अन्योन्यमेवम् उक्त्वा च सम्प्रहस्य च ते मिथः जगाम भार्गवी वेश्म तथ्यमित्यभिजानती
एकमेकाशी असे बोलून आणि हसून, भार्गवी जी सत्य जाणत होती, ती आपल्या घरी गेली.
ययातिर्देवयान्यां तु पुत्राव् अजनयन्नृपः यदुं च तुर्वसुं चैव शक्रविष्णू इवापरौ
राजा ययातीनं देवयानीपासून दोन मुलं जन्माला घातली — यदु आणि तुर्वसु, जे इंद्र आणि विष्णू सारखेच होते.
तस्मादेव तु राजर्षेः शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी द्रुह्यं चानुं च पूरुं च त्रीन्कुमारानजीजनत्
त्या राजर्षीपासून वृषपर्वाची कन्या शर्मिष्ठा हिने तीन मुलं जन्माला घातली — द्रुह्यु, अनु आणि पुरु.
ततः काले च कस्मिंश्चिद् देवयानी शुचिस्मिता ययातिसहिता राजञ् जगाम हरितं वनम्
नंतर कधीतरी, तेजस्वी हास्य असलेली देवयानी, ययातीसोबत, राजा, हिरव्यागार वनात गेली.
ददर्श च तदा तत्र कुमारान्देवरूपिणः क्रीडमानान् तु विस्रब्धान् विस्मिता चेदमब्रवीत्
तेव्हा तिथे तिने देवासारखी दिसणारी मुले, निर्धास्तपणे खेळताना पाहिली आणि ती आश्चर्यचकित होऊन म्हणाली.
कस्यैते दारका राजन् देवपुत्रोपमाः शुभाः वर्चसा रूपतश्चैव दृश्यन्ते सदृशास्तव
राजा, ही मुले कोणाची आहेत? ही देवपुत्रांसारखी सुंदर आणि तेजस्वी दिसतात, आणि तुझ्यासारखीच भासतात.
एवं पृष्ट्वा तु राजानं कुमारान्पर्यपृच्छत किं नामधेयगोत्रे वः पुत्रका ब्राह्मणः पिता
असं विचारून तिने त्या मुलांना विचारलं — 'तुमची नावे आणि कुळ कोणते? मुलांनो, तुमचे वडील ब्राह्मण आहेत का?'
विब्रूत मे यथातथ्यं श्रोतुकामास्म्यतो ह्य् अहम् ते ऽदर्शयन्प्रदेशिन्या तमेव नृपसत्तमम्
मला खरी गोष्ट सांगा, मला ऐकायचं आहे. मग त्या स्थानिक स्त्रीच्या मदतीने त्यांनी तिला तो श्रेष्ठ राजा दाखवला.
शर्मिष्ठां मातरं चैव तस्या ऊचुः कुमारकाः इत्युक्त्वा सहितास्तेन राजानम् उपचक्रमुः
त्या मुलांनी सांगितले, 'शर्मिष्ठा आमची आई आहे.' असं म्हणून ते सर्वजण त्याच्यासोबत राजाजवळ गेले.
नाभ्यनन्दत तान्राजा देवयान्यास् तदान्तिके रुदन्तस्ते ऽथ शर्मिष्ठाम् अभ्ययुर् बालकास्तदा
राजाने देवयानीसमोर त्यांचे स्वागत केले नाही; मग ती मुले रडत रडत शर्मिष्ठाकडे गेली.
दृष्ट्वा तेषां तु बालानां प्रणयं पार्थिवं प्रति बुद्ध्वा च तत्त्वतो देवी शर्मिष्ठामिदमब्रवीत्
त्या मुलांचे राजावरचे प्रेम पाहून आणि खरी गोष्ट समजून राणी शर्मिष्ठा म्हणाली.
मदधीना सती कस्माद् अकार्षीर्विप्रियं मम तमेवासुरधर्मं त्वम् आस्थिता न बिभेषि किम्
माझ्या अधीन असूनही तू माझ्या मनाविरुद्ध का केलंस? तू असुरांचा मार्ग धरलास — तुला भीती वाटत नाही का?
यदुक्तमृषिरित्येव तत्सत्यं चारुहासिनि न्यायतो धर्मतश्चैव चरन्ती न बिभेमि ते
ऋषींनी जे सांगितलं ते खरं आहे, सुंदर हास्य असलेल्या. मी न्यायाने आणि धर्माने वागले, म्हणून मला तुझी भीती नाही.
यदा त्वया वृतो राजा वृत एव तदा मया सखीभर्ता हि धर्मेण भर्ता भवति शोभने
तू ज्या वेळी राजाला निवडलंस, त्याच वेळी मीही त्याला निवडलं; कारण सखीचा पती धर्माने स्वतःचाही पती होतो, सुंदरिनी.
पूज्यासि मम मान्या च श्रेष्ठा ज्येष्ठा च ब्राह्मणी त्वत्तो हि मे पूज्यतरो राजर्षिः किं न वेत्सि तत्
तू माझ्यासाठी पूज्य, मान्य आणि श्रेष्ठ, ज्येष्ठ ब्राह्मणी आहेस; पण राजर्षी माझ्यासाठी तुझ्यापेक्षा अधिक पूज्य आहे — तुला हे माहीत नाही का?
