किंचित्कालं चरेयं वै विषयान्वयसा तव पूर्णे वर्षसहस्रे तु प्रतिदास्यामि यौवनम् स्वं चैव प्रतिपत्स्ये ऽहं पाप्मानं जरया सह
थोडा काळ मी तुझ्या तेजाने विषयसुख उपभोगेन; हजार वर्षे पूर्ण झाल्यावर मी तुला तुझे तारुण्य परत देईन आणि वृद्धापकाळ व त्याचा त्रास परत घेईन.
एवमुक्तः प्रत्युवाच पूरुः पितरमञ्जसा यथात्थ त्वं महाराज तत्करिष्यामि ते वचः
असं ऐकल्यावर पूरुने सरळपणे वडिलांना उत्तर दिलं: 'राजन, तुम्ही जसं सांगितलं, तसंच मी करीन.'
प्रतिपत्स्यामि ते राजन् पाप्मानं जरया सह गृहाण यौवनं मत्तश् चर कामान् यथेप्सितान्
'राजा, मी वृद्धापकाळ आणि त्याचा त्रास आपल्यावर घेईन; माझ्याकडून तारुण्य घेऊन तुम्ही जसे हवे तसे सुख उपभोगा.'
जरयाहं प्रतिच्छन्नो वयोरूपधरस्तव यौवनं भवते दत्त्वा चरिष्यामि यथेच्छया
'वृद्धापकाळाने झाकलेला, मी तुझ्या वयाचं रूप धारण करीन; माझं तारुण्य तुला देऊन, तुझ्या इच्छेनुसार वागेन.'
पूरो प्रीतो ऽस्मि ते वत्स वरं चेमं ददामि ते सर्वकामसमृद्धार्था भविष्यति तव प्रजा
'पूरु, मला तुझ्यावर खूप आनंद झाला आहे, मुला; मी तुला वर देतो — तुझी संतती सर्व इच्छांमध्ये आणि संपत्तीत समृद्ध होईल.'
एवमुक्तः स राजर्षिः काव्यं स्मृत्वा महाव्रतम् संक्रामयामास जरां तदा पुत्रे महात्मनि
असं ऐकून त्या राजर्षींनी कवि यांचा मोठा व्रत आठवून, वृद्धापकाळ आपल्या थोर पुत्रावर सोपवला.
पौरवेणाथ वयसा ययातिर्नहुषात्मजः प्रीतियुक्तो नरश्रेष्ठश् चचार विषयान्प्रियान्
नंतर नहुषपुत्र ययातींनी पूरुच्या तारुण्याने आनंदित होऊन, श्रेष्ठ पुरुष म्हणून प्रिय विषयसुख उपभोगले.
यथाकामं यथोत्साहं यथाकालं यथासुखम् धर्माविरुद्धान्राजेन्द्रो यथार्हति स एव हि
जशी इच्छा, उत्साह, योग्य वेळ आणि आनंद होता, तसा त्या राजाने धर्माला न बाधा येईल अशा सुखांचा उपभोग घेतला, जसा त्याला शोभेल तसा.
देवान् अतर्पयद् यज्ञैः श्राद्धैरपि पितामहान् दीनाननुग्रहैरिष्टैः कामैश्च द्विजसत्तमान्
त्याने देवांना यज्ञांनी, पितरांना श्राद्धांनी, दुःखी लोकांना दयाळूपणाने आणि श्रेष्ठ ब्राह्मणांना इच्छित दानांनी तृप्त केले.
अतिथीनन्नपानैश्च विशश्च प्रतिपालनैः आनृशंस्येन शूद्रांश्च दस्यून्निग्रहणेन च
त्याने पाहुण्यांना अन्न-पाणी देऊन, प्रजेला संरक्षण देऊन, दयाळूपणा दाखवून आणि शूद्र व दुष्ट लोकांना वश करून मान दिला.
धर्मेण च प्रजाः सर्वा यथावद् अनुरञ्जयन् ययातिः पालयामास साक्षादिन्द्र इवापरः
ययातींनी धर्माने सर्व प्रजेला योग्य रीतीने आनंद दिला आणि प्रत्यक्ष इंद्रासारखा राज्य केले.
स राजा सिंहविक्रान्तो युवा विषयगोचरः अविरोधेन धर्मस्य चचार सुखमुत्तमम्
तो राजा सिंहासारख्या चालणारा, तरुण आणि विषयसुखात रमणारा, धर्माला बाधा न आणता उत्तम सुख उपभोगत होता.
स सम्प्राप्य शुभान्कामांस् तृप्तः खिन्नश्च पार्थिवः कालं वर्षसहस्रान्तं सस्मार मनुजाधिपः
राजाला आपली शुभ इच्छा मिळाल्यावर समाधान वाटलं, पण तो थकला होता. तरीही, मनुष्यांचा अधिपती असलेल्या त्या राजाने हजार वर्षांचा काळ कधी संपेल याचा विचार केला.
परिचिन्त्य स कालज्ञः कलाकाष्ठाश्च वीर्यवान् पूर्णम् मत्वा ततः कालं पूरुं पुत्रमुवाच ह
तो काळ जाणणारा, सामर्थ्यशाली राजा काळाच्या विभागांचा विचार करून, आता काळ पूर्ण झाला असं समजून आपल्या पुत्राला, म्हणजे पूरुला, बोलला.
न जातु कामः कामानाम् उपभोगेन शाम्यति हविषा कृष्णवर्त्मेव भूय एवाभिवर्धते
इच्छा कधीच उपभोगाने शांत होत नाही; जसं तुप घातल्यावर आग आणखी वाढते, तसंच इच्छा वाढतच जातात.
