राक्षसांचा ध्वज म्हणून ओळखला जाणारा तारक नावाचा एक बलाढ्य राक्षस राजा होता, जो अद्याप कुणीही पराभूत करू शकला नव्