यद्यस्ति यत्किंचिदिहास्ति देयं दद्याद्द्विजायात्महिताय सर्वम् मनोरथान्नः सफलीकुरुष्व हिरण्यगर्भाच्युतरुद्ररूपिन्
इथे जे काही द्यायचं असेल, ते सर्व आपल्याच हितासाठी ब्राह्मणाला द्यावं. हे हिरण्यगर्भ, अच्युत, रुद्रस्वरूपा, आमच्या सर्व इच्छा पूर्ण कर.
सलक्ष्मीकं सभार्याय काञ्चनं पुरुषोत्तमम् शय्यां च दद्यान्मन्त्रेण ग्रन्थिभेदविवर्जिताम्
लक्ष्मी आणि त्यांच्या पत्नींसह पुरुषोत्तमाला सोन्याची शय्या, मंत्रोच्चार करून, गाठी आणि दोष नसलेली अर्पण करावी.
यथा न विष्णुभक्तानां वृजिनं जायते क्वचित् तथा सुरूपतारोग्यं केशवे भक्तिमुत्तमाम्
जसं विष्णूभक्तांना कधीच संकट येत नाही, तसंच सुंदरता, आरोग्य आणि केशवाची श्रेष्ठ भक्ती मिळते.
यथा न लक्ष्म्या शयनं तव शून्यं जनार्दन शय्या ममाप्यशून्यास्तु कृष्ण जन्मनि जन्मनि
जसं तुझ्या शय्येवर लक्ष्मी कधीच नसते असं होत नाही, जनार्दना, तसंच माझ्या शय्येवरही जन्मोन्माळी कधीच रिकामीपणा येऊ नये, कृष्णा.
एवं निवेद्य तत्सर्वं वस्त्रमाल्यानुलेपनम् नक्षत्रपुरुषज्ञाय विप्रायाथ विसर्जयेत्
अशी सर्व वस्त्र, फुले, उटणे इत्यादी नक्षत्रपुरुष जाणणाऱ्या ब्राह्मणाला अर्पण करून, त्याला सन्मानाने निरोप द्यावा.
भुञ्जीतातैललवणं सर्वर्क्षेष्वप्युपोषितः भोजनं च यथाशक्ति वित्तशाठ्यविवर्जितः
सर्व नक्षत्रांच्या दिवशी उपवास केल्यावर, तेल, मीठ आणि आपल्या क्षमतेनुसार अन्न, कोणतीही फसवणूक न करता, खावं.
इति नक्षत्रपुरुषम् उपास्य विधिवत्स्वयम् सर्वान्कामानवाप्नोति विष्णुलोके महीयते
अशा प्रकारे विधिपूर्वक नक्षत्रपुरुषाची पूजा केल्यावर, सर्व इच्छांची प्राप्ती होते आणि विष्णुलोकात सन्मान मिळतो.
ब्रह्महत्यादिकं किंचिद् इह वामुत्र वा कृतम् आत्मना वाथ पितृभिस् तत्सर्वं क्षयमाप्नुयात्
इथे किंवा कुठेही, स्वतः किंवा पूर्वजांनी केलेलं ब्रह्महत्येसारखं कोणतंही पाप पूर्णपणे नष्ट होतं.
इति पठति शृणोति वातिभक्त्या पुरुषवरो व्रतमङ्गनाथ कुर्यात् कलिकलुषविदारणं मुरारेः सकलविभूतिफलप्रदं च पुंसाम्
जो कोणी हे व्रत भक्तीने म्हणतो किंवा ऐकतो, हे श्रेष्ठ पुरुषा, त्याने हे व्रत करावं; ते कलियुगातील सर्व दोष दूर करतं आणि मुरारीच्या सर्व विभूतींचे फळ मिळवतं.
उपवासेष्वशक्तस्य तदेव फलमिच्छतः अनभ्यासेन रोगाद्वा किमिष्टं व्रतमुत्तमम्
जो उपवास करू शकत नाही आणि तसंच फळ हवं आहे, सराव नसल्यामुळे किंवा आजारामुळे, त्याने कोणतं उत्तम व्रत करावं?
उपवासे ऽप्यशक्तानां नक्तं भोजनमिष्यते यस्मिन्व्रते तदप्यत्र श्रूयतामक्षयं महत्
जे उपवास करू शकत नाहीत, त्यांना या व्रतात रात्री जेवण करण्याची परवानगी आहे; तरीसुद्धा, असे केल्याने मोठे आणि कधीही न संपणारे पुण्य मिळते असे सांगितले आहे.
