यत्रोषितं विशालाक्षि त्वया चन्द्रनिभानने तत्राहमुषितो भद्रे कुक्षौ काव्यस्य भामिनि
चंद्रासारखा चेहरा असलेल्या विशाल नेत्रांच्या तू जिथे राहिली आहेस, तिथे मीही राहिलो आहे, हे भामिनी, कव्याच्या पोटी मीही तुझ्यासोबत होतो.
भगिनी धर्मतो मे त्वं मैवं वोचः शुभानने सुखेनाध्युषितो भद्रे न मन्युर्विद्यते मम
शुभमुखी, धर्माप्रमाणे तू माझी बहीण आहेस, असे बोलू नकोस. भद्रे, मी तुझ्यासोबत आनंदाने राहिलो आहे, मला तुझ्यावर राग नाही.
आपृच्छे त्वां गमिष्यामि शिवमस्त्वथ मे पथि अविरोधेन धर्मस्य स्मर्तव्यो ऽस्मि कथान्तरे अप्रमत्तोद्यता नित्यम् आराधय गुरुं मम
मी तुझी परवानगी घेतो आणि आता निघतो. माझा मार्ग शुभ असो. धर्माचा भंग न करता, दुसऱ्या कथेत मला आठवत जा. नेहमी जागरूक राहा आणि माझ्या गुरूची भक्ती कर.
दैत्यैर्हतस्त्वं यद्भर्तृबुद्ध्या त्वं रक्षितो मया यदि मां धर्मकामार्थं प्रत्याख्यास्यसि धर्मतः
दैत्यांनी तुला मारले असले तरी, पतीच्या नात्याने मी तुला वाचवले. जर तू धर्म, काम आणि अर्थासाठी मला नाकारशील, तर तसेच होऊ दे.
ततः कच न ते विद्या सिद्धिमेषा गमिष्यति
कच, मग तुझ्या या विद्येला पूर्णत्व मिळणार नाही.
गुरुपुत्रीति कृत्वाहं प्रत्याख्यास्ये न दोषतः गुरुणा चाभ्यनुज्ञातः काममेव शपस्व माम्
मी स्वतःला गुरुपुत्र म्हणून तुझा नकार देईन, यात माझा दोष नाही. गुरूने मला परवानगी दिली आहे, हवे असेल तर मला शाप दे.
आर्षं धर्मं ब्रुवाणो ऽहं देवयानि यथा त्वया शप्तुं नार्हो ऽस्मि कल्याणि कामतो ऽद्य च धर्मतः
देवयानी, मी जसा ऋषींचा धर्म सांगतो, तसाच तूही सांगतेस. शुभे, आज मी तुझ्या इच्छेने किंवा धर्माने शाप देण्यास पात्र नाही.
तस्माद्भवत्या यः कामो न तथा सम्भविष्यति ऋषिपुत्रो न ते कश्चिज् जातु पाणिं ग्रहीष्यति
म्हणून तुझी जी इच्छा आहे, ती पूर्ण होणार नाही. कोणताही ऋषीपुत्र तुझा हात धरून लग्न करणार नाही.
फलिष्यति न मे विद्या त्वद्वचश्चेति तत्तया अध्यापयिष्यामि च यं तस्य विद्या फलिष्यति
तू जसे म्हटलेस, तसे माझ्या विद्येला फळ येणार नाही. पण मी ती दुसऱ्याला शिकवीन, आणि त्याला ती विद्या फळ देईल.
एवमुक्त्वा नृपश्रेष्ठ देवयानीं कचस्तदा त्रिदशेशालयं शीघ्रं जगाम द्विजसत्तमः
असा सांगून, राजश्रेष्ठा, त्या वेळी कचाने देवयानीला सोडून लगेच देवेंद्राच्या निवासस्थानी गती केली.
तमागतमभिप्रेक्ष्य देवाः सेन्द्रपुरोगमाः बृहस्पतिं सभाज्येदं कचमाहुर्मुदान्विताः
त्याला आलेले पाहून, इंद्रासह सर्व देवांनी कचाचे स्वागत केले आणि बृहस्पतींना आनंदाने म्हणाले.
त्वं कचास्मद्धितं कर्म कृतवान्महदद्भुतम् न ते यशः प्रणशिता भागभाक्च भविष्यसि
कचा, तू आमच्या हितासाठी मोठे आणि अद्भुत कार्य केलेस. तुझे कीर्तिमान कधीच नष्ट होणार नाही आणि तुला तुझा हिस्सा मिळेल.
कृतविद्ये कचे प्राप्ते हृष्टरूपा दिवौकसः कचादवेत्य तां विद्यां कृतार्था भरतर्षभ
कचाने विद्या संपादन करून परत आल्यावर, देव आनंदित झाले. कचाकडून आपले कार्य साध्य झाले हे समजल्यावर, हे भरतश्रेष्ठा, ते तृप्त झाले.
सर्व एव समागम्य शतक्रतुमथाब्रुवन् कालस्त्वद्विक्रमस्याद्य जहि शत्रून्पुरंदर
सर्वजण एकत्र येऊन शतक्रतूला म्हणाले, 'आता तुझ्या पराक्रमाचा काळ आला आहे, पुरंदर, शत्रूंना नष्ट कर.'
एवमुक्तस्तु सह तैस् त्रिदशैर् मघवांस्तदा तथेत्युक्त्वोपचक्राम सो ऽपश्यद्विपिने स्त्रियः
देवतांनी असे सांगितल्यावर, मगवान त्यांच्यासोबत निघाला आणि 'तसेच करतो' असे म्हणून वनात गेला, तिथे त्याला स्त्रिया दिसल्या.