यत्पृथिव्यां व्रीहियवं हिरण्यं पशवः स्त्रियः नालमेकस्य तत्सर्वम् इति मत्वा शमं व्रजेत्
या पृथ्वीवर जितकं तांदूळ, ज्वारी, सोने, जनावरे किंवा स्त्रिया आहेत, ते सगळं मिळालं तरी एका माणसासाठी ते पुरेसं नाही; हे लक्षात घेऊन माणसाने समाधान मानावं.
यथासुखं यथोत्साहं यथाकाममरिंदम सेविता विषयाः पुत्र यौवनेन मया तव
शत्रूंना जिंकणाऱ्या पुत्रा, मी माझ्या तरुणपणात, आनंदाने, उत्साहाने आणि मनाप्रमाणे, तुझ्यासोबत सर्व विषयांचा उपभोग घेतला.
पूरो प्रीतो ऽस्मि भद्रं ते गृहाणेदं स्वयौवनम् राज्यं चैव गृहाणेदं त्वं हि मे प्रियकृत्सुतः
पूरु, मी तुझ्यावर खूष आहे; तुझं कल्याण होवो! हे तुझं तरुणपण आणि हे राज्य तू स्वीकार, कारण तूच माझा प्रिय पुत्र आहेस.
प्रतिपेदे जरां राजा ययातिर्नाहुषस्तदा यौवनं प्रतिपेदे स पूरुः स्वं पुनरात्मनः
तेव्हा नहुषाचा पुत्र ययातिने वृद्धत्व स्वीकारलं आणि पूरुला त्याचं तरुणपण परत मिळालं.
अभिषेक्तुकामं च नृपं पूरुं पुत्रं कनीयसम् ब्राह्मणप्रमुखा वर्णा इदं वचनमब्रुवन्
राजा आपल्या धाकट्या पुत्राला, पूरुला, अभिषेक करायचं ठरवतो तेव्हा ब्राह्मणांसह सर्व वर्णांनी हे शब्द सांगितले.
कथं शुक्रस्य दौहित्रं देवयान्याः सुतं प्रभो ज्येष्ठं यदुमतिक्रम्य राज्यं पूरोः प्रदास्यसि
प्रभो, शुक्रमुनींचा नातू आणि देवयानीचा पुत्र असलेल्या पूरुला, ज्येष्ठ पुत्र यदुला वगळून, राज्य कसं देणार?
ज्येष्ठो यदुस्तव सुतस् तुर्वसुस्तदनन्तरम् शर्मिष्ठायाः सुतो द्रुह्युस् तथानुः पूरुरेव च
तुझा ज्येष्ठ पुत्र यदु आहे, मग तुर्यवसु; शर्मिष्ठेचा पुत्र द्रुह्यु, त्यानंतर अनु आणि पूरु.
कथं ज्येष्ठमतिक्रम्य कनीयान् राज्यमर्हति एतत्संबोधयामस्त्वां स्वधर्ममनुपालय
ज्येष्ठाला वगळून धाकट्याला राज्य कसं मिळेल? आम्ही तुला हे स्पष्ट सांगतो: तुझं कर्तव्य पाळ.
ब्राह्मणप्रमुखा वर्णाः सर्वे शृण्वन्तु मे वचः ज्येष्ठं प्रति यतो राज्यं न देयं मे कथंचन
ब्राह्मणांसह सर्व वर्णांनी माझं बोलणं ऐकावं: मी कधीच ज्येष्ठाला राज्य देणार नाही.
मम ज्येष्ठेन यदुना नियोगो नानुपालितः प्रतिकूलः पितुर्यश्च न स पुत्रः सतां मतः
माझ्या ज्येष्ठ पुत्र यदुने माझं सांगणं पाळलं नाही; वडिलांच्या विरोधात वागला, आणि असं वागणारा पुत्र सज्जनांच्या मते खरा पुत्र मानला जात नाही.
मातापित्रोर्वचनकृद् धितः पथ्यश्च यः सुतः स पुत्रः पुत्रवद्यश्च वर्तते पितृमातृषु
जो मुलगा आई-वडिलांचं ऐकतो, हितकारी असतो आणि योग्य मार्गाने चालतो, तोच खरा पुत्र आहे आणि तोच पालकांशी योग्य वागतो.
यदुनाहमवज्ञातस् तथा तुर्वसुनापि वा द्रुह्युणा चानुना चैवम् अप्यवज्ञा कृता भृशम्
माझा अपमान यदुने केला, तसंच तुर्यवसु, द्रुह्यु आणि अनु यांनीही केला; त्यामुळे मला फार मोठा अपमान सहन करावा लागला.
पूरुणा मे कृतं वाक्यं मानितं च विशेषतः कनीयान्मम दायादो जरा येन धृता मम
पूरुने माझं सांगणं पाळलं आणि मला विशेष मान दिला; तो धाकटा असला तरी माझा वारस आहे, कारण त्याने माझं वृद्धत्व पेललं.
मम कामः स च कृतः पूरुणा पुत्ररूपिणा शुक्रेण च वरो दत्तः काव्येनोशनसा स्वयम्
माझी इच्छा पूरु या पुत्ररूपाने पूर्ण झाली; आणि काव्य उशनस, म्हणजे शुक्रमुनींनी, मला स्वतः वर दिला.
पुत्रो यस्त्वानुवर्तेत स राजा पृथिवीपतिः भवन्तः प्रतिजानन्तु पूरू राज्ये ऽभिषिच्यताम्
जो पुत्र वडिलांचं ऐकतो, तोच पृथ्वीचा राजा व्हावा; तुम्ही सर्वांनी मान्य करावं—पूरुला राज्याभिषेक करा.