स समागम्य शर्मिष्ठां यथाकाममवाप्य च अन्योन्यं चाभिसंपूज्य जग्मतुस्तौ यथागतम्
राजाने शर्मिष्ठेसोबत संग केला, आपली इच्छा पूर्ण केली आणि दोघांनी एकमेकांचा सन्मान करून, जसे आले तसे परत गेले.
तस्मिन्समागमे सुभ्रूः शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी लेभे गर्भं प्रथमतस् तस्मान्नृपतिसत्तमात्
त्या संगमाने सुंदर भुवया असलेली, वृषपर्वाची कन्या शर्मिष्ठा, त्या श्रेष्ठ राजापासून प्रथमच गर्भवती झाली.
प्रजज्ञे च ततः काले राज्ञी राजीवलोचना कुमारं देवगर्भाभम् आदित्यसमतेजसम्
नंतर योग्य वेळी, कमळासारख्या डोळ्यांची राणीने एक तेजस्वी पुत्र जन्माला घातला, जो देवासारखा आणि सूर्याच्या तेजासमान होता.
श्रुत्वा कुमारं जातं सा देवयानी शुचिस्मिता चिन्तयाविष्टदुःखार्ता शर्मिष्ठां प्रति भारत
पुत्र जन्माला आल्याचं ऐकून, निर्मळ हास्य असलेल्या देवयानीला शर्मिष्ठेबद्दल चिंता आणि दुःख वाटू लागलं, हे भारत.
ततो ऽभिगम्य शर्मिष्ठां देवयान्यब्रवीदिदम् किमर्थं वृजिनं सुभ्रूः कृतं ते कामलुब्धया
मग देवयानी शर्मिष्ठेकडे जाऊन म्हणाली, 'सुंदर भुवया असलेल्या, तू इच्छेच्या मोहाने हे चुकीचं का केलंस?'
ऋषिर् अभ्यागतः कश्चिद् धर्मात्मा वेदपारगः स मया तु वरः कामं याचितो धर्मसंहतम्
एक ऋषी, जो धर्मात्मा आणि वेदांचा जाणकार होता, तो माझ्याकडे आला होता. मी त्याच्याकडे धर्मानुसार वर मागितला.
नाहमन्यायतः कामम् आचरामि शुचिस्मिते तस्माद् ऋषेर् ममापत्यम् इति सत्यं ब्रवीमि ते
निर्मळ हास्य असलेल्या, मी चुकीच्या मार्गाने इच्छा पूर्ण करत नाही. म्हणून माझं मूल त्या ऋषीचं आहे; मी तुला खरं सांगते.
पद्येतदेवं शर्मिष्ठे न मन्युर्विद्यते मम अपत्यं यदि ते लब्धं ज्येष्ठाच्छ्रेष्ठाच्च वै द्विजात्
ठीक आहे शर्मिष्ठे, मला तुझ्यावर राग नाही. जर तुला श्रेष्ठ आणि ज्येष्ठ ब्राह्मणाकडून अपत्य मिळालं असेल, तर ते योग्य आहे.
शोभनं भीरु सत्यं चेत् कथं स ज्ञायते द्विजः गोत्रनामाभिजनतः श्रोतुमिच्छामि तं द्विजम्
भयभीत असलेल्या, हे खरं आणि चांगलं असेल तर तो ब्राह्मण कोण, हे कसं कळेल? त्याचं गोत्र, नाव आणि कुळ मला ऐकायचं आहे.
ओजसा तेजसा चैव दीप्यमानं रविं यथा तं दृष्ट्वा मम संप्रष्टुं शक्तिर् नासीच्छुचिस्मिते
तो तेजस्वी आणि पराक्रमी सूर्यासारखा चमकत होता, निर्मळ हास्य असलेल्या, त्याला पाहून मला काहीही विचारायची शक्तीच उरली नाही.
अन्योन्यमेवम् उक्त्वा च सम्प्रहस्य च ते मिथः जगाम भार्गवी वेश्म तथ्यमित्यभिजानती
एकमेकाशी असे बोलून आणि हसून, भार्गवी जी सत्य जाणत होती, ती आपल्या घरी गेली.
ययातिर्देवयान्यां तु पुत्राव् अजनयन्नृपः यदुं च तुर्वसुं चैव शक्रविष्णू इवापरौ
राजा ययातीनं देवयानीपासून दोन मुलं जन्माला घातली — यदु आणि तुर्वसु, जे इंद्र आणि विष्णू सारखेच होते.
तस्मादेव तु राजर्षेः शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी द्रुह्यं चानुं च पूरुं च त्रीन्कुमारानजीजनत्
त्या राजर्षीपासून वृषपर्वाची कन्या शर्मिष्ठा हिने तीन मुलं जन्माला घातली — द्रुह्यु, अनु आणि पुरु.
ततः काले च कस्मिंश्चिद् देवयानी शुचिस्मिता ययातिसहिता राजञ् जगाम हरितं वनम्
नंतर कधीतरी, तेजस्वी हास्य असलेली देवयानी, ययातीसोबत, राजा, हिरव्यागार वनात गेली.
ददर्श च तदा तत्र कुमारान्देवरूपिणः क्रीडमानान् तु विस्रब्धान् विस्मिता चेदमब्रवीत्
तेव्हा तिथे तिने देवासारखी दिसणारी मुले, निर्धास्तपणे खेळताना पाहिली आणि ती आश्चर्यचकित होऊन म्हणाली.
