त्यजति ब्राह्मणः शिष्यान् देवयान्या प्रचोदितः यं सा कामयते कामं स कार्यो ऽत्र त्वयानघे दासीत्वम् अभिजातासि देवयान्याः सुशोभने
देवयानीच्या आग्रहाने ब्राह्मण आपले शिष्य सोडत आहे; तिला जी इच्छा आहे, ती तू पूर्ण कर, कलंक नसलेल्या सुंदरी. आता तू देवयानीची दासी झाली आहेस.
यं च कामयते कामं करवाण्यहमद्य तम् मा गान्मन्युवशं शुक्रो देवयानी च मत्कृते
ती ज्या गोष्टीची इच्छा करेल, ती मी आज पूर्ण करीन; माझ्यामुळे शुक्र किंवा देवयानी यांना राग येऊ नये.
ततः कन्यासहस्रेण वृता शिबिकया तदा पितुर्निदेशात्त्वरिता निश्चक्राम पुरोत्तमात्
मग वडिलांच्या आज्ञेने, हजार कन्यांमध्ये निवडून, ती शिबिकेतून लवकर राजवाड्यातून बाहेर पडली.
अहं कन्यासहस्रेण दाशी ते परिचारिका ध्रुवं त्वां तत्र यास्यामि यत्र दास्यति ते पिता
हजार कन्यांमध्ये मी तुझी दासी आणि सेविका आहे; तुझे वडील जिथे तुला देतील, तिथे मी नक्की येईन.
स्तुवतो दुहिता चाहं याचतः प्रतिगृह्णतः स्तूयमानस्य दुहिता कथं दासी भविष्यसि
मी त्या व्यक्तीची मुलगी आहे ज्याचं कौतुक केलं जातं, जो मागतो आणि मिळवतो; ज्याचं स्तुती केलं जातं, त्याची मुलगी दासी कशी होईल?
येन केनचिदार्तानां ज्ञातीनां सुखमावहेत् अनुयास्याम्यहं तत्र यत्र दास्यति ते पिता
आपल्या दुःखी नातेवाईकांना कुठल्याही प्रकारे सुख मिळवून द्यावं, म्हणून मी तुझ्या वडिलांनी जिथे तुला दिलं, तिथे तुझ्या मागे येईन.
प्रतिश्रुते दासभावे दुहित्रा वृषपर्वणः देवयानी नृपश्रेष्ठ पितरं वाक्यमब्रवीत्
वृषपर्वाच्या कन्येने दासी होण्याचं कबूल केल्यावर, राजांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या, देवयानीने आपल्या वडिलांना असे सांगितले.
प्रविशामि पुरं तात तुष्टास्मि द्विजसत्तम अमोघं तव विज्ञानम् अस्ति विद्याबलं च ते
बाबा, मी नगरात प्रवेश करणार आहे; मी समाधानी आहे, श्रेष्ठ ब्राह्मण. तुझे ज्ञान अचूक आहे आणि तुझ्याकडे विद्या आणि सामर्थ्य आहे.
एवमुक्तो द्विजश्रेष्ठो दुहित्रा सुमहायशाः प्रविवेश पुरं हृष्टः पूजितः सर्वदानवैः
असं सांगितल्यावर, श्रेष्ठ ब्राह्मण आपल्या मुलीने मोठ्या आदराने बोलावल्यावर आनंदाने आणि सर्व दानवांनी सन्मानित होऊन तो राजवाड्यात गेला.
अथ दीर्घेण कालेन देवयानी नृपोत्तम वनं तदैव निर्याता क्रीडार्थं वरवर्णिनी
बराच काळ गेल्यावर, राजाधिराज, सुंदर देव्यानी खेळण्यासाठी त्या वनात गेली.
तेन दासीसहस्रेण सार्धं शर्मिष्ठया तदा तमेव देशं सम्प्राप्ता यथाकामं चचार सा
ती शंभर दासी आणि शमीष्ठेसह त्या जागी पोहोचली आणि मनाप्रमाणे तिथे फिरू लागली.
ताभिः सखीभिः सहिता सर्वाभिर्मुदिता भृशम् क्रीडन्त्यो ऽभिरताः सर्वाः पिबन्त्यो मधु माधवम्
आपल्या सर्व मैत्रिणींमध्ये मिळून, त्या सगळ्या आनंदाने खेळत होत्या आणि वसंतातील मधुर मध प्यायल्या.
खादन्त्यो विविधान्भक्ष्यान् फलानि विविधानि च पुनश्च नाहुषो राजा मृगलिप्सुर्यदृच्छया
वेगवेगळे पदार्थ आणि फळे खात असताना, पुन्हा एकदा, मृगांची शिकार शोधत राजा नहुष तिथे योगायोगाने आला.
तमेव देशं सम्प्राप्तो जललिप्सुः प्रतर्षितः ददर्श देवयानीं च शर्मिष्ठां ताश्च योषितः
पाण्याची इच्छा आणि तहान लागल्याने तो त्या जागी आला आणि त्याने देव्यानी, शमीष्ठा आणि इतर स्त्रिया पाहिल्या.
पिबन्त्यो ललनास्ताश्च दिव्याभरणभूषिताः उपविष्टां च ददृशे देवयानीं शुचिस्मिताम्
त्या दिव्य दागिन्यांनी सजलेल्या स्त्रिया मध प्यायल्या आणि त्यातच सुंदर हास्य असलेली देव्यानी बसलेली त्याला दिसली.
