पूर्णे वर्षसहस्रे तु ते प्रदास्यामि यौवनम् स्वं चादास्यामि भूयो ऽहं पाप्मानं जरया सह
पण जेव्हा हजार वर्षे पूर्ण होतील, तेव्हा मी तुला तुझे तारुण्य परत देईन आणि पुन्हा पाप व वार्धक्य स्वीकारीन.
न राज्यं न रथं नाश्वं जीर्णो भुङ्क्ते न च स्त्रियम् न रागश्चास्य भवति तज्जरां ते न कामये
ज्याला वार्धक्य आले आहे, तो ना राज्याचा, ना रथाचा, ना घोड्याचा, ना स्त्रीचा आनंद घेऊ शकतो; त्याला कोणतीही इच्छा राहत नाही—असे वार्धक्य मला नको आहे.
यस्त्वं मे हृदयाज्जातो वयः स्वं न प्रयच्छसि तद्द्रुह्यो वै प्रियः कामो न ते सम्पत्स्यते क्वचित्
तू जर माझ्या हृदयातून जन्मलेला असूनही मला तुझे तारुण्य दिले नाहीस, तर द्रुह्यु, तुला कधीच तुझे आवडते किंवा हवे ते मिळणार नाही.
नौर् उपप्लवसंचारो यत्र नित्यं भविष्यति अराज्यभोजशब्दं त्वं तत्र प्राप्स्यसि सान्वयः
जिथे नेहमी नौकेने प्रवास करावा लागतो, तिथे तू आणि तुझा वंश कधीच राज्याचा उपभोग घेणारे म्हणून ओळखले जाणार नाही.
अनो त्वं प्रतिपद्यस्व पाप्मानं जरया सह एकं वर्षसहस्रं तु चरेयं यौवनेन ते
अणु, तू वृद्धापकाळ आणि त्याच्या त्रासासह आपल्यावर घे. मी तुझ्या तारुण्याने हजार वर्षे जगू दे.
जीर्णः शिशुरिवादत्ते काले ऽन्नमशुचिर्यथा न जुहोति च काले ऽग्निं तां जरां नाभिकामये
वृद्ध माणूस लहान मुलासारखा अयोग्य वेळी अन्न घेतो, जणू काही तो अपवित्र आहे; योग्य वेळी अग्नीत होमही करत नाही — अशी वृद्धावस्था मला नको आहे.
यस्त्वं मे हृदयाज्जातो वयः स्वं न प्रयच्छसि जरादोषस्त्वयोक्तो यस् तस्मात्त्वं प्रतिपद्यसे
तू माझ्या हृदयातून जन्मलेला असूनही आपले तारुण्य मला देत नाहीस; वृद्धापकाळाचे दोष तू सांगितलेस, म्हणून ते आता तुलाच घ्यावे लागेल.
प्रजाश्च यौवनं प्राप्ता विनश्यन्ति ह्य् अनो तव अग्निप्रस्कन्दनगतस् त्वं चाप्येवं भविष्यसि
अणु, तुझ्या संततीला जेव्हा तारुण्य मिळते, तेव्हा त्या नष्ट होतात; आणि जेव्हा तुझ्या अंगातील तेज कमी होईल, तेव्हा तूही असाच होशील.
पूरो त्वं प्रतिपद्यस्व पाप्मानं जरया सह त्वं मे प्रियतरः पुत्रस् त्वं वरीयान् भविष्यसि
पूरु, तू वृद्धापकाळ आणि त्याच्या त्रासासह आपल्यावर घे. तू मला मुलापेक्षा अधिक प्रिय आहेस आणि तू मोठा होशील.
जरा वली च मां तात पलितानि च पर्यगुः काव्यस्योशनसः शापान् न च तृप्तो ऽस्मि यौवने
माझ्या लाडक्या मुला, वृद्धापकाळ, सुरकुत्या आणि पांढरी केस माझ्यावर कवि उशनस यांच्या शापामुळे आले आहेत, आणि मला अजूनही तारुण्यात समाधान मिळालेले नाही.