कस्यैते दारका राजन् देवपुत्रोपमाः शुभाः वर्चसा रूपतश्चैव दृश्यन्ते सदृशास्तव
राजा, ही मुले कोणाची आहेत? ही देवपुत्रांसारखी सुंदर आणि तेजस्वी दिसतात, आणि तुझ्यासारखीच भासतात.
एवं पृष्ट्वा तु राजानं कुमारान्पर्यपृच्छत किं नामधेयगोत्रे वः पुत्रका ब्राह्मणः पिता
असं विचारून तिने त्या मुलांना विचारलं — 'तुमची नावे आणि कुळ कोणते? मुलांनो, तुमचे वडील ब्राह्मण आहेत का?'
विब्रूत मे यथातथ्यं श्रोतुकामास्म्यतो ह्य् अहम् ते ऽदर्शयन्प्रदेशिन्या तमेव नृपसत्तमम्
मला खरी गोष्ट सांगा, मला ऐकायचं आहे. मग त्या स्थानिक स्त्रीच्या मदतीने त्यांनी तिला तो श्रेष्ठ राजा दाखवला.
शर्मिष्ठां मातरं चैव तस्या ऊचुः कुमारकाः इत्युक्त्वा सहितास्तेन राजानम् उपचक्रमुः
त्या मुलांनी सांगितले, 'शर्मिष्ठा आमची आई आहे.' असं म्हणून ते सर्वजण त्याच्यासोबत राजाजवळ गेले.
नाभ्यनन्दत तान्राजा देवयान्यास् तदान्तिके रुदन्तस्ते ऽथ शर्मिष्ठाम् अभ्ययुर् बालकास्तदा
राजाने देवयानीसमोर त्यांचे स्वागत केले नाही; मग ती मुले रडत रडत शर्मिष्ठाकडे गेली.
दृष्ट्वा तेषां तु बालानां प्रणयं पार्थिवं प्रति बुद्ध्वा च तत्त्वतो देवी शर्मिष्ठामिदमब्रवीत्
त्या मुलांचे राजावरचे प्रेम पाहून आणि खरी गोष्ट समजून राणी शर्मिष्ठा म्हणाली.
मदधीना सती कस्माद् अकार्षीर्विप्रियं मम तमेवासुरधर्मं त्वम् आस्थिता न बिभेषि किम्
माझ्या अधीन असूनही तू माझ्या मनाविरुद्ध का केलंस? तू असुरांचा मार्ग धरलास — तुला भीती वाटत नाही का?
यदुक्तमृषिरित्येव तत्सत्यं चारुहासिनि न्यायतो धर्मतश्चैव चरन्ती न बिभेमि ते
ऋषींनी जे सांगितलं ते खरं आहे, सुंदर हास्य असलेल्या. मी न्यायाने आणि धर्माने वागले, म्हणून मला तुझी भीती नाही.
यदा त्वया वृतो राजा वृत एव तदा मया सखीभर्ता हि धर्मेण भर्ता भवति शोभने
तू ज्या वेळी राजाला निवडलंस, त्याच वेळी मीही त्याला निवडलं; कारण सखीचा पती धर्माने स्वतःचाही पती होतो, सुंदरिनी.
पूज्यासि मम मान्या च श्रेष्ठा ज्येष्ठा च ब्राह्मणी त्वत्तो हि मे पूज्यतरो राजर्षिः किं न वेत्सि तत्
तू माझ्यासाठी पूज्य, मान्य आणि श्रेष्ठ, ज्येष्ठ ब्राह्मणी आहेस; पण राजर्षी माझ्यासाठी तुझ्यापेक्षा अधिक पूज्य आहे — तुला हे माहीत नाही का?
श्रुत्वा तस्यास्ततो वाक्यं देवयान्यब्रवीद् इदम् राजन्नाद्येह वत्स्यामि विप्रियं मे त्वया कृतम्
शर्मिष्ठेचं बोलणं ऐकून देवयानी म्हणाली — 'राजा, मी आज इथे राहणार नाही; तू माझ्या मनाविरुद्ध केलं आहेस.'
सहसोत्पतितां श्यामां दृष्ट्वा तां साश्रुलोचनाम् तूर्णं सकाशं काव्यस्य प्रस्थितां व्यथितस्तदा
ती काळी आणि डोळ्यांत अश्रू घेऊन अचानक उठली, आणि दुःखी मनाने वडिलांकडे जायला निघाली.
अनुवव्राज संभ्रान्तः पृष्ठतः सान्त्वयन्नृपः न्यवर्तत न सा चैव क्रोधसंरक्तलोचना
राजा घाबरून तिच्या मागे गेला आणि तिला समजावत राहिला; पण ती रागाने डोळे लाल करून मागे वळली नाही.
अविब्रुवन्ती किंचिच्च राजानं साश्रुलोचना अचिरादेव सम्प्राप्ता काव्यस्योशनसो ऽन्तिकम्
ती डोळ्यांत अश्रू घेऊन, राजाला काहीही न बोलता, लवकरच काव्य उशनाच्या समोर पोहोचली.
सा तु दृष्ट्वैव पितरम् अभिवाद्याग्रतः स्थिता अनन्तरं ययातिस्तु पूजयामास भार्गवम्
तिने वडिलांना पाहताच, त्यांना नमस्कार करून समोर उभी राहिली; त्यानंतर ययातिने भार्गवाचे पूजन केले.