मामब्रवीत्तदा शुक्रो देवयानीं यदावहम् नेयम् आह्वयितव्या ते शयने वार्षपर्वणी
'शुक्रांनी मला तेव्हा सांगितले होते, जेव्हा मी देवयानीशी विवाह केला—वृषपर्व्याची ही कन्या तुझ्या शय्येकडे बोलावू नकोस.'
न नर्मयुक्तं वचनं हिनस्ति न स्त्रीषु राजन् न विवाहकाले प्राणात्यये सर्वधनापहारे पञ्चानृतान्याहुर् अपातकानि
'राजन, विनोदाने बोललेले शब्द पाप लावीत नाहीत; तसेच स्त्रियांमध्ये, विवाहाच्या वेळी, प्राणावर बेतल्यावर किंवा सर्व संपत्ती गेल्यावरही नाही. ही पाच असत्ये पाप नसतात असे म्हटले आहे.'
पृष्टास्तु साक्ष्ये प्रवदन्ति चान्यथा भवन्ति मिथ्यावचना नरेन्द्र ते एकार्थतायां तु समाहितायां मिथ्या वदन्तं ह्य् अनृतं हिनस्ति
राजा, साक्षी म्हणून विचारल्यावर काही लोक वेगळंच बोलतात; त्यांच्या बोलण्यात खोटं येतं. पण जेव्हा सगळे एकत्रितपणे एकाच हेतूने असतात, तेव्हा खोटं बोलणारा खरं बोलण्याला बाधा पोहोचवतो.
राजा प्रमाणं भूतानां स विनश्येन्मृषा वदन् अर्थकृच्छ्रमपि प्राप्य न मिथ्या कर्तुमुत्सहे
राजा हा सर्वांचा आधार असतो; तो जर खोटं बोलला तर त्याचा नाश होतो. कितीही कष्ट किंवा गरिबी आली तरी, त्याने कधीही खोटं वागू नये.
समाव् एतौ मतौ राजन् पतिः सख्याश्च यः पतिः समं विवाह इत्याहुः सख्या मे ऽसि पतिर्यतः
राजा, दोन मते आहेत: पती हा मित्रसुद्धा असतो आणि स्वामीसुद्धा. विवाह म्हणजे दोघांची समानता असते; तू माझा मित्र आहेस कारण तू माझा पती आहेस.
दातव्यं याचमानस्य हीति मे व्रतमाहितम् त्वं च याचसि कामं मां ब्रूहि किं करवाणि तत्
माझं व्रत आहे की मागणाऱ्याला द्यावं; तू मला इच्छेने काही मागतो आहेस. मला सांग, मी तुझ्यासाठी काय करू?
अधर्मात्त्राहि मां राजन् धर्मं च प्रतिपादय त्वत्तो ऽपत्यवती लोके चरेयं धर्ममुत्तमम्
राजा, मला अधर्मापासून वाचव आणि धर्म प्रस्थापित कर. तुझ्यामुळे मला संतती व्हावी आणि मी जगात श्रेष्ठ धर्म आचरण करावा.
त्रय एवाधना राजन् भार्या दासस्तथा सुतः यत्ते समधिगच्छन्ति यस्य ते तस्य तद्धनम्
राजा, तीन लोक धनहीन असतात: पत्नी, दास आणि मुलगा. त्यांना जे काही मिळतं, ते ज्या व्यक्तीचे ते असतात त्याचंच धन मानलं जातं.
देवयान्या भुजिष्यास्मि वश्या च तव भार्गवी सा चाहं च त्वया राजन् भरणीयां भजस्व माम्
भृगुवंशीय राजा, मी तुझ्या अधीन आहे आणि तुझ्या संगासाठी आहे. देवयानी आणि मी, आम्हा दोघींचा सांभाळ तूच करावा; मला स्वीकार.
एवमुक्तस्तया राजा तथ्यम् इत्यभिजज्ञिवान् पूजयामास शर्मिष्ठां धर्मं च प्रतिपादयन्
तिच्या या शब्दांवर राजा म्हणाला, 'हे खरं आहे' आणि त्याने शर्मिष्ठेचा सन्मान केला, धर्माची स्थापना केली.
स समागम्य शर्मिष्ठां यथाकाममवाप्य च अन्योन्यं चाभिसंपूज्य जग्मतुस्तौ यथागतम्
राजाने शर्मिष्ठेसोबत संग केला, आपली इच्छा पूर्ण केली आणि दोघांनी एकमेकांचा सन्मान करून, जसे आले तसे परत गेले.
तस्मिन्समागमे सुभ्रूः शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी लेभे गर्भं प्रथमतस् तस्मान्नृपतिसत्तमात्
त्या संगमाने सुंदर भुवया असलेली, वृषपर्वाची कन्या शर्मिष्ठा, त्या श्रेष्ठ राजापासून प्रथमच गर्भवती झाली.
प्रजज्ञे च ततः काले राज्ञी राजीवलोचना कुमारं देवगर्भाभम् आदित्यसमतेजसम्
नंतर योग्य वेळी, कमळासारख्या डोळ्यांची राणीने एक तेजस्वी पुत्र जन्माला घातला, जो देवासारखा आणि सूर्याच्या तेजासमान होता.
श्रुत्वा कुमारं जातं सा देवयानी शुचिस्मिता चिन्तयाविष्टदुःखार्ता शर्मिष्ठां प्रति भारत
पुत्र जन्माला आल्याचं ऐकून, निर्मळ हास्य असलेल्या देवयानीला शर्मिष्ठेबद्दल चिंता आणि दुःख वाटू लागलं, हे भारत.
