काव्यं मां वो विजानीध्वं तोषितो गिरिशो विभुः वञ्चिता बत यूयं वै सर्वे शृणुत दानवाः
'माझं नाव काव्य आहे, हे ओळखा; महाशक्तिमान गिरिश प्रसन्न झाला आहे. अरे, तुम्ही सर्वजण फसले आहात! ऐका, दानवांनो.'
श्रुत्वा तथा ब्रुवाणं तं संभ्रान्तास्ते तदाभवन् प्रेक्षन्तस् ताव् उभौ तत्र स्थितासीनौ सुविस्मिताः
त्याने असं बोलताना ऐकून, ते सर्व घाबरले आणि तिथे बसलेल्या त्या दोघांकडे आश्चर्याने पाहू लागले.
सम्प्रमूढास् ततः सर्वे न प्राबुध्यन्त किंचन अब्रवीत् सम्प्रमूढेषु काव्यस्तानसुरांस्तदा
मग ते सर्वजण पूर्णपणे गोंधळले आणि काहीच समजू शकले नाहीत. त्या वेळी, काव्याने असुरांना संबोधून सांगितलं.
आचार्यो वो ह्य् अहं काव्यो देवाचार्यो ऽयमङ्गिराः अनुगच्छत मां दैत्यास् त्यजतैनं बृहस्पतिम्
'मी तुमचा गुरु काव्य आहे; हा आहे अंगिरा, देवांचा गुरु. दैत्यांनो, माझ्या मागे या आणि या बृहस्पतीला सोडा.'
इत्युक्ता ह्य् असुरास्तेन ताव् उभौ समवेक्ष्य च यदासुरा विशेषं तु न जानन्त्युभयोस्तयोः
त्याने असं सांगितल्यावर, असुरांनी त्या दोघांकडे पाहिलं, पण दोघांमध्ये काहीच फरक ओळखू शकले नाहीत.
बृहस्पतिर् उवाचैनान् असम्भ्रान्तस्तपोधनः काव्यो वो ऽहं गुरुर्दैत्या मद्रूपो ऽयं बृहस्पतिः
बृहस्पती, शांत आणि तपस्वी, म्हणाले, 'दैत्यांनो, मीच तुमचा गुरु काव्य आहे; हा माझ्या रूपात बृहस्पती आहे.'
संमोहयति रूपेण मामकेनैष वो ऽसुराः श्रुत्वा तस्य ततस्ते वै समेत्य तु ततो ऽब्रुवन्
'हा माझं रूप घेऊन तुम्हाला फसवत आहे, असुरांनो.' हे ऐकून, ते सर्व एकत्र आले आणि म्हणाले:
अयं नो दश वर्षाणि सततं शास्ति वै प्रभुः एष वै गुरुरस्माकम् अन्तरेप्सुरयं द्विजः
'हा प्रभू दहा वर्षे आम्हाला सातत्याने शिकवत आहे; हाच आमचा खरा गुरु आहे. हा दुसरा ब्राह्मण आमच्यात घुसखोरी करतोय.'
ततस्ते दानवाः सर्वे प्रणिपत्याभिनन्द्य च वचनं जगृहुस्तस्य चिराभ्यासे न मोहिताः
तेव्हा सर्व दानवांनी वाकून नमस्कार केला आणि त्याच्या शब्दांना मान दिला; दीर्घ काळ सराव केल्यामुळे, ते फसले नाहीत.
ऊचुस् तमसुराः सर्वे क्रोधसंरक्तलोचनाः अयं गुरुर् हितो ऽस्माकं गच्छ त्वं नासि नो गुरुः
सर्व असुरांनी रागाने डोळे लाल करून म्हटले: 'हा आमचा गुरु आणि हितचिंतक आहे; तू जा, तू आमचा गुरु नाहीस.'
