तमागतमभिप्रेक्ष्य देवाः सेन्द्रपुरोगमाः बृहस्पतिं सभाज्येदं कचमाहुर्मुदान्विताः
त्याला आलेले पाहून, इंद्रासह सर्व देवांनी कचाचे स्वागत केले आणि बृहस्पतींना आनंदाने म्हणाले.
त्वं कचास्मद्धितं कर्म कृतवान्महदद्भुतम् न ते यशः प्रणशिता भागभाक्च भविष्यसि
कचा, तू आमच्या हितासाठी मोठे आणि अद्भुत कार्य केलेस. तुझे कीर्तिमान कधीच नष्ट होणार नाही आणि तुला तुझा हिस्सा मिळेल.
कृतविद्ये कचे प्राप्ते हृष्टरूपा दिवौकसः कचादवेत्य तां विद्यां कृतार्था भरतर्षभ
कचाने विद्या संपादन करून परत आल्यावर, देव आनंदित झाले. कचाकडून आपले कार्य साध्य झाले हे समजल्यावर, हे भरतश्रेष्ठा, ते तृप्त झाले.
सर्व एव समागम्य शतक्रतुमथाब्रुवन् कालस्त्वद्विक्रमस्याद्य जहि शत्रून्पुरंदर
सर्वजण एकत्र येऊन शतक्रतूला म्हणाले, 'आता तुझ्या पराक्रमाचा काळ आला आहे, पुरंदर, शत्रूंना नष्ट कर.'
एवमुक्तस्तु सह तैस् त्रिदशैर् मघवांस्तदा तथेत्युक्त्वोपचक्राम सो ऽपश्यद्विपिने स्त्रियः
देवतांनी असे सांगितल्यावर, मगवान त्यांच्यासोबत निघाला आणि 'तसेच करतो' असे म्हणून वनात गेला, तिथे त्याला स्त्रिया दिसल्या.
क्रीडन्तीनां तु कन्यानां वने चैत्ररथोपमे वायुर्भूतः स वस्त्राणि सर्वाण्येव व्यमिश्रयत्
चैत्ररथासारख्या त्या वनात, खेळणाऱ्या कन्यांच्या वस्त्रांना वाऱ्याने एकत्र मिसळून टाकले.
ततो जलात् समुत्तीर्य ताः कन्याः सहितास्तदा वस्त्राणि जगृहुस्तानि यथासंस्थान्यनेकशः
त्यावेळी त्या सर्व कन्या पाण्यातून बाहेर आल्या आणि आपापली वस्त्रे जशी ठेवली होती तशी उचलू लागल्या.
तत्र वासो देवयान्याः शर्मिष्ठा जगृहे तदा व्यतिक्रममजानन्ती दुहिता वृषपर्वणः
त्या वेळी वृषपर्वाचा मुलगी शर्मिष्ठा, चुकून देवयानीचे वस्त्र उचलते, हे तिला कळलेच नाही.
ततस्तयोर् मिथस्तत्र विरोधः समजायत देवयान्याश्च राजेन्द्र शर्मिष्ठायाश्च तत्कृते
मग त्या गोष्टीवरून, राजन, देवयानी आणि शर्मिष्ठा यांच्यात तिथेच वाद झाला.
कस्माद्गृह्णासि मे वस्त्रं शिष्या भूत्वा ममासुरि समुदाचारहीनाया न ते श्रेयो भविष्यति
असुरी, तू माझी शिष्या असूनही माझे वस्त्र का घेतेस? नीट वागणूक न ठेवल्यास तुला काहीही चांगले मिळणार नाही.
आसीनं च शयानं च पिता ते पितरं मम स्तौति पृच्छति चाभीक्ष्णं नीचस्थः सुविनीतवत्
तुझा वडील नेहमी बसताना आणि झोपताना माझ्या वडिलांची स्तुती करतो, वारंवार त्यांना विचारतो, आणि अगदी नम्रपणे वागतो.
याचतस्त्वं च दुहिता स्तुवतः प्रतिगृह्णतः सुताहं स्तूयमानस्य ददतो न तु गृह्णतः
तू त्या माणसाची मुलगी आहेस जो मागतो, स्तुती करतो आणि घेतो; मी त्या माणसाची मुलगी आहे जी स्तुतीला पात्र आहे आणि देतो, पण कधीच घेत नाही.
अनायुधा सायुधायाः किं त्वं कुप्यसि भिक्षुकि लप्स्यसे प्रतियोद्धारं न च त्वां गणयाम्यहम्
शस्त्र नसताना शस्त्र असलेल्या व्यक्तीवर तू रागावतेस का? तू भिक्षा मागणारी आहेस, तुला उत्तर मिळेल, पण मी तुला काहीच महत्त्व देत नाही.
सा विस्मयं देवयानीं गतां सक्तां च वाससि शर्मिष्ठा प्राक्षिपत्कूपे ततः स्वपुरमाविशत्
शर्मिष्ठेला देवयानी आश्चर्यचकित झाली आणि वस्त्राला घट्ट धरून बसली हे पाहून, तिने तिला विहिरीत ढकलले आणि मग आपल्या नगरात गेली.
हतेयमिति विज्ञाय शर्मिष्ठा पापनिश्चया अनवेक्ष्य ययौ तस्मात् क्रोधवेगपरायणा
'ही मेली' असे समजून, वाईट विचाराने भरलेली शर्मिष्ठा रागाच्या भरात मागे न पाहता तिथून निघून गेली.
