखंड दुःखाच्या संसारसागरातून उध्दार कर.
ततः प्रदक्षिणीकृत्य प्रणिपत्य विसर्जयेत् शय्यागवादि तत्सर्वं द्विजस्य भवनं नयेत्
मग प्रदक्षिणा घालून, नमस्कार करून, सर्व वस्तू—शय्या वगैरे—ब्राह्मणाच्या घरी नेऊन द्याव्यात.
नैतद्विशीलाय न दाम्भिकाय कुतर्कदुष्टाय विनिन्दकाय प्रकाशनीयं व्रतमिन्दुमौलेर् यश्चापि निन्दामधिकां विधत्ते
हे व्रत चंद्रशेखराचे आहे, ते वाईट, दांभिक, चुकीच्या तर्काने दूषित किंवा निंदा करणाऱ्याला, तसेच फार निंदा करणाऱ्याला सांगू नये.
भक्ताय दान्ताय च गुह्यमेतद् आख्येयम् आनन्दकरं शिवस्य इदं महापातकभिन् नराणाम् अप्यक्षरं वेदविदो वदन्ति
हे गुपित भक्त आणि संयमी व्यक्तीला सांगावे. हे आनंद देणारे आणि शिवाचे आहे. वेदज्ञ सांगतात, यातील एक अक्षर जरी म्हटले तरी मोठमोठी पापे नष्ट होतात.
न बन्धुपुत्रेण धनैर्वियुक्तः पत्नीभिरानन्दकरः सुराणाम् नाभ्येति रोगं न च शोकदुःखं या वाथ नारी कुरुते ऽतिभक्त्या
जो माणूस नातेवाईक, मुले, संपत्ती किंवा पत्नीपासून दूर असला, तरी देवांना आनंद देतो, त्याला आजार, शोक किंवा दुःख येत नाही; आणि जी स्त्री हे अतिशय भक्तीने करते, तिलाही नाही.
इदं वसिष्ठेन पुरार्जुनेन कृतं कुबेरेण पुरंदरेण यत्कीर्तनेनाप्यखिलानि नाशम् आयान्ति पापानि न संशयो ऽस्ति
हे व्रत वसिष्ठ, पुरार्जुन, कुबेर आणि इंद्र यांनी केले होते. याची कीर्ती जरी केली तरी सर्व पापे नष्ट होतात, यात शंका नाही.
कृष्णाष्टमीमथो वक्ष्ये सर्वपापप्रणाशिनीम् शान्तिर्मुक्तिश्च भवति जयः पुंसां विशेषतः
आता मी कृष्णाष्टमी सांगतो, जी सर्व पापे नष्ट करणारी आहे; ती शांतता, मुक्ती आणि विशेषतः पुरुषांना विजय देते.
शंकरं मार्गशिरसि शम्भुं पौषे ऽभिपूजयेत् माघे महेश्वरं देवं महादेवं च फाल्गुने
मार्गशीर्ष महिन्यात शंकराची, पौष महिन्यात शंभूची, माघ महिन्यात महेश्वराची आणि फाल्गुन महिन्यात महादेवाची पूजा करावी.
स्थाणुं चैत्रे शिवं तद्वद् वैशाखे त्वर्चयेन्नरः ज्येष्ठे पशुपतिं चार्चेद् आषाढे उग्रमर्चयेत्
चैत्र महिन्यात स्थाणूची, वैशाखात शिवाची, ज्येष्ठात पशुपतीची आणि आषाढात उग्राची पूजा करावी.
पूजयेच्छ्रावणे शर्वं नभस्ये त्र्यम्बकं तथा हरमाश्वयुजे मासि तथेशानं च कार्त्तिके
श्रावण महिन्यात शर्वाची, नभस्यात त्र्यंबकाची, आश्विनात हराची आणि कार्तिकात ईशानाची पूजा करावी.
कृष्णाष्टमीषु सर्वासु शक्तः सम्पूजयेद्द्विजान् गोभूहिरण्यवासोभिः शिवभक्तानुपोषितः
सर्व कृष्णाष्टमींना, जो समर्थ असेल त्याने, उपवास करून, ब्राह्मणांची गायी, जमीन, सोने आणि वस्त्रे देऊन, शिवभक्त म्हणून पूजा करावी.
गोमूत्रघृतगोक्षीरतिलान् यवकुशोदकम् गोशृङ्गोदशिरीषार्कबिल्वपत्त्रदधीनि च पञ्चगव्यं च संप्राश्य शंकरं पूजयेन्निशि
गायीचे गोमूत्र, तूप, दूध, तीळ, जव, कुशाचं पाणी, गायीचे शिंग, शेण, शिरीष, अर्क, बेलाची पानं आणि दही — ही पंचगव्य घेतल्यावर रात्री शंकराची पूजा करावी.
अश्वत्थं च वटं चैवो-दुम्बरं प्लक्षमेव च पलाशं जम्बुवृक्षं च विदुः षष्ठं महर्षयः
अश्वत्थ, वड, उंबर, पिंपळ, पळस आणि जांभूळ — हे सहा वृक्ष महर्षींनी ओळखले आहेत.
मार्गशीर्षाषाढमासाभ्यां द्वाभ्यां द्वाभ्यामितिक्रमात् एकैकं दन्तपवनं वृक्षेष्वेतेषु भक्षयेत्
मार्गशीर्ष आणि आषाढ या दोन महिन्यांमध्ये, एक महिन्याआड, या प्रत्येक झाडाची एक दंतपवनाची पान खावी.
देवाय दद्यादर्घ्यं च कृष्णां गां कृष्णवाससम् दद्यात्समाप्ते दध्यन्नं वितानध्वजचामरम्
देवतेला अर्घ्य द्यावं, काळी गाय काळ्या वस्त्रासह द्यावी, आणि शेवटी दहीभात, छत्र, ध्वज आणि चामर अर्पण करावं.