भार्गवो वाङ्गिरा वापि भगवानेष नो गुरुः स्थिता वयं निदेशे ऽस्य साधु त्वं गच्छ माचिरम्
भृगु असो किंवा अत्री असो, हा पूज्य पुरुषच आमचा गुरु आहे; आम्ही त्याच्या आज्ञेत राहतो. तू लवकर जा, वेळ घालवू नकोस.
एवमुक्त्वासुराः सर्वे प्रापद्यन्त बृहस्पतिम् यदा न प्रत्यपद्यन्त काव्येनोक्तं महद्धितम्
असं म्हणून सर्व असुर बृहस्पतीकडे गेले; कारण त्यांनी काव्याने सांगितलेलं मोठं हित मान्य केलं नाही.
चुकोप भार्गवस्तेषाम् अवलेपेन तेन तु बोधिता हि मया यस्मान् न मां भजथ दानवाः
त्यांच्या गर्वामुळे भृगु रागावला; मी त्यांना समजावलं तरी दानव माझा सन्मान करत नाहीत.
तस्मात्प्रनष्टसंज्ञा वै पराभवमवाप्स्यथ इति व्याहृत्य तान्काव्यो जगामाथ यथागतम्
म्हणून, तुम्ही तुमचं भान गमावाल आणि पराभूत व्हाल—असं म्हणून काव्य तिथून निघून गेला.
शप्तांस्तानसुराञ्ज्ञात्वा काव्येन स बृहस्पतिः कृतार्थः स तदा हृष्टः स्वरूपं प्रत्यपद्यत
काव्याने असुरांना शाप दिला हे कळल्यावर, बृहस्पती आपलं कार्य साध्य झाल्याने आनंदित झाला आणि आपलं मूळ रूप धारण केलं.
बुद्ध्यासुरान् हताञ्ज्ञात्वा कृतार्थो ऽन्तरधीयत ततः प्रनष्टे तस्मिंस्तु विभ्रान्ता दानवाभवन्
बुद्धीने असुरांचा पराभव झाला हे समजून, आपलं उद्दिष्ट पूर्ण झाल्यावर तो अदृश्य झाला; आणि त्याच्या निघून गेल्यावर दानव गोंधळले.
अहो विवञ्चिताः स्मेति परस्परमथाब्रुवन् पृष्ठतो ऽभिमुखाश्चैव ताडिताङ्गिरसेन तु
अरे, आपण फसवले गेलो!—असं ते एकमेकांना म्हणू लागले, मागून पुढं वळून, अंगिरसाने मारलेले.
वञ्चिताः सोपधानेन स्वे स्वे वस्तुनि मायया ततस्त्वपरितुष्टास्ते तमेव त्वरिता ययुः प्रह्लादमग्रतः कृत्वा काव्यस्यानुपदं पुनः
फसवणुकीने, प्रत्येकजण आपल्या गोष्टीत माया झाली; मग असमाधानी होऊन, प्रह्लादाला पुढे करून, ते सर्व लवकर काव्याकडे गेले.
ततः काव्यं समासाद्य उपतस्थुरवाङ्मुखाः समागतान्पुनर्दृष्ट्वा काव्यो याज्यानुवाच ह
मग काव्याजवळ जाऊन, ते सगळे मान खाली घालून उभे राहिले; पुन्हा एकत्र आलेले पाहून, काव्याने यज्ञ करणाऱ्यांना संबोधले.
मया संबोधिताः सर्वे यस्मान्मा नाभिनन्दथ ततस्तेनावमानेन गता यूयं पराभवम्
मी तुम्हा सर्वांना समजावलं, पण तुम्ही माझा सन्मान केला नाही; म्हणूनच, त्या अवमानामुळे, तुम्ही पराभूत झाला आहात.
एवं ब्रुवाणं शुक्रं तु बाष्पसंदिग्धया गिरा प्रह्लादस्तं तदोवाच मा नस्त्वं त्यज भार्गव
शुक्र असं बोलत असताना, प्रह्लादाचा आवाज अश्रूंनी भरला आणि तो म्हणाला: 'भृगुपुत्रा, कृपया आम्हाला सोडू नकोस.'
