ततस्ते वध्यमानास्तु काव्यमेवाभिदुद्रुवुः ततः काव्यस्तु तान्दृष्ट्वा तूर्णं देवैर् अभिद्रुतान्
त्यांना मारले जात असताना, ते सर्व शुक्राकडे धावले; देवता त्यांचा पाठलाग करत असल्याचे पाहून शुक्राने त्वरित कृती केली.
रक्षां काव्येन संहृत्य देवास्ते ऽप्यसुरार्दिताः काव्यं दृष्ट्वा स्थितं देवा निःशङ्कमसुराञ्जहुः
शुक्राने आपले संरक्षण मागे घेतल्यावर, दैत्यांनी त्रास दिल्याने देवता त्याला ठाम उभा पाहून, निर्भयपणे दैत्यांना सोडून गेले.
ततः काव्यो ऽनुचिन्त्याथ ब्राह्मणो वचनं हितम् तानुवाच ततः काव्यः पूर्वं वृत्तमनुस्मरन्
त्यावेळी काव्य नावाच्या ब्राह्मणाने, आधी घडलेल्या गोष्टी आठवत, मनाशी विचार करून त्यांना हितकारक असे शब्द सांगितले.
त्रैलोक्यं वो हृतं सर्वं वामनेन त्रिभिः क्रमैः बलिर्बद्धो हतो जम्भो निहतश्च विरोचनः
वामनाने तीन पावलांनी तुमच्याकडून सगळे त्रैलोक्य घेतले आहे; बळी बांधला गेला, जंभ मारला गेला आणि विरोचनही ठार करण्यात आला.
महासुरा द्वादशसु संग्रामेषु सुरैर् हताः तैस्तैरुपायैर्भूयिष्ठं निहता वः प्रधानतः
महासुरांना देवांनी बारा युद्धांत ठार केले; वेगवेगळ्या उपायांनी तुमचे मुख्य नेते बहुतेक नष्ट झाले आहेत.
किंचिच्छीष्टास्तु यूयं वै युद्धं मास्त्विति मे मतम् नीतिं यां वो ऽभिधास्यामि तिष्ठध्वं कालपर्ययात्
आता तुम्ही थोडेच उरलात; माझे मत असे आहे की, आता पुन्हा युद्ध करू नका. मी तुम्हाला एक उपाय सांगतो—योग्य वेळेची वाट पाहा.
यास्याम्यहं महादेवं मन्त्रार्थं विजयावहम् अप्रतीपांस्ततो मन्त्रान् देवात्प्राप्य महेश्वरात् युध्यामहे पुनर्देवांस् ततः प्राप्स्यथ वै जयम्
मी महादेवांकडे जाऊन विजय मिळवून देणारे मंत्र मिळवीन; महेश्वराकडून असे मंत्र मिळाल्यावर, जे कुणीही मोडू शकत नाहीत, आपण पुन्हा देवांशी लढू आणि मग तुम्हाला नक्कीच विजय मिळेल.
ततस्ते कृतसंवादा देवान् ऊचुस्तदासुराः न्यस्तशस्त्रा वयं सर्वे निःसंनाहा रथैर्विना
मग सर्व असुरांनी एकमताने देवांना सांगितले—'आम्ही सर्वांनी शस्त्र खाली ठेवली आहेत, कवच काढले आहे आणि आमच्याकडे रथही नाहीत.'
वयं तपश्चरिष्यामः संवृता वल्कलैर्वने प्रह्लादस्य वचः श्रुत्वा सत्याभिव्याहृतं तु तत्
'आम्ही आता वनात वल्कल घालून तप करणार आहोत,' असे त्यांनी प्रल्हादाचे सत्य बोललेले शब्द ऐकून सांगितले.
ततो देवा न्यवर्तन्त विज्वरा मुदिताश्च ते न्यस्तशस्त्रेषु दैत्येषु विनिवृत्तास्तदा सुराः
मग देवांनी चिंता न करता, आनंदाने माघार घेतली; दैत्यांनी शस्त्र खाली ठेवली तेव्हा त्या वेळी देव निघून गेले.
