एषा त्वां विष्णुना सार्धं दहामि मघवन्बलात् मिषतां सर्वभूतानां दृश्यतां मे तपोबलम्
'मघवना, आता मी विष्णूसह तुला बलपूर्वक जाळीन. सर्व जीवांच्या समोर माझं तपशक्ती दाखवू दे.'
तया ऽभिभूतौ तौ देवाव् इन्द्राविष्णू बभूवतुः कथं मुच्येव सहितौ विष्णुरिन्द्रम् अभाषत
तिच्या सामर्थ्याने इंद्र आणि विष्णू दोघेही बांधले गेले. तेव्हा विष्णूने इंद्राला विचारलं, 'आपण दोघे एकत्र कसे मुक्त होऊ?'
इन्द्रो ऽब्रवीज्जहि ह्येनां यावन्नौ न दहेत्प्रभो विशेषणाभिभूतो ऽस्मि त्वत्तो ऽहं जहि मा चिरम्
इंद्र म्हणाला, 'प्रभो, ती आपल्याला जाळण्याआधी तिला मार. तिच्या विशेष शक्तीने मी पूर्णपणे दडपलो आहे—लवकर तिला मार, वेळ घालवू नको.'
ततः समीक्ष्य विष्णुस्तां स्त्रीवधे कृच्छ्रम् आस्थितः अभिध्याय ततश्चक्रम् आपदुद्धरणे तु तत्
मग विष्णूने, स्त्रीला मारण्याचं कठीणपण पाहून, मनात विचार केला आणि संकट दूर करण्यासाठी आपलं चक्र उचललं.
ततस्तु त्वरया युक्तः शीघ्रकारी भयान्वितः ज्ञात्वा विष्णुस्ततस्तस्या क्रूरं देव्याश्चिकीर्षितम् क्रुद्धः स्वमस्त्रमादाय शिरश्चिच्छेद वै भिया
मग घाईने आणि भीतीने भरून, विष्णूने देवीच्या क्रूर हेतूची जाणीव ठेवून, रागाने आपलं अस्त्र घेतलं आणि भीतीपोटी तिचं डोकं छाटलं.
तं दृष्ट्वा स्त्रीवधं घोरं चुक्रोध भृगुरीश्वरः ततो ऽभिशप्तो भृगुणा विष्णुर् भार्यावधे तदा
स्त्रीवधाचा तो भयंकर प्रकार पाहून भृगु ऋषी रागावले. मग भृगुने विष्णूला पत्नीवधासाठी शाप दिला.
यस्मात्ते जानतो धर्मप्रवध्या स्त्री निषूदिता तस्मात्त्वं सप्तकृत्वेह मानुषेषूपपत्स्जसे
तू धर्म जाणूनही जी स्त्री मारू नये तिला मारलंस, म्हणून तुला इथे सात वेळा माणसांत जन्म घ्यावा लागेल.
ततस्तेनाभिशापेन नष्टे धर्मे पुनःपुनः लोकस्य च हितार्थाय जायते मानुयेष्विह
त्या शापामुळे, जेव्हा जेव्हा धर्म नष्ट होतो, लोकांच्या भल्यासाठी तो पुन्हा पुन्हा माणसांत जन्म घेतो.
अनुव्याहृत्य विष्णुं स तदादाय शिरस्त्वरन् समानीय ततः कायम् असौ गृह्येदमब्रवीत्
त्याने विष्णूचं स्मरण करून, पटकन तिचं डोकं उचललं, ते शरीराजवळ नेलं आणि म्हणाला —
एषा त्वं विष्पुना देवि हता संजीवयाम्यहम् ततस्तां योज्य शिरसा अभिजीवेति सो ऽब्रवीत्
हे देवी, तुला विष्णूने मारलं होतं; मी तुला पुन्हा जिवंत करतो. असं म्हणून त्याने तिचं डोकं जोडून, 'ती जिवंत होवो,' असं म्हटलं.
यदि कृत्स्नो मया धर्मो ज्ञायते चरितो ऽपि वा तेन सत्येन जीवस्व यदि सत्यं वदाम्यहम्
जर मी खरंच धर्म जाणला किंवा आचरला असेल, तर त्या सत्याच्या बळावर तू जिवंत हो; आणि मी जे बोलतो ते खरं असेल तरही.