किंचित्कालं चरेयं वै विषयान्वयसा तव पूर्णे वर्षसहस्रे तु प्रतिदास्यामि यौवनम् स्वं चैव प्रतिपत्स्ये ऽहं पाप्मानं जरया सह
थोडा काळ मी तुझ्या तेजाने विषयसुख उपभोगेन; हजार वर्षे पूर्ण झाल्यावर मी तुला तुझे तारुण्य परत देईन आणि वृद्धापकाळ व त्याचा त्रास परत घेईन.
एवमुक्तः प्रत्युवाच पूरुः पितरमञ्जसा यथात्थ त्वं महाराज तत्करिष्यामि ते वचः
असं ऐकल्यावर पूरुने सरळपणे वडिलांना उत्तर दिलं: 'राजन, तुम्ही जसं सांगितलं, तसंच मी करीन.'
प्रतिपत्स्यामि ते राजन् पाप्मानं जरया सह गृहाण यौवनं मत्तश् चर कामान् यथेप्सितान्
'राजा, मी वृद्धापकाळ आणि त्याचा त्रास आपल्यावर घेईन; माझ्याकडून तारुण्य घेऊन तुम्ही जसे हवे तसे सुख उपभोगा.'
जरयाहं प्रतिच्छन्नो वयोरूपधरस्तव यौवनं भवते दत्त्वा चरिष्यामि यथेच्छया
'वृद्धापकाळाने झाकलेला, मी तुझ्या वयाचं रूप धारण करीन; माझं तारुण्य तुला देऊन, तुझ्या इच्छेनुसार वागेन.'
पूरो प्रीतो ऽस्मि ते वत्स वरं चेमं ददामि ते सर्वकामसमृद्धार्था भविष्यति तव प्रजा
'पूरु, मला तुझ्यावर खूप आनंद झाला आहे, मुला; मी तुला वर देतो — तुझी संतती सर्व इच्छांमध्ये आणि संपत्तीत समृद्ध होईल.'
एवमुक्तः स राजर्षिः काव्यं स्मृत्वा महाव्रतम् संक्रामयामास जरां तदा पुत्रे महात्मनि
असं ऐकून त्या राजर्षींनी कवि यांचा मोठा व्रत आठवून, वृद्धापकाळ आपल्या थोर पुत्रावर सोपवला.
पौरवेणाथ वयसा ययातिर्नहुषात्मजः प्रीतियुक्तो नरश्रेष्ठश् चचार विषयान्प्रियान्
नंतर नहुषपुत्र ययातींनी पूरुच्या तारुण्याने आनंदित होऊन, श्रेष्ठ पुरुष म्हणून प्रिय विषयसुख उपभोगले.
यथाकामं यथोत्साहं यथाकालं यथासुखम् धर्माविरुद्धान्राजेन्द्रो यथार्हति स एव हि
जशी इच्छा, उत्साह, योग्य वेळ आणि आनंद होता, तसा त्या राजाने धर्माला न बाधा येईल अशा सुखांचा उपभोग घेतला, जसा त्याला शोभेल तसा.
देवान् अतर्पयद् यज्ञैः श्राद्धैरपि पितामहान् दीनाननुग्रहैरिष्टैः कामैश्च द्विजसत्तमान्
त्याने देवांना यज्ञांनी, पितरांना श्राद्धांनी, दुःखी लोकांना दयाळूपणाने आणि श्रेष्ठ ब्राह्मणांना इच्छित दानांनी तृप्त केले.
अतिथीनन्नपानैश्च विशश्च प्रतिपालनैः आनृशंस्येन शूद्रांश्च दस्यून्निग्रहणेन च
त्याने पाहुण्यांना अन्न-पाणी देऊन, प्रजेला संरक्षण देऊन, दयाळूपणा दाखवून आणि शूद्र व दुष्ट लोकांना वश करून मान दिला.
