प्रभातकाळी जेव्हा इच्छित काळ येईल, तेव्हा, हे प्रभो, तुझा पुत्र पितरांना अर्पण केलेल्या नैवेद्याने तृप्त होईल आणि त्याला सुख प्राप्त होईल, असे वचन दिले गेले. मग विचारले गेले की, त्याचे निवासस्थान कुठे असेल आणि त्याचे अन्न काय असेल? प्रभू त्या तेजस्वी, सामर्थ्यशाली पुत्रासाठी सर्व व्यवस्था करतील. त्याचे निवासस्थान समुद्रातील अग्नीच्या मुखाजवळ असेल, असे सांगितले गेले. "हे मुनी, माझे गर्भस्थान हे जल आहे, आणि जो ते पाणी पिएल, त्याला सुख प्राप्त होईल," असेही त्या मातेकडून सांगण्यात आले. ज्या ठिकाणी मी नेहमी पाणी पित होते आणि ते पाणी अर्पण केले जात होते, तेच पाणी आणि तेच स्थान मी आता तुझ्या पुत्राला देत आहे—आणि तेच त्याचे निवासस्थान होईल. युगाच्या शेवटी, "हे पुत्रा, मी आणि हा अग्नी एकत्र फिरू, आणि ज्यांना संतती नाही अशा लोकांची पितृऋणाची फेड करू," असेही सांगितले गेले. हा अग्नी, जो पाणी पितो, मीच काळाच्या समाप्तीसाठी निर्माण केला आहे—तो सर्व प्राण्यांना, अगदी देव, असुर आणि राक्षसांनाही भस्म करतो. "तथास्तु," असे म्हणत अग्नीने आपल्या ज्वाळांनी स्वतःला वेढून घेतले आणि आपल्या पित्याला तेज देऊन तो समुद्राच्या मुखात प्रवेश केला. मग ब्रह्मा आणि सर्व महर्षी, और्वाच्या अग्नीचे तेज पाहून, आपापल्या स्थानावर परत गेले. तो अद्भुत आणि महान प्रसंग पाहून, हिरण्यकशिपू पूर्ण शरीराने वाकून म्हणाला, "भाग्यवान आहेस तू, हे ऋषिश्रेष्ठ! तुझ्या तपामुळे, अगदी ब्रह्मादेवही तृप्त झाले आहेत. मी स्वतः, जर शक्य असेल तर, तुझ्या पुत्राचा आणि तुझा सेवक आहे, हे दीर्घव्रती ऋषी. पाहा, मी संपूर्ण भक्तीने तुझी पूजा करतो; जर मी अपयशी ठरलो, तर ती हार माझीच राहो. "मी धन्य आहे, मी कृपाप्राप्त आहे, कारण तू, माझे गुरु, माझ्यासमोर उभे आहेस. या तपस्येमुळे, हे पुण्यात्मा, आज मला कोणतीही भीती नाही. माझ्या पुत्राने निर्माण केलेली ही मायावी शक्ति—अग्नीच्या स्वरूपात, इंधनाविना, अग्नीद्वारेही जिंकता न येणारी—तू स्वीकार. "ही शक्ति तुझ्या वंशाला नियंत्रित करण्यासाठी, तुझे मित्र रक्षण करण्यासाठी आणि तुझे शत्रू भस्म करण्यासाठी उपयुक्त ठरेल." "तथास्तु," असे म्हणून त्या शक्तीचे स्वाधीन करणारे हिरण्यकशिपू ऋषिश्रेष्ठाला वंदन करून, आपले कार्य सिद्ध झाल्याने आनंदाने स्वर्गात गेला. ही मायावी शक्ति, जी अगदी देवांसाठीही सहन करणे कठीण होती, पूर्वी और्व ऋषीने अग्नीपासून निर्माण केली होती. पण जेव्हा त्या दैत्याचा पराभव झाला, तेव्हा ती शक्ति निष्प्रभ झाली—यात शंका नाही; कारण तीच निर्माण करणाऱ्याने तिच्यावर शाप दिला होता. "जर हे थांबवायचे असेल आणि भगवंतास तृप्त करायचे असेल, तर मला सोम, इंद्र, वरुण आणि चंद्र यांना सोबती द्या. त्यांच्या आणि यादवांच्या घेरावात मी तुझ्या कृपेने ही मायावी शक्ति नष्ट करीन—यात शंका नाही," असे सांगितले गेले. "तथास्तु," असे म्हणून देवांचा वृद्धिंगत करणारा इंद्र आनंदित झाला आणि त्याने सोमाला—शीतलबाहू, युद्धासाठी पुढे बोलावले. "जा, सोम, आणि पाशधारीला मदत कर; असुरांचा नाश आणि देवांचा विजय साधण्यासाठी. "तू सामर्थ्याने माझ्याशी सम आहेस, आणि तेजस्वींचा अधिपती आहेस; जगातील सर्व सार तुझ्यात आहे, असे रसज्ञ सांगतात. तुझे वाढणे आणि कमी होणे हे समुद्राच्या वर्तुळासारखे प्रकट आहे; तू दिवस-रात्र ठरवतोस आणि जगात काळाची गती जोडतोस. "तुझ्या शरीरावरील खुणा, ज्या चंद्रासारख्या दिसतात, त्या जगाच्या सावलीने बनलेल्या आहेत; अगदी देव आणि तारकांपासून जन्मलेलेही त्याला जाणत नाहीत, हे सोम. तू सूर्याच्या मार्गापेक्षा व दिव्य तेजांपेक्षा वर स्थित आहेस; आपल्या प्रकाशाने अंधकार दूर करून सर्व जग प्रकाशित करतोस. "पांढऱ्या तेजाने चमकणारा, शीतल शरीराचा, तेजस्वींचा अधिपती, तूच चंद्र आहेस; काळाच्या योगाचा आत्मा म्हणून नेमलेला, प्रिय, यज्ञाचा सार, अविनाशी आहेस. वनस्पतींचा स्वामी, कर्मकांडाचा स्रोत, हराच्या मुकुटावर शोभणारा, शीतल किरणांचा, अमृतधारी, चंचल, पांढऱ्या वाहनाचा स्वामी. "तू तेजस्वी रूपांमध्ये तेज आहेस; सोमपान करणाऱ्यांमध्ये तूच सोम; सर्व प्राण्यांमध्ये सौम्य, अंधकाराचा नाश करणारा, आणि तारकांचा स्वामी आहेस. "मग जा, महासेन आणि वरुण यांच्या सैन्यासह; या युद्धात आम्हाला जाळणाऱ्या असुरी मायेला शांत कर. "हे देवाधिदेव, तू जे माझ्याकडून युद्धासाठी मागतोस, ते मी देतो—माझ्या शीतलतेने मी आता दैत्यांची माया दूर करतो. "माझ्या शीतलतेमुळे ज्या जळाल्या आहेत, त्या बर्फात गुंडाळल्या गेल्या आहेत; त्यांची माया आणि गर्व नष्ट झाले आहेत—ते सिंहासारखे दैत्य या महासंग्रामात पराभूत झाले आहेत. असे म्हणून, नक्षत्रांचा स्वामी, जलांचा अधिपती, त्याने शिवाच्या जलांनी देवांच्या सैन्यांवर शांती वाढवण्यासाठी जलवर्षाव केला. चंद्राने सोडलेल्या हिमवर्षावांनी, ज्या दोर्यांसारख्या होत्या, त्या भयंकर दैत्यांना जणू मेघांच्या गाठींसारख्या वेढून टाकले.