तेन दासीसहस्रेण सार्धं शर्मिष्ठया तदा तमेव देशं सम्प्राप्ता यथाकामं चचार सा
ती शंभर दासी आणि शमीष्ठेसह त्या जागी पोहोचली आणि मनाप्रमाणे तिथे फिरू लागली.
ताभिः सखीभिः सहिता सर्वाभिर्मुदिता भृशम् क्रीडन्त्यो ऽभिरताः सर्वाः पिबन्त्यो मधु माधवम्
आपल्या सर्व मैत्रिणींमध्ये मिळून, त्या सगळ्या आनंदाने खेळत होत्या आणि वसंतातील मधुर मध प्यायल्या.
खादन्त्यो विविधान्भक्ष्यान् फलानि विविधानि च पुनश्च नाहुषो राजा मृगलिप्सुर्यदृच्छया
वेगवेगळे पदार्थ आणि फळे खात असताना, पुन्हा एकदा, मृगांची शिकार शोधत राजा नहुष तिथे योगायोगाने आला.
तमेव देशं सम्प्राप्तो जललिप्सुः प्रतर्षितः ददर्श देवयानीं च शर्मिष्ठां ताश्च योषितः
पाण्याची इच्छा आणि तहान लागल्याने तो त्या जागी आला आणि त्याने देव्यानी, शमीष्ठा आणि इतर स्त्रिया पाहिल्या.
पिबन्त्यो ललनास्ताश्च दिव्याभरणभूषिताः उपविष्टां च ददृशे देवयानीं शुचिस्मिताम्
त्या दिव्य दागिन्यांनी सजलेल्या स्त्रिया मध प्यायल्या आणि त्यातच सुंदर हास्य असलेली देव्यानी बसलेली त्याला दिसली.
रूपेणाप्रतिमां तासां स्त्रीणां मध्ये वराङ्गनाम् शर्मिष्ठया सेव्यमानां पादसंवाहनादिभिः
त्या सर्व स्त्रियांमध्ये, रूपाने बरोबरी नसलेली आणि श्रेष्ठ अशी ती देव्यानी, शमीष्ठा तिची पाय दाबून सेवा करत होती.
द्वाभ्यां कन्यासहस्राभ्यां द्वे कन्ये परिवारिते गोत्रे च नामनी चैव द्वयोः पृच्छाम्यतो ह्य् अहम्
दोन हजार कन्या आणि दोन युवतींनी वेढलेली, त्यांची कुळ आणि नावे मला सांग, अशी मी विचारतो.
आख्यास्याम्यहम् आदत्स्व वचनं मे नराधिप शुको नामासुरगुरुः सुतां जानीहि तस्य माम्
मी तुला सांगते, राजन, माझे बोल ऐक. मी असुरांचा गुरु शुक्र यांची कन्या आहे, हे जाण.
इयं च मे सखी दासी यत्राहं तत्र गामिनी दुहिता दानवेन्द्रस्य शर्मिष्ठा वृषपर्वणः
ही माझी मैत्रीण दासी आहे, मी जिथे जाते तिथे तीही येते. ही दानवांचा राजा वृषपर्वा यांची कन्या शमीष्ठा आहे.
कथं तु ते सखी दासी कन्येयं वरवर्णिनी असुरेन्द्रसुता सुभूः परं कौतूहलं हि मे
पण तुझी ही मैत्रीण, असुरराजाची कन्या असूनसुद्धा, दासी कशी काय? मला फारच कुतूहल वाटते.
सर्वमेव नरव्याघ्र विधानमनुवर्तते विधिना विहितं ज्ञात्वा मा विचित्रं मनः कृथाः
हे नरसिंहा, सर्व काही नियतीप्रमाणे घडते. हे विधीने ठरले आहे हे जाणून, मनात काहीच आश्चर्य धरू नकोस.
राजवद्रूपवेषौ ते ब्राह्मीं वाचं बिभर्षि च किंनामा त्वं कुतश्चासि कस्य पुत्रश्च शंस मे
तू राजासारखा दिसतोस, पण बोलणं ब्राह्मणासारखं आहे. तुझे नाव, कुळ आणि वडिलांचे नाव मला सांग.
ब्रह्मचर्येण वेदो मे कृत्स्नः श्रुतिपथं गतः राजाहं राजपुत्रश्च ययातिरिति विश्रुतः
ब्रह्मचर्यामुळे मी सर्व वेद शिकले आहेत. मी राजा आणि राजपुत्र आहे, ययाति नावाने प्रसिद्ध आहे.
केन चार्थेन नृपते ह्य् एनं देशं समागतः जिघृक्षुर्वारि यत्किंचिद् अथवा मृगलिप्सया
राजन, कोणत्या कारणासाठी तू या ठिकाणी आला आहेस? पाणी घ्यायला की मृगांची शिकार करायला?
मृगलिप्सुरहं भद्रे पानीयार्थम् इहागतः बहुधाप्यनुयुक्तो ऽस्मि त्वम् अनुज्ञातुमर्हसि
मृगांची शिकार करताना, हे सोज्वळे, मी पाण्यासाठी इथे आलो आहे. तू कितीही विचारलेस तरी, मला आता जाऊ दे.
द्वाभ्यां कन्यासहस्राभ्यां दास्या शर्मिष्ठया सह त्वदधीनास्मि भद्रं ते सखे भर्ता च मे भव
दोन हजार कन्या आणि दासी शमीष्ठेसह मी तुझ्या अधीन आहे. तुला शुभेच्छा, मित्रा—माझा पती हो.