ततस्तां प्रोक्ष्य शीताभिर् अद्भिर् जीवेति सो ऽब्रवीत् ततो ऽभिव्याहृते तस्य देवी संजीविता तदा
मग त्याने थंड पाण्याने तिच्यावर शिंपडून, 'जिवंत हो,' असं म्हटलं. आणि त्याच्या त्या शब्दांनी ती देवी पुन्हा जिवंत झाली.
ततस्तां सर्वभूतानि दृष्ट्वा सुप्तोत्थितामिव साधु साध्विति चक्रुस्ते वचसा सर्वतोदिशम्
तिचं झोपेतून जागं झाल्यासारखं रूप पाहून, सगळ्या जीवांनी 'वा! छान!' असं सर्व दिशांना आनंदाने म्हटलं.
एवं प्रत्याहृता तेन देवी सा भृगुणा तदा मिषतां देवतानां हि तदद्भुतम् इवाभवद्
त्या वेळी भृगुने देवीला पुन्हा जिवंत केलं, आणि हे सर्व देवांच्या समोर घडलं, म्हणून ते एक अद्भुत घडामोड वाटली.
असंभ्रान्तेन भृगुणा पत्नी संजीविता पुनः दृष्ट्वा चेन्द्रो नालभत शर्म काव्यभयात्पुनः प्रजागरे ततश्चेन्द्रो जयन्तीमिदमब्रवीत्
भृगु शांतपणे राहून आपल्या पत्नीला पुन्हा जिवंत करतो; हे पाहून इंद्राला काव्याचा भयंकर धसका बसला, म्हणून त्याला काहीच समाधान मिळालं नाही. मग जागाच राहत, इंद्राने जयन्तीला असं सांगितलं —
संचिन्त्य मतिमान् वाक्यं स्वां कन्यां पाकशासनः एष काव्यो ह्यमित्राय व्रतं चरति दारुणम् तेनाहं व्याकुलः पुत्रि कृतो मतिमता भृशम्
चांगलं विचार करून, देवांचा स्वामी आपल्या मुलीला म्हणाला, 'काव्य शत्रूंसाठी भयंकर व्रत करत आहे. त्यामुळे, मुली, भृगुच्या या कृत्यामुळे मी फारच अस्वस्थ झालो आहे.'
गच्छ संसाधयस्वैनं श्रमापनयनैः शुभैः तैस्तैर्मनोनुकूलैश्च ह्य् उपचारैर् अतन्द्रिता
जा, त्याचा थकवा घालवणाऱ्या गोड वागणुकीने आणि मनाला आनंद देणाऱ्या सेवा करून त्याचं मन जिंक.
काव्यमाराधयस्वैनं यथा तुष्येत स द्विजः गच्छ त्वं तस्य दत्ताऽसि प्रयत्नं कुरु मत्कृते
काव्याचं मन जसं प्रसन्न होईल तशी त्याची सेवा कर. तू त्याला दिली गेली आहेस, म्हणून माझ्यासाठी मन लावून प्रयत्न कर.
एवमुक्ता जयन्ती सा वचः संगृह्य वै पितुः अगच्छद्यत्र घोरं स तप आरभ्य तिष्ठति
वडिलांनी सांगितलेलं ऐकून जयन्तीने ती वचने मनाशी धरली आणि जिथे तो कठोर तपश्चर्या करत होता, तिथे गेली.
तं दृष्ट्वा तु पिबन्तं सा कणधूमम् अवाङ्मुखम् यक्षेण पात्यमानं च कुण्डधारेण पातितम्
तीने पाहिलं, तो धूर पित होता, खाली मान घालून बसला होता, यक्ष त्याच्यावर पाणी ओतत होता आणि कुंडातून पाणी पडत होतं.