ततस्तानब्रवीत्काव्यः कंचित्कालमुपास्यथ निरुत्सिक्तास् तपोयुक्ताः कालं कार्यार्थसाधकम्
मग काव्य म्हणाला, 'काही काळ तुम्ही एकाग्र मनाने आणि तपश्चर्येत राहा, कामाचा योग्य काळ येईपर्यंत.'
पितुर्ममाश्रमस्था वै मां प्रतीक्षत दानवाः तत्संदिश्यासुरान्काव्यो महादेवं प्रपद्यत
'दानवांनो, माझ्या वडिलांच्या आश्रमात राहा आणि माझी वाट पाहा.' असे सांगून काव्य असुरांना सांगून महादेवांकडे गेला.
मन्त्रानिच्छाम्यहं देव ये न सन्ति बृहस्पतौ पराभवाय देवानाम् असुराणां जयाय च
'देवा, मला असे मंत्र हवे आहेत जे बृहस्पतीकडे नाहीत, जेणेकरून देवांचा पराभव आणि असुरांचा विजय होईल.'
एवमुक्तो ऽब्रवीद्देवो व्रतं त्वं चर भार्गव पूर्णं वर्षसहस्रं तु कणधूममवाक्शिराः यदि पास्यसि भद्रं ते ततो मन्त्रानवाप्स्यसि
त्यावर देव म्हणाले, 'भृगुनंदना, तू पूर्ण एक हजार वर्षे उलटे लटकून, धूर खाऊन व्रत कर; हे पूर्ण केलंस तर तुला मंत्र मिळतील. तुझे कल्याण होवो.'
तथेति समनुज्ञाप्य शुक्रस्तु भृगुनन्दनः पादौ संस्पृश्य देवस्य बाढमित्यब्रवीद्वचः व्रतं चराम्यहं देव त्वयादिष्टो ऽद्य वै प्रभो
शुक्र, भृगुपुत्र, परवानगी घेऊन देवांचे पाय स्पर्श करून म्हणाला, 'ठीक आहे प्रभो, आजपासून मी तुझ्या सांगण्यानुसार व्रत करीन.'
ततो ऽनुसृष्टो देवेन कुण्डधारो ऽस्य धूमकृत् तदा तस्मिन्गते शुक्रे ह्य् असुराणां हिताय वै मन्त्रार्थं तत्र वसति ब्रह्मचर्यं महेश्वरे
मग देवाने शुक्राच्या मागे कुंडधार नावाचा धूर वाहणारा पाठवला. तिथे शुक्र असुरांच्या हितासाठी, मंत्र मिळवण्यासाठी, महेश्वराच्या ठिकाणी ब्रह्मचर्याने राहू लागला.
तद्बुद्ध्वा नीतिपूर्वं तु राज्ये न्यस्ते तदासुरैः अस्मिंश्छिद्रे तदामर्षाद् देवास्तान्समुपाद्रवन् दंशिताः सायुधाः सर्वे बृहस्पतिपुरःसराः
हे कळताच, आणि असुरांनी नीतीने राज्य बाजूला ठेवलेले पाहून, देवांना संधी मिळाली म्हणून ते सर्व बृहस्पतीच्या पुढे राहून, शस्त्र घेऊन रागाने असुरांवर चालून गेले.
दृष्ट्वासुरगणा देवान् प्रगृहीतायुधान्पुनः उत्पेतुः सहसा ते वै संत्रस्तास्तान्वचो ऽब्रुवन्
देवांना शस्त्र घेऊन येताना पाहून, असुरांचे समूह घाबरून अचानक उठले आणि त्यांना म्हणाले—
न्यस्ते शस्त्रे ऽभये दत्त आचार्ये व्रतमास्थिते दत्त्वा भवन्तो ह्य् अभयं सम्प्राप्ता नो जिघांसया
'आम्ही शस्त्र खाली ठेवली, तुम्ही आम्हाला अभय दिले, आमचे आचार्य व्रतस्थ आहेत, तरीही तुम्ही आम्हाला मारण्याच्या हेतूने आलात.'