विद्ध्यौशनसि भद्रं ते न त्वदर्हो ऽस्मि भामिनि अविवाह्याः स्म राजानो देवयानि पितुस्तव
हे शुभ्रवदने, मी तुझ्यासाठी योग्य नाही, हे जाण. तुझ्या वडिलांनी राजांना लग्नासाठी निवडले नाही, देवयानी.
संसृष्टं ब्रह्मणा क्षत्रं क्षत्रं ब्रह्मणि संश्रितम् ऋषिश्च ऋषिपुत्रश्च नाहुषाद्य भजस्व माम्
ब्राह्मण आणि क्षत्रिय हे ब्रह्मदेवांनी एकत्र जोडले आहेत; क्षत्रिय ब्राह्मणात आणि ब्राह्मण क्षत्रियात आधारले आहेत. नाहुषपुत्रा, ऋषी किंवा ऋषिपुत्राने मला निवडू नये.
एकदेहोद्भवा वर्णाश् चत्वारो ऽपि वरानने पृथग्धर्माः पृथक्छौचास् तेषां वै ब्राह्मणो वरः
सुंदर मुखवाली, चारही वर्ण एकाच देहातून जन्मले आहेत, प्रत्येकाचे वेगळे कर्तव्य आणि शुद्धता आहे; त्यात ब्राह्मण श्रेष्ठ आहे.
पाणिग्रहो नाहुषायं न पुंभिः सेवितः पुरा त्वं पाणिमग्रहीदग्रे वृणोमि त्वामहं ततः
नाहुषाचा मुलगा म्हणून हात धरून लग्न करणे पूर्वी पुरुषांनी केले नव्हते; पण तूच आधी माझा हात धरलास, म्हणून मी तुलाच निवडतो.
कथं तु मे मनस्विन्याः पाणिमन्यः पुमान्स्पृशेत् गृहीतमृषिपुत्रेण स्वयं वाप्यृषिणा त्वया
ज्याचा मनोबल दृढ आहे, तिचा हात ऋषिपुत्राने, ऋषीने किंवा तू स्वतः घेतला असताना दुसऱ्या पुरुषाने तो हात कसा धरावा?
क्रुद्धादाशीविषात् सर्पाज् ज्वलनात्सर्वतोमुखात् दुराधर्षतरो विप्रः पुरुषेण विजानता
रागावलेला ब्राह्मण हे विषारी सर्प किंवा सर्वदिशांनी जळणाऱ्या आगीपेक्षा अधिक भयंकर असतो, हे समजणाऱ्या माणसासाठी.
कथमाशीविषात् सर्पाज् ज्वलनात् सर्वतोमुखात् दुराधर्षतरो विप्र इत्यात्थ पुरुषर्षभ
विषारी सर्प किंवा सर्वदिशांनी जळणाऱ्या आगीपेक्षा ब्राह्मण अधिक भयंकर कसा असतो? असे तू विचारलेस, श्रेष्ठ पुरुषा.
दशेदाशीविषस्त्वेकं शस्त्रेणैकश्च वध्यते हन्ति विप्रः सराष्ट्राणि पुराण्यपि हि कोपितः
विषारी सर्प एकालाच दंश करतो; शस्त्रही एकालाच मारते; पण रागावलेला ब्राह्मण संपूर्ण राज्ये, अगदी जुनीसुद्धा, नष्ट करू शकतो.
दुराधर्षतरो विप्रस् तस्माद्भीरु मतो मम अतो ऽदत्तां च पित्रा त्वां भद्रे न विवहाम्यहम्
म्हणूनच, मला वाटते की ब्राह्मणाला विरोध करणे फार कठीण आहे, भीरू. म्हणूनच तुझ्या वडिलांनी तुला मला दिले नाही आणि मी तुझ्याशी विवाह करत नाही.
दत्तां वहस्व पित्रा मां त्वं हि राजन्वृतो मया अयाचतो भयं नास्ति दत्तां च प्रतिगृह्णतः
तुझ्या वडिलांनी मला तुला दिले आहे, हे स्वीकार. राजा, मी तुला निवडले आहे; दिलेल्या कन्येला घेणाऱ्याला किंवा स्वीकारणाऱ्याला कधीच भीती नसते.
त्वरितं देवयान्याथ प्रेषिता पितुरात्मनः सर्वं निवेदयामास धात्री तस्मै यथातथम्
मग देवयानीच्या सांगण्यावरून तिच्या धायेला तिने लवकर पाठवले, आणि तिने सर्व काही जसे घडले तसे तिच्या वडिलांना सांगितले.
श्रुत्वैव च स राजानं दर्शयामास भार्गवः दृष्ट्वैवम् आगतं विप्रं ययातिः पृथिवीपतिः
हे ऐकताच भृगुवंशीयाने राजाला दाखवले; आणि ब्राह्मण तसा आल्याचे पाहून ययाति, पृथ्वीचा राजा, त्याला पाहू लागला.
ववन्दे ब्राह्मणं काव्यं प्राञ्जलिः प्रणतः स्थितः तं चाप्यभ्यवदत्काव्यः साम्ना परमवल्गुना
ययातिने दोन्ही हात जोडून, वाकून, काव्य ब्राह्मणाला वंदन केले; आणि काव्याने त्याला अतिशय मधुर आणि प्रिय शब्दांनी संबोधले.
राजायं नाहुषस्तात दुर्गमे पाणिमग्रहीत् नमस्ते देहि मामस्मै लोके नान्यं पतिं वृणे
हे वडील, हा नाहुषाचा मुलगा राजाने कठीण प्रसंगी माझ्या मुलीचा हात धरला आहे; मी तुला वंदन करते, मला त्याला दे, मी या जगात दुसरा पती निवडत नाही.