श्रुत्वा तस्यास्ततो वाक्यं देवयान्यब्रवीद् इदम् राजन्नाद्येह वत्स्यामि विप्रियं मे त्वया कृतम्
शर्मिष्ठेचं बोलणं ऐकून देवयानी म्हणाली — 'राजा, मी आज इथे राहणार नाही; तू माझ्या मनाविरुद्ध केलं आहेस.'
सहसोत्पतितां श्यामां दृष्ट्वा तां साश्रुलोचनाम् तूर्णं सकाशं काव्यस्य प्रस्थितां व्यथितस्तदा
ती काळी आणि डोळ्यांत अश्रू घेऊन अचानक उठली, आणि दुःखी मनाने वडिलांकडे जायला निघाली.
अनुवव्राज संभ्रान्तः पृष्ठतः सान्त्वयन्नृपः न्यवर्तत न सा चैव क्रोधसंरक्तलोचना
राजा घाबरून तिच्या मागे गेला आणि तिला समजावत राहिला; पण ती रागाने डोळे लाल करून मागे वळली नाही.
अविब्रुवन्ती किंचिच्च राजानं साश्रुलोचना अचिरादेव सम्प्राप्ता काव्यस्योशनसो ऽन्तिकम्
ती डोळ्यांत अश्रू घेऊन, राजाला काहीही न बोलता, लवकरच काव्य उशनाच्या समोर पोहोचली.
सा तु दृष्ट्वैव पितरम् अभिवाद्याग्रतः स्थिता अनन्तरं ययातिस्तु पूजयामास भार्गवम्
तिने वडिलांना पाहताच, त्यांना नमस्कार करून समोर उभी राहिली; त्यानंतर ययातिने भार्गवाचे पूजन केले.
अधर्मेण जितो धर्मः प्रवृत्तमधरोत्तरम् शर्मिष्ठा यातिवृत्तास्ति दुहिता वृषपर्वणः
धर्माला अधर्माने हरवले आहे, आणि वाईट गोष्टी वाढल्या आहेत; वृषपर्व्याची मुलगी शर्मिष्ठा साध्वीप्रमाणे वागली आहे.
त्रयो ऽस्यां जनिताः पुत्रा राज्ञानेन ययातिना दुर्भगाया मम द्वौ तु पुत्रौ तात ब्रवीमि ते
राजा ययातीकडून तिला तीन मुले झाली आहेत; माझ्या दुर्दैवी मुलीपैकी दोन मुलांबद्दल मी तुला सांगतो, वडिलांनो.
धर्मज्ञ इति विख्यात एष राजा भृगूद्वह अतिक्रान्तश्च मर्यादां काव्यैतत्कथयामि ते
हा राजा धर्म जाणणारा म्हणून प्रसिद्ध आहे, पण त्याने मर्यादा ओलांडल्या आहेत; काव्य, हे मी तुला सांगतो.
धर्मज्ञस्त्वं महाराज यो ऽधर्मम् अकृथाः प्रियम् तस्माज्जरा त्वाम् अचिराद् धर्षयिष्यति दुर्जया
तू धर्म जाणणारा म्हणून ओळखला जातोस, राजन, पण तू प्रिय वाटणारे अधर्माचे कृत्य केलेस; म्हणून लवकरच, जिंकता न येणारी वार्धक्य तुझ्यावर येईल.
ऋतुं यो याच्यमानाया न ददाति पुमान्वृतः भ्रूणहेत्युच्यते ब्रह्मन् स चेह ब्रह्मवादिभिः
जो पुरुष स्त्रीने ऋतूच्या काळात मागितले असता देत नाही, त्याला भ्रूणहत्यारा म्हणतात, ब्राह्मण, आणि येथे वेदज्ञ लोक असेच सांगतात.
ऋतुकामां स्त्रियं यस्तु गम्यां रहसि याचितः नोपैति यो हि धर्मेण ब्रह्महेत्युच्यते बुधैः
पण जो पुरुष एकटीने मागणाऱ्या ऋतुकामी स्त्रीकडे धर्माने जात नाही, त्याला ज्ञानी लोक ब्रह्महत्यारा म्हणतात.
इत्येतानि समीक्ष्याहं कारणानि भृगूद्वह अधर्मभयसंविग्नः शर्मिष्ठाम् उपजग्मिवान्
ही सर्व कारणे विचारात घेऊन, आणि अधर्माची भीती वाटून, मी शर्मिष्ठेकडे गेलो, हे श्रेष्ठ भार्गव.
न त्व् अहं प्रत्यवेक्ष्यस्ते मदधीनो ऽसि पार्थिव मिथ्याचरणधर्मेषु चौर्यं भवति नाहुष
पण मी तुझ्यासाठी काही केले नाही; तू माझ्या अधीन नाहीस, राजन. खोट्या वागणुकीच्या बाबतीत चोरी होत नाही, नहुषपुत्र.
क्रोधेनोशनसा शप्तो ययातिर्नाहुषस्तदा पूर्वं वयः परित्यज्य जरां सद्यो ऽन्वपद्यत
तेव्हा उशनाने रागाने ययातिला शाप दिला; आणि त्याने आपले तारुण्य सोडून लगेचच वार्धक्य प्राप्त केले.
अतृप्तो यौवनस्याहं देवयान्यां भृगूद्वह प्रसादं कुरु मे ब्रह्मञ् जरेयं मा विशेत माम्
माझे मन अजूनही तारुण्यात तृप्त झाले नाही, हे श्रेष्ठ भार्गव, देवयानीमध्ये मला कृपा कर, ब्राह्मण, ही वार्धक्य माझ्यात येऊ नये.