आदित्यशयनं नाम यथावच्छंकरार्चनम् येषु नक्षत्रयोगेषु पुराणज्ञाः प्रचक्षते
हे व्रत 'आदित्यशयन' असे नावाने ओळखले जाते, आणि यात शंकराची योग्य रीतीने पूजा करावी, असे पुराण जाणणाऱ्यांनी काही विशिष्ट नक्षत्रांच्या वेळी सांगितले आहे.
यदा हस्तेन सप्तम्याम् आदित्यस्य दिनं भवेत् सूर्यस्य चाथ संक्रान्तिस् तिथिः सा सार्वकामिकी
जेव्हा सप्तमी तिथी हस्त नक्षत्रावर येते आणि तो दिवस सूर्याचा असतो, किंवा सूर्याची संक्रांती असते, तेव्हा ती तिथी सर्व इच्छांसाठी अत्यंत शुभ मानली जाते.
उमामहेश्वरस्यार्चाम् अर्चयेत्सूर्यनामभिः सूर्यार्चां शिवलिङ्गे च प्रकुर्वन् पूजयेद्यतः
उमा आणि महेश्वराची पूजा सूर्याच्या नावांनी करावी; तसेच, शिवलिंगावर सूर्याची पूजा करून, त्याप्रमाणे विधीने पूजन करावे.
उमापते रवेर्वापि न भेदो दृश्यते क्वचित् यस्मात्तस्मान्मुनिश्रेष्ठ गृहे शम्भुं समर्चयेत्
उमापती आणि रवि यांच्यात कधीच काही भेद नाही; म्हणून, हे श्रेष्ठ मुनी, घरात शंभूची पूजा करावी.
हस्ते च सूर्याय नमो ऽस्तु पादाव् अर्काय चित्रासु च गुल्फदेशम् स्वातीषु जङ्घे पुरुषोत्तमाय धात्रे विशाखासु च जानुदेशम्
हस्त नक्षत्रात हातांना सूर्याला नमस्कार करावा; पायांना अर्काला; चित्रा नक्षत्रात टाचांना; स्वातीमध्ये पिंगा (जांघा) पुरुषोत्तमाला; विशाखेत गुडघ्यांना धात्याला नमस्कार करावा.
तथानुराधासु नमो ऽभिपूज्यम् ऊरुद्वयं चैव सहस्रभानोः ज्येष्ठास्वनङ्गाय नमो ऽस्तु गुह्यम् इन्द्राय सोमाय कटी च मूले
अनुराधा नक्षत्रात सहस्रभानूच्या दोन्ही मांड्यांना नमस्कार व पूजा करावी; ज्येष्ठेत अनंगाला गुप्तांगाला नमस्कार करावा; आणि इंद्र व सोमाला कटीच्या मुळाशी नमस्कार करावा.
पूर्वोत्तराषाढयुगे च नाभिं त्वष्ट्रे नमः सप्ततरंगमाय तीक्ष्णांशवे च श्रवणे च कुक्षौ पृष्ठं धनिष्ठासु विकर्तनाय
पूर्वाषाढा व उत्तराषाढा यांच्या संयोगात नाभीवर त्वष्ट्याला नमस्कार करावा, सप्ततरंगमाला; श्रवणात पोटावर तीक्ष्णांशुला; धनिष्ठेत पाठीवर विकर्तनाला नमस्कार करावा.
चक्षुःस्थलं ध्वान्तविनाशनाय जलाधिपर्क्षे परिपूजनीयम् पूर्वोत्तराभाद्रपदाद्वये च बाहू नमश्चण्डकराय पूज्यौ
जलाधिप नक्षत्रात डोळ्यांना अंधार नष्ट करणारा म्हणून पूजा करावी; पूर्वाभाद्रपदा व उत्तराभाद्रपदा नक्षत्रात बाहूंना चंडकर म्हणून नमस्कार व पूजा करावी.
साम्नामधीशाय करद्वयं च संपूजनीयं द्विज रेवतीषु नखानि पूज्यानि तथाश्विनीषु नमो ऽस्तु सप्ताश्वधुरंधराय
हे द्विज, सामगानांचा अधिपती म्हणून दोन्ही हातांची पूजा करावी; रेवती नक्षत्रात नखांची पूजा करावी; अश्विनीमध्ये सात घोड्यांची लगाम धरणाऱ्याला नमस्कार करावा.