रूपेणाप्रतिमां तासां स्त्रीणां मध्ये वराङ्गनाम् शर्मिष्ठया सेव्यमानां पादसंवाहनादिभिः
त्या सर्व स्त्रियांमध्ये, रूपाने बरोबरी नसलेली आणि श्रेष्ठ अशी ती देव्यानी, शमीष्ठा तिची पाय दाबून सेवा करत होती.
द्वाभ्यां कन्यासहस्राभ्यां द्वे कन्ये परिवारिते गोत्रे च नामनी चैव द्वयोः पृच्छाम्यतो ह्य् अहम्
दोन हजार कन्या आणि दोन युवतींनी वेढलेली, त्यांची कुळ आणि नावे मला सांग, अशी मी विचारतो.
आख्यास्याम्यहम् आदत्स्व वचनं मे नराधिप शुको नामासुरगुरुः सुतां जानीहि तस्य माम्
मी तुला सांगते, राजन, माझे बोल ऐक. मी असुरांचा गुरु शुक्र यांची कन्या आहे, हे जाण.
इयं च मे सखी दासी यत्राहं तत्र गामिनी दुहिता दानवेन्द्रस्य शर्मिष्ठा वृषपर्वणः
ही माझी मैत्रीण दासी आहे, मी जिथे जाते तिथे तीही येते. ही दानवांचा राजा वृषपर्वा यांची कन्या शमीष्ठा आहे.
कथं तु ते सखी दासी कन्येयं वरवर्णिनी असुरेन्द्रसुता सुभूः परं कौतूहलं हि मे
पण तुझी ही मैत्रीण, असुरराजाची कन्या असूनसुद्धा, दासी कशी काय? मला फारच कुतूहल वाटते.
सर्वमेव नरव्याघ्र विधानमनुवर्तते विधिना विहितं ज्ञात्वा मा विचित्रं मनः कृथाः
हे नरसिंहा, सर्व काही नियतीप्रमाणे घडते. हे विधीने ठरले आहे हे जाणून, मनात काहीच आश्चर्य धरू नकोस.
राजवद्रूपवेषौ ते ब्राह्मीं वाचं बिभर्षि च किंनामा त्वं कुतश्चासि कस्य पुत्रश्च शंस मे
तू राजासारखा दिसतोस, पण बोलणं ब्राह्मणासारखं आहे. तुझे नाव, कुळ आणि वडिलांचे नाव मला सांग.
ब्रह्मचर्येण वेदो मे कृत्स्नः श्रुतिपथं गतः राजाहं राजपुत्रश्च ययातिरिति विश्रुतः
ब्रह्मचर्यामुळे मी सर्व वेद शिकले आहेत. मी राजा आणि राजपुत्र आहे, ययाति नावाने प्रसिद्ध आहे.
केन चार्थेन नृपते ह्य् एनं देशं समागतः जिघृक्षुर्वारि यत्किंचिद् अथवा मृगलिप्सया
राजन, कोणत्या कारणासाठी तू या ठिकाणी आला आहेस? पाणी घ्यायला की मृगांची शिकार करायला?
मृगलिप्सुरहं भद्रे पानीयार्थम् इहागतः बहुधाप्यनुयुक्तो ऽस्मि त्वम् अनुज्ञातुमर्हसि
मृगांची शिकार करताना, हे सोज्वळे, मी पाण्यासाठी इथे आलो आहे. तू कितीही विचारलेस तरी, मला आता जाऊ दे.
द्वाभ्यां कन्यासहस्राभ्यां दास्या शर्मिष्ठया सह त्वदधीनास्मि भद्रं ते सखे भर्ता च मे भव
दोन हजार कन्या आणि दासी शमीष्ठेसह मी तुझ्या अधीन आहे. तुला शुभेच्छा, मित्रा—माझा पती हो.
विद्ध्यौशनसि भद्रं ते न त्वदर्हो ऽस्मि भामिनि अविवाह्याः स्म राजानो देवयानि पितुस्तव
हे शुभ्रवदने, मी तुझ्यासाठी योग्य नाही, हे जाण. तुझ्या वडिलांनी राजांना लग्नासाठी निवडले नाही, देवयानी.
संसृष्टं ब्रह्मणा क्षत्रं क्षत्रं ब्रह्मणि संश्रितम् ऋषिश्च ऋषिपुत्रश्च नाहुषाद्य भजस्व माम्
ब्राह्मण आणि क्षत्रिय हे ब्रह्मदेवांनी एकत्र जोडले आहेत; क्षत्रिय ब्राह्मणात आणि ब्राह्मण क्षत्रियात आधारले आहेत. नाहुषपुत्रा, ऋषी किंवा ऋषिपुत्राने मला निवडू नये.
एकदेहोद्भवा वर्णाश् चत्वारो ऽपि वरानने पृथग्धर्माः पृथक्छौचास् तेषां वै ब्राह्मणो वरः
सुंदर मुखवाली, चारही वर्ण एकाच देहातून जन्मले आहेत, प्रत्येकाचे वेगळे कर्तव्य आणि शुद्धता आहे; त्यात ब्राह्मण श्रेष्ठ आहे.
पाणिग्रहो नाहुषायं न पुंभिः सेवितः पुरा त्वं पाणिमग्रहीदग्रे वृणोमि त्वामहं ततः
नाहुषाचा मुलगा म्हणून हात धरून लग्न करणे पूर्वी पुरुषांनी केले नव्हते; पण तूच आधी माझा हात धरलास, म्हणून मी तुलाच निवडतो.