धर्मेण च प्रजाः सर्वा यथावद् अनुरञ्जयन् ययातिः पालयामास साक्षादिन्द्र इवापरः
ययातींनी धर्माने सर्व प्रजेला योग्य रीतीने आनंद दिला आणि प्रत्यक्ष इंद्रासारखा राज्य केले.
स राजा सिंहविक्रान्तो युवा विषयगोचरः अविरोधेन धर्मस्य चचार सुखमुत्तमम्
तो राजा सिंहासारख्या चालणारा, तरुण आणि विषयसुखात रमणारा, धर्माला बाधा न आणता उत्तम सुख उपभोगत होता.
स सम्प्राप्य शुभान्कामांस् तृप्तः खिन्नश्च पार्थिवः कालं वर्षसहस्रान्तं सस्मार मनुजाधिपः
राजाला आपली शुभ इच्छा मिळाल्यावर समाधान वाटलं, पण तो थकला होता. तरीही, मनुष्यांचा अधिपती असलेल्या त्या राजाने हजार वर्षांचा काळ कधी संपेल याचा विचार केला.
परिचिन्त्य स कालज्ञः कलाकाष्ठाश्च वीर्यवान् पूर्णम् मत्वा ततः कालं पूरुं पुत्रमुवाच ह
तो काळ जाणणारा, सामर्थ्यशाली राजा काळाच्या विभागांचा विचार करून, आता काळ पूर्ण झाला असं समजून आपल्या पुत्राला, म्हणजे पूरुला, बोलला.
न जातु कामः कामानाम् उपभोगेन शाम्यति हविषा कृष्णवर्त्मेव भूय एवाभिवर्धते
इच्छा कधीच उपभोगाने शांत होत नाही; जसं तुप घातल्यावर आग आणखी वाढते, तसंच इच्छा वाढतच जातात.
यत्पृथिव्यां व्रीहियवं हिरण्यं पशवः स्त्रियः नालमेकस्य तत्सर्वम् इति मत्वा शमं व्रजेत्
या पृथ्वीवर जितकं तांदूळ, ज्वारी, सोने, जनावरे किंवा स्त्रिया आहेत, ते सगळं मिळालं तरी एका माणसासाठी ते पुरेसं नाही; हे लक्षात घेऊन माणसाने समाधान मानावं.
यथासुखं यथोत्साहं यथाकाममरिंदम सेविता विषयाः पुत्र यौवनेन मया तव
शत्रूंना जिंकणाऱ्या पुत्रा, मी माझ्या तरुणपणात, आनंदाने, उत्साहाने आणि मनाप्रमाणे, तुझ्यासोबत सर्व विषयांचा उपभोग घेतला.
पूरो प्रीतो ऽस्मि भद्रं ते गृहाणेदं स्वयौवनम् राज्यं चैव गृहाणेदं त्वं हि मे प्रियकृत्सुतः
पूरु, मी तुझ्यावर खूष आहे; तुझं कल्याण होवो! हे तुझं तरुणपण आणि हे राज्य तू स्वीकार, कारण तूच माझा प्रिय पुत्र आहेस.
प्रतिपेदे जरां राजा ययातिर्नाहुषस्तदा यौवनं प्रतिपेदे स पूरुः स्वं पुनरात्मनः
तेव्हा नहुषाचा पुत्र ययातिने वृद्धत्व स्वीकारलं आणि पूरुला त्याचं तरुणपण परत मिळालं.
अभिषेक्तुकामं च नृपं पूरुं पुत्रं कनीयसम् ब्राह्मणप्रमुखा वर्णा इदं वचनमब्रुवन्
राजा आपल्या धाकट्या पुत्राला, पूरुला, अभिषेक करायचं ठरवतो तेव्हा ब्राह्मणांसह सर्व वर्णांनी हे शब्द सांगितले.