कठोरधाम्ने भरणीषु कण्ठं दिवाकरायेत्यभिपूजनीया ग्रीवाग्निऋक्षे ऽधरमम्बुजेशे सम्पूजयेन्नारद रोहिणीषु
भरणी नक्षत्रात कठोर तेज असणाऱ्याच्या गळ्याची दिवाकर म्हणून पूजा करावी; अग्निरिक्ष नक्षत्रात मानेची, रोहिणीत अंबुजेशाच्या खालच्या ओठाची पूजा करावी, हे नारद.
मृगोत्तमाङ्गे दशना मुरारेः संपूजनीया हरये नमस्ते नमः सवित्रे रसनां शंकरे च नासाभिपूज्या च पुनर्वसौ च
मृग नक्षत्रात दातांची मुरारी म्हणून पूजा करावी; हरिला नमस्कार करावा; सावित्राला जीभेवर, शंकराला नाकावर, आणि पुन्हा पुनर्वसू नक्षत्रात पूजा करावी.
ललाटमम्भोरुहवल्लभाय पुष्ये ऽलका वेदशरीरधारिणे सार्पे ऽथ मौलिं विबुधप्रियाय मघासु कर्णाविति गोगणेशे
ललाटाची पूजा कमलाच्या प्रियाला करावी; पुष्य नक्षत्रात केसांची वेदशरीर धारण करणाऱ्याला; सर्प नक्षत्रात मस्तकाची देवांना प्रिय असणाऱ्याला; मघा नक्षत्रात कानांची गोगणेशाला पूजा करावी.
पूर्वासु गोब्राह्मणवन्दनाय नेत्राणि संपूज्यतमानि शम्भोः अथोत्तराफल्गुनिभे भ्रुवौ च विश्वेश्वरायेति च पूजनीये
पूर्वा फाल्गुनी नक्षत्रात गायी आणि ब्राह्मणांच्या सन्मानासाठी शंभूच्या डोळ्यांची पूजा करावी; उत्तर फाल्गुनीत भुवया विश्वेश्वराला म्हणून पूजाव्या.
नमो ऽस्तु पाशाङ्कुशशूलपद्मकपालसर्पेन्दुधनुर्धराय गजासुरानङ्गपुरान्धकादिविनाशमूलाय नमः शिवाय
पाश, अंकुश, शूल, कमळ, कपाल, सर्प, चंद्र आणि धनुष्य धारण करणाऱ्याला नमस्कार असो; गजासुर, काम, पुर, अंधक व इतरांचा नाश करणाऱ्या शिवाला नमस्कार असो.
इत्यादि चास्त्राणि च पूज्य नित्यं विश्वेश्वरायेति शिवो ऽभिपूज्यः भोक्तव्यमत्रैवमतैलशाकम् अमांसमक्षारमभुक्तशेषम्
अशी ही आणि इतर अस्त्रे नेहमी विश्वेश्वराला म्हणून पूजावीत; शिवाची भक्ती करावी, आणि येथे तेल, शाक, मांस, मिठ किंवा उरलेले अन्न न घेता भोजन करावे.
इत्येवं द्विज नक्तानि कृत्वा दद्यात् पुनर्वसौ शालेयतण्डुलप्रस्थम् औदुम्बरमये घृतम्
हे द्विज, अशा प्रकारे रात्रभर उपवास केल्यानंतर, पुनर्वसू नक्षत्रात ओलितल्या शेतातील तांदळाचा एक प्रस्थ आणि उडुंबराच्या पात्रात तूप द्यावे.
संस्थाप्य पात्रे विप्राय सहिरण्यं निवेदयेत् सप्तमे वस्त्रयुग्मं च पारणे त्वधिकं भवेत्
ते सर्व पात्रात ठेवून, ब्राह्मणाला सोनेही देऊन अर्पण करावे; सप्तमीला व्रताच्या समाप्तीला दोन वस्त्रांची जोड देणे अधिक उत्तम समजले जाते.
चतुर्दशे तु सम्प्राप्ते पारणे नारदाब्दिके ब्राह्मणान्भोजयेद्भक्त्या गुडक्षीरघृतादिभिः
चौदाव्या दिवशी, नारद वर्षात, भक्तीने ब्राह्मणांना गूळ, दूध, तूप आणि अशा पदार्थांनी जेवू घालावे.
कृत्वा तु काञ्चनं पद्मम् अष्टपत्त्रं सकर्णिकम् शुद्धमष्टाङ्गुलं तच्च पद्मरागदलान्वितम्
नंतर, आठ पाकळ्यांचे आणि मध्यभागी कर्णिका असलेले, शुद्ध आणि आठ बोटे रुंद, अशा सोन्याच्या कमळाची निर्मिती करावी. त्या कमळावर माणिक्याच्या पाकळ्या लावाव्यात.