अनाचार्या वयं देवास् त्यक्तशस्त्रास्त्ववस्थिताः चीरकृष्णाजिनधरा निष्क्रिया निष्परिग्रहाः
'देवांनो, आम्ही आचार्याशिवाय, शस्त्र टाकून, वल्कल आणि काळे मृगचर्म घालून, कोणतेही कर्म किंवा संपत्ती न ठेवता येथे उभे आहोत.'
रणे विजेतुं देवांश्च न शक्ष्यामः कथंचन अयुद्धेन प्रपत्स्यामः शरणं काव्यमातरम्
युद्धात देवांना हरवणं आपल्याला शक्य नाही. म्हणून, न लढता आपण काव्यमाता हिच्या शरण जाऊया.
यापयामः कृच्छ्रमिदं यावदभ्येति नो गुरुः निवृत्ते च तथा शुक्रे योत्स्यामो दंशितायुधाः
आपला गुरु परत येईपर्यंत हे कठीण दिवस आपण सहन करूया. आणि शुक्र परत आल्यावर, शस्त्र घेऊन आपण लढूया.
एवमुक्त्वा ततो ऽन्योन्यं शरणं काव्यमातरम् प्रापद्यन्त ततो भीतास् तेभ्यो ऽदादभयं तु सा
असं ठरवून त्यांनी एकत्र येऊन काव्यमातेच्या शरण गेलं. त्यांची भीती पाहून तिने त्यांना सुरक्षितता दिली.
न भेतव्यं न भेतव्यं भयं त्यजत दानवाः मत्संनिधौ वर्ततां वो न भीर् भवितुमर्हति
डानवांनो, घाबरू नका, घाबरू नका—भीती सोडा. माझ्या उपस्थितीत असताना तुम्हाला काहीच भीती वाटू नये.
तया चाभ्युपपन्नांस्तान् दृष्ट्वा देवास्ततो ऽसुरान् अभिजग्मुः प्रसह्यैतान् अविचार्य बलाबलम्
पण तिने त्यांना स्वीकारल्याचं पाहून, देवांनी मग असुरांवर जोराने हल्ला केला, शक्ती-अशक्तीचा विचार न करता.
ततस्तान्बाध्यमानांस्तु देवैर्दृष्ट्वासुरांस्तदा देवी क्रुद्धाब्रवीद्देवान् अनिन्द्रान्वः करोम्यहम्
मग देवांनी असुरांना त्रास देताना पाहून देवी रागावली आणि देवांना म्हणाली, 'आता मी तुम्हा सर्वांना इंद्राविना करीन.'
संभृत्य सर्वसम्भारान् इन्द्रं साभ्यचरत्तदा तस्तम्भ देवी बलवद् योगयुक्ता तपोधना
तिने सर्व सामर्थ्य एकत्र करून इंद्राजवळ गेली. मोठ्या तपश्चर्येने आणि योगशक्तीने युक्त असलेल्या देवीने इंद्राला स्थिर करून टाकलं.
ततस्तं स्तम्भितं दृष्ट्वा इन्द्रं देवाश्च मूकवत् प्राद्रवन्त ततो भीता इन्द्रं दृष्ट्वा वशीकृतम्
इंद्र स्थिर झालेला पाहून, देव घाबरून आणि गप्प झाले, आणि मग ते सर्व पळून गेले.
गतेषु सुरसंघेषु शक्रं विष्णुरभाषत मां त्वं प्रविश भद्रं ते नयिष्ये त्वां सुरोत्तम
सर्व देव पळून गेल्यावर, विष्णूने शक्राला सांगितलं, 'माझ्यात ये, तुला शुभ होवो; मी तुला घेऊन जाईन, श्रेष्ठ देवांमध्ये.'
एवमुक्तस्ततो विष्णुं प्रविवेश पुरंदरः विष्णुना रक्षितं दृष्ट्वा देवी क्रुद्धा वचो ऽब्रवीत्
असं ऐकून पुरंदर विष्णूमध्ये प्रवेश केला. विष्णूने इंद्राचं रक्षण केलं पाहून देवी रागावली आणि म्हणाली—