ततो ऽभिगम्य शर्मिष्ठां देवयान्यब्रवीदिदम् किमर्थं वृजिनं सुभ्रूः कृतं ते कामलुब्धया
मग देवयानी शर्मिष्ठेकडे जाऊन म्हणाली, 'सुंदर भुवया असलेल्या, तू इच्छेच्या मोहाने हे चुकीचं का केलंस?'
ऋषिर् अभ्यागतः कश्चिद् धर्मात्मा वेदपारगः स मया तु वरः कामं याचितो धर्मसंहतम्
एक ऋषी, जो धर्मात्मा आणि वेदांचा जाणकार होता, तो माझ्याकडे आला होता. मी त्याच्याकडे धर्मानुसार वर मागितला.
नाहमन्यायतः कामम् आचरामि शुचिस्मिते तस्माद् ऋषेर् ममापत्यम् इति सत्यं ब्रवीमि ते
निर्मळ हास्य असलेल्या, मी चुकीच्या मार्गाने इच्छा पूर्ण करत नाही. म्हणून माझं मूल त्या ऋषीचं आहे; मी तुला खरं सांगते.
पद्येतदेवं शर्मिष्ठे न मन्युर्विद्यते मम अपत्यं यदि ते लब्धं ज्येष्ठाच्छ्रेष्ठाच्च वै द्विजात्
ठीक आहे शर्मिष्ठे, मला तुझ्यावर राग नाही. जर तुला श्रेष्ठ आणि ज्येष्ठ ब्राह्मणाकडून अपत्य मिळालं असेल, तर ते योग्य आहे.
शोभनं भीरु सत्यं चेत् कथं स ज्ञायते द्विजः गोत्रनामाभिजनतः श्रोतुमिच्छामि तं द्विजम्
भयभीत असलेल्या, हे खरं आणि चांगलं असेल तर तो ब्राह्मण कोण, हे कसं कळेल? त्याचं गोत्र, नाव आणि कुळ मला ऐकायचं आहे.
ओजसा तेजसा चैव दीप्यमानं रविं यथा तं दृष्ट्वा मम संप्रष्टुं शक्तिर् नासीच्छुचिस्मिते
तो तेजस्वी आणि पराक्रमी सूर्यासारखा चमकत होता, निर्मळ हास्य असलेल्या, त्याला पाहून मला काहीही विचारायची शक्तीच उरली नाही.
अन्योन्यमेवम् उक्त्वा च सम्प्रहस्य च ते मिथः जगाम भार्गवी वेश्म तथ्यमित्यभिजानती
एकमेकाशी असे बोलून आणि हसून, भार्गवी जी सत्य जाणत होती, ती आपल्या घरी गेली.
ययातिर्देवयान्यां तु पुत्राव् अजनयन्नृपः यदुं च तुर्वसुं चैव शक्रविष्णू इवापरौ
राजा ययातीनं देवयानीपासून दोन मुलं जन्माला घातली — यदु आणि तुर्वसु, जे इंद्र आणि विष्णू सारखेच होते.
तस्मादेव तु राजर्षेः शर्मिष्ठा वार्षपर्वणी द्रुह्यं चानुं च पूरुं च त्रीन्कुमारानजीजनत्
त्या राजर्षीपासून वृषपर्वाची कन्या शर्मिष्ठा हिने तीन मुलं जन्माला घातली — द्रुह्यु, अनु आणि पुरु.
ततः काले च कस्मिंश्चिद् देवयानी शुचिस्मिता ययातिसहिता राजञ् जगाम हरितं वनम्
नंतर कधीतरी, तेजस्वी हास्य असलेली देवयानी, ययातीसोबत, राजा, हिरव्यागार वनात गेली.
ददर्श च तदा तत्र कुमारान्देवरूपिणः क्रीडमानान् तु विस्रब्धान् विस्मिता चेदमब्रवीत्
तेव्हा तिथे तिने देवासारखी दिसणारी मुले, निर्धास्तपणे खेळताना पाहिली आणि ती आश्चर्यचकित होऊन म्हणाली.
कस्यैते दारका राजन् देवपुत्रोपमाः शुभाः वर्चसा रूपतश्चैव दृश्यन्ते सदृशास्तव
राजा, ही मुले कोणाची आहेत? ही देवपुत्रांसारखी सुंदर आणि तेजस्वी दिसतात, आणि तुझ्यासारखीच भासतात.
एवं पृष्ट्वा तु राजानं कुमारान्पर्यपृच्छत किं नामधेयगोत्रे वः पुत्रका ब्राह्मणः पिता
असं विचारून तिने त्या मुलांना विचारलं — 'तुमची नावे आणि कुळ कोणते? मुलांनो, तुमचे वडील ब्राह्मण आहेत का?'
विब्रूत मे यथातथ्यं श्रोतुकामास्म्यतो ह्य् अहम् ते ऽदर्शयन्प्रदेशिन्या तमेव नृपसत्तमम्
मला खरी गोष्ट सांगा, मला ऐकायचं आहे. मग त्या स्थानिक स्त्रीच्या मदतीने त्यांनी तिला तो श्रेष्ठ राजा दाखवला.
शर्मिष्ठां मातरं चैव तस्या ऊचुः कुमारकाः इत्युक्त्वा सहितास्तेन राजानम् उपचक्रमुः
त्या मुलांनी सांगितले, 'शर्मिष्ठा आमची आई आहे.' असं म्हणून ते सर्वजण त्याच्यासोबत राजाजवळ गेले.
नाभ्यनन्दत तान्राजा देवयान्यास् तदान्तिके रुदन्तस्ते ऽथ शर्मिष्ठाम् अभ्ययुर् बालकास्तदा
राजाने देवयानीसमोर त्यांचे स्वागत केले नाही; मग ती मुले रडत रडत शर्मिष्ठाकडे गेली.