स्वाश्रयान् भजमानांश्च भक्तांस्त्वं भज भार्गव त्वय्यदृष्टे वयं तेन देवाचार्येण मोहिताः भक्तानर्हसि वै ज्ञातुं तपोदीर्घेण चक्षुषा
भृगुपुत्रा, जे आपली जागा शोधतात आणि जे तुझे भक्त आहेत, त्यांचा तू सन्मान कर; तू दिसत नाहीस तेव्हा आम्ही त्या देवगुरूने फसतो. तपस्येच्या दृष्टीने तू तुझे भक्त ओळखले पाहिजेत.
यदि नस्त्वं न कुरुषे प्रसादं भृगुनन्दन अपध्यातास् त्वया ह्य् अद्य प्रविशामो रसातलम्
भृगुनंदना, जर तू आम्हांवर कृपा केली नाहीस, तर आज तू आम्हाला नाकारल्यामुळे आम्ही पाताळात जाऊ.
ज्ञात्वा काव्यो यथातत्त्वं कारुण्यादनुकम्पया एवं प्रत्यनुनीतो वै ततः कोपं नियम्य सः उवाचैतान्न भेतव्यं न गन्तव्यं रसातलम्
काव्याने सत्य समजून, दयाळूपणाने आणि करुणेने, अशा विनंतीला ऐकून, आपला राग आवरला आणि म्हणाला: 'घाबरू नका, पाताळात जाऊ नका.'
अवश्यं भाविनो ह्य् अर्थाः प्राप्तव्या मयि जाग्रति न शक्यमन्यथा कर्तुं दिष्टं हि बलवत्तरम्
ज्या गोष्टी घडायच्या आहेत त्या माझ्या जागरूकतेत असतानाही घडणारच; नियती फार बलवान आहे, ती वेगळी करता येत नाही.
संज्ञा प्रनष्टा या वो ऽद्य तामेतां प्रतिपत्स्यथ देवाञ्जित्वा सकृच्चापि पातालं प्रतिपत्स्यथ
आज तुम्ही जे भान गमावलं ते पुन्हा मिळवाल; देवांना एकदा जिंकल्यावर तुम्ही पाताळात जाल.
प्राप्ते पर्यायकाले च हीति ब्रह्माभ्यभाषत मत्प्रसादाच्च त्रैलोक्यं भुक्तं युष्माभिरूर्जितम्
निश्चित वेळ येताच ब्रह्मदेव म्हणाले — 'माझ्या कृपेने तुम्ही मोठ्या सामर्थ्याने त्रैलोक्याचा उपभोग घेतला आहे.'
युगाख्या दश सम्पूर्णा देवानाक्रम्य मूर्धनि एतावन्तं च कालं वै ब्रह्मा राज्यमभाषत
दहा युगांची पूर्ण आवर्तने संपली, आणि देवांना मागे टाकून ब्रह्मदेवाने हे राज्य एवढ्या काळपर्यंत केले.
राज्यं सावर्णिके तुभ्यं पुनः किल भविष्यति लोकानामीश्वरो भाव्यस् तव पौत्रः पुनर्बलिः
सावर्णि युगात पुन्हा एकदा राज्य तुझ्याकडे येईल; तुझा नातू बळी पुन्हा एकदा सर्व लोकांचा स्वामी होईल.
एवं किल मिथः प्रोक्तः पौत्रस्ते विष्णुना स्वयम् वाचा हृतेषु लोकेषु तास्तास्तस्याभवन्किल
असे म्हणतात की, तुझ्या नातवाला विष्णूंनी स्वतः सांगितले; जेव्हा लोकांचे राज्य हिरावले गेले, तेव्हा त्या वरदानांचा लाभ त्याला मिळाला.