अथ तं देशमभ्यागाद् ययातिर्नहुषात्मजः श्रान्तयुग्यः श्रान्तरूपो मृगलिप्सुः पिपासितः
तेव्हा नहुषाचा मुलगा ययाति त्या ठिकाणी आला, त्याचे घोडे आणि तो स्वतः थकलेले होते, त्याला शिकार हवी होती आणि तहान लागली होती.
नाहुषिः प्रेक्षमाणो हि स निपाने गतोदके ददर्श कन्यां तां तत्र दीप्तामग्निशिखाम् इव
नहुषपुत्र ययाति पाणवठ्यावर पाणी आटलेले पाहत असताना, त्याला तिथे एक कन्या दिसली, जी अग्नीच्या ज्वाळेसारखी तेजस्वी होती.
तामपृच्छत्स दृष्ट्वैव कन्याममरवर्णिनीम् सान्त्वयित्वा नृपश्रेष्ठः साम्ना परमवल्गुना
त्या दिव्य सौंदर्याच्या कन्येला पाहून, राजश्रेष्ठ ययातिने अत्यंत गोड बोलून तिला विचारले आणि धीर दिला.
का त्वं चारुमुखी श्यामा सुमृष्टमणिकुण्डला दीर्घं ध्यायसि चात्यर्थं कस्माच्छ्वसिषि चातुरा
सुंदर चेहरा असलेली, काळी, झळाळत्या रत्नांच्या कुंडल्या घातलेली तू कोण आहेस? इतकी खोल विचारात का आहेस आणि हुशारीने का उसासे टाकतेस?
कथं च पतिता ह्य् अस्मिन् कूपे वीरुत्तृणावृते दुहिता चैव कस्य त्वं वद सर्वं सुमध्यमे
तू या गवत आणि वेलींनी झाकलेल्या विहिरीत कशी पडलीस? तू कुणाची मुलगी आहेस? सगळं सांग, सुडौल बांध्याच्या कन्ये.
यो ऽसौ देवैर्हतान् दैत्यान् उत्थापयति विद्यया तस्य शुक्रस्य कन्याहं त्वं मां नूनं न बुध्यसे
जो शुक्र आपल्या विद्या वापरून देवांनी मारलेल्या दैत्यांना पुन्हा जिवंत करतो, मी त्याची कन्या आहे; तू मला ओळखत नाहीस बहुधा.
एष मे दक्षिणो राजन् पाणिस् ताम्रनखाङ्गुलिः समुद्धर गृहीत्वा मां कुलीनस्त्वं हि मे मतः
राजा, माझा हा उजवा हात तांबड्या नखांसह आहे, तो धरून मला वर काढ. तू मला कुलीन वाटतोस.
जानामि त्वां च संशान्तं वीर्यवन्तं यशस्विनम् तस्मान्मां पतितां कूपाद् अस्माद् उद्धर्तुमर्हसि
मला माहित आहे, तू शांत, पराक्रमी आणि कीर्तीवान आहेस; म्हणून मी या विहिरीत पडलेली आहे, मला वर काढायला हवे.
तामथ ब्राह्मणीं स्त्रीं च विज्ञाय नहुषात्मजः गृहीत्वा दक्षिणे पाणाव् उज्जहार ततो ऽवटात्
मग नहुषपुत्राने तिला ब्राह्मण स्त्री आहे हे ओळखून, उजवा हात धरून तिला त्या खड्ड्यातून वर काढले.
उद्धृत्य चैनां तरसा तस्मात्कूपान्नराधिपः आमन्त्रयित्वा सुश्रोणीं ययातिः स्वपुरं ययौ
मग राजा ययातिने त्या विहिरीतून तिला झपाट्याने वर काढले आणि सुंदर कटी असलेल्या त्या स्त्रीला काही शब्द सांगून, तो आपल्या नगराकडे परत गेला.
गते तु नाहुषे तस्मिन् देवयान्यपि निन्दिता उवाच शोकसंतप्ता घूर्णिकामागतां पुनः
नाहुषकुळातील तो गेला, तेव्हा देवयानीला तिथे अपमान झाल्याने आणि दुःखाने व्याकुळ होऊन, परत आलेल्या घूर्णिकेला तिने पुन्हा बोलावले.
त्वरितं घूर्णिके गच्छ सर्वमाचक्ष्व मे पितुः नेदानीं तु प्रवेक्ष्यामि नगरं वृषपर्वणः
घूर्णिके, तू पटकन जा आणि माझ्या वडिलांना सगळं सांग. मी आता वृषपर्वणाच्या नगरात जाणार नाही.
सा तु वै त्वरितं गत्वा घूर्णिकासुरमन्दिरम् दृष्ट्वा काव्यमुवाचेदं कम्पमाना विचेतना
मग घूर्णिका लगेच असुरांच्या राजवाड्यात गेली. तिने काव्याला पाहिल्यावर, घाबरून आणि गोंधळलेल्या अवस्थेत तिने हे शब्द सांगितले.
आचख्यौ च महाभागा देवयानी वने हता शर्मिष्ठया महाप्राज्ञ दुहित्रा वृषपर्वणः
ती पुण्यवती घूर्णिकेने सांगितले, 'देवयानीला वने शमीष्ठेने मारले, जी वृषपर्वणाची विद्वान कन्या आहे.'
श्रुत्वा दुहितरं काव्यस् तदा शर्मिष्ठया हताम् त्वरया निर्ययौ दुःखान् मार्गमाणः सुतां वने
आपली मुलगी शमीष्ठेने मारल्याचे ऐकून, काव्य दुःखाने व्याकुळ होऊन, तिला शोधायला घाईने वनात निघून गेला.