दृष्ट्वा च तं पात्यमानं देवी काव्यमवस्थितम् स्वरूपं ध्यानशाम्यन्तं दुर्बलं भूतिमास्थितम् पित्रा यथोक्तं वाक्यं सा काव्ये कृतवती तदा
काव्य अशा अवस्थेत असूनही, तो आपल्या ध्यानात मग्न, दुर्बल पण तेजस्वी दिसत होता. वडिलांनी सांगितल्याप्रमाणे तिने त्याच्यावर सेवा केली.
गीर्भिश्चैवानुकूलाभिः स्तुवती वल्गुभाषिणी गात्रसंवाहनैः काले सेवमाना त्वचः सुखैः व्रतचर्यानुकूलाभिर् उवास बहुलाः समाः
गोड शब्दांनी त्याची स्तुती करत, वेळोवेळी अंगाची मालिश करून, त्वचेला सुख देणाऱ्या सेवा आणि त्याच्या व्रतानुसार वागून, तिने अनेक वर्षे त्याची सेवा केली.
पूर्णे धूमव्रते तस्मिन् घोरे वर्षसहस्रके वरेण च्छन्दयामास काव्यं प्रीतो भवस्तदा
त्या भयंकर धूरव्रताचं हजार वर्ष पूर्ण झाल्यावर, काव्य प्रसन्न होऊन तिला इच्छेनुसार वर दिला.
एतद्व्रतं त्वयैकेन चीर्णं नान्येन केनचित् तस्माद्वै तपसा बुद्ध्या श्रुतेन च बलेन च
हे व्रत फक्त तूच पूर्ण केलं आहेस, दुसऱ्या कुणीही नाही. म्हणून, तप, बुद्धी, विद्या आणि बळ यांच्या जोरावर,
तेजसा च सुरान्सर्वांस् त्वमेको ऽभिभविष्यसि यच्चाभिलषितं ब्रह्मन् विद्यते भृगुनन्दन
आणि आपल्या तेजाने, तू एकटाच सर्व देवांवर मात करशील. तुला जे काही हवं आहे, हे भृगुपुत्र, ते सगळं तुला मिळेल.
प्रपत्स्यसे तु तत्सर्वं नानुवाच्यं तु कस्यचित् सर्वाभिभावी तेन त्वं भविष्यसि द्विजोत्तम
हे सर्व तुला मिळेल आणि ते कुणालाही सांगायचं नाही. त्यामुळे, द्विजश्रेष्ठा, तू सर्वांवर विजय मिळवशील.
एतान्दत्त्वा वरांस्तस्मै भार्गवाय भवः पुनः प्रजेशत्वं धनेशत्वम् अवध्यत्वं च वै ददौ
या वरांची भृगुपुत्राला देणगी दिल्यावर, पुन्हा शंकरांनी त्याला सर्व सृष्टीचे अधिपत्य, संपत्तीचे मालकीपण आणि कोणाच्याही हातून नाश न होण्याची शक्ती दिली.
एतांल्लब्ध्वा वरान्काव्यः सम्प्रहृष्टतनूरुहः हर्षात्प्रादुर्बभौ तस्य दिव्यस्तोत्रं महेश्वरे तथा तिर्यक्स्थितश्चैव तुष्टुवे नीललोहितम्
हे वर मिळाल्यावर काव्य अत्यंत आनंदित झाला आणि त्या आनंदातून त्याने महादेवाची दिव्य स्तुती केली. तो थोडासा वाकून निळ्या-तांबड्या रंगाच्या शंकराचे गुणगान करू लागला.
नमो ऽस्तु शितिकण्ठाय कनिष्ठाय सुवर्चसे लेलिहानाय काव्याय वत्सरायान्धसः पते
शितिकंठ, लहान, तेजस्वी, चाटणारा, काव्यांचा ऋषी, वर्षाचा अधिपती आणि सोमाचा स्वामी — तुम्हाला माझा नमस्कार असो.
कपर्दिने करालाय हर्यक्ष्णे वरदाय च संस्तुताय सुतीर्थाय देवदेवाय रंहसे
जटा असलेले, भयंकर, पिंगट डोळ्यांचे, वर देणारे, सर्वांनी स्तुती केलेले, पवित्र, देवांचा देव आणि अतिशय वेगवान — अशा तुम्हाला नमस्कार.