क्रीडन्तीनां तु कन्यानां वने चैत्ररथोपमे वायुर्भूतः स वस्त्राणि सर्वाण्येव व्यमिश्रयत्
चैत्ररथासारख्या त्या वनात, खेळणाऱ्या कन्यांच्या वस्त्रांना वाऱ्याने एकत्र मिसळून टाकले.
ततो जलात् समुत्तीर्य ताः कन्याः सहितास्तदा वस्त्राणि जगृहुस्तानि यथासंस्थान्यनेकशः
त्यावेळी त्या सर्व कन्या पाण्यातून बाहेर आल्या आणि आपापली वस्त्रे जशी ठेवली होती तशी उचलू लागल्या.
तत्र वासो देवयान्याः शर्मिष्ठा जगृहे तदा व्यतिक्रममजानन्ती दुहिता वृषपर्वणः
त्या वेळी वृषपर्वाचा मुलगी शर्मिष्ठा, चुकून देवयानीचे वस्त्र उचलते, हे तिला कळलेच नाही.
ततस्तयोर् मिथस्तत्र विरोधः समजायत देवयान्याश्च राजेन्द्र शर्मिष्ठायाश्च तत्कृते
मग त्या गोष्टीवरून, राजन, देवयानी आणि शर्मिष्ठा यांच्यात तिथेच वाद झाला.
कस्माद्गृह्णासि मे वस्त्रं शिष्या भूत्वा ममासुरि समुदाचारहीनाया न ते श्रेयो भविष्यति
असुरी, तू माझी शिष्या असूनही माझे वस्त्र का घेतेस? नीट वागणूक न ठेवल्यास तुला काहीही चांगले मिळणार नाही.
आसीनं च शयानं च पिता ते पितरं मम स्तौति पृच्छति चाभीक्ष्णं नीचस्थः सुविनीतवत्
तुझा वडील नेहमी बसताना आणि झोपताना माझ्या वडिलांची स्तुती करतो, वारंवार त्यांना विचारतो, आणि अगदी नम्रपणे वागतो.
याचतस्त्वं च दुहिता स्तुवतः प्रतिगृह्णतः सुताहं स्तूयमानस्य ददतो न तु गृह्णतः
तू त्या माणसाची मुलगी आहेस जो मागतो, स्तुती करतो आणि घेतो; मी त्या माणसाची मुलगी आहे जी स्तुतीला पात्र आहे आणि देतो, पण कधीच घेत नाही.
अनायुधा सायुधायाः किं त्वं कुप्यसि भिक्षुकि लप्स्यसे प्रतियोद्धारं न च त्वां गणयाम्यहम्
शस्त्र नसताना शस्त्र असलेल्या व्यक्तीवर तू रागावतेस का? तू भिक्षा मागणारी आहेस, तुला उत्तर मिळेल, पण मी तुला काहीच महत्त्व देत नाही.
सा विस्मयं देवयानीं गतां सक्तां च वाससि शर्मिष्ठा प्राक्षिपत्कूपे ततः स्वपुरमाविशत्
शर्मिष्ठेला देवयानी आश्चर्यचकित झाली आणि वस्त्राला घट्ट धरून बसली हे पाहून, तिने तिला विहिरीत ढकलले आणि मग आपल्या नगरात गेली.
हतेयमिति विज्ञाय शर्मिष्ठा पापनिश्चया अनवेक्ष्य ययौ तस्मात् क्रोधवेगपरायणा
'ही मेली' असे समजून, वाईट विचाराने भरलेली शर्मिष्ठा रागाच्या भरात मागे न पाहता तिथून निघून गेली.
अथ तं देशमभ्यागाद् ययातिर्नहुषात्मजः श्रान्तयुग्यः श्रान्तरूपो मृगलिप्सुः पिपासितः
तेव्हा नहुषाचा मुलगा ययाति त्या ठिकाणी आला, त्याचे घोडे आणि तो स्वतः थकलेले होते, त्याला शिकार हवी होती आणि तहान लागली होती.
नाहुषिः प्रेक्षमाणो हि स निपाने गतोदके ददर्श कन्यां तां तत्र दीप्तामग्निशिखाम् इव
नहुषपुत्र ययाति पाणवठ्यावर पाणी आटलेले पाहत असताना, त्याला तिथे एक कन्या दिसली, जी अग्नीच्या ज्वाळेसारखी तेजस्वी होती.
तामपृच्छत्स दृष्ट्वैव कन्याममरवर्णिनीम् सान्त्वयित्वा नृपश्रेष्ठः साम्ना परमवल्गुना
त्या दिव्य सौंदर्याच्या कन्येला पाहून, राजश्रेष्ठ ययातिने अत्यंत गोड बोलून तिला विचारले आणि धीर दिला.
का त्वं चारुमुखी श्यामा सुमृष्टमणिकुण्डला दीर्घं ध्यायसि चात्यर्थं कस्माच्छ्वसिषि चातुरा
सुंदर चेहरा असलेली, काळी, झळाळत्या रत्नांच्या कुंडल्या घातलेली तू कोण आहेस? इतकी खोल विचारात का आहेस आणि हुशारीने का उसासे टाकतेस?
कथं च पतिता ह्य् अस्मिन् कूपे वीरुत्तृणावृते दुहिता चैव कस्य त्वं वद सर्वं सुमध्यमे
तू या गवत आणि वेलींनी झाकलेल्या विहिरीत कशी पडलीस? तू कुणाची मुलगी आहेस? सगळं सांग, सुडौल बांध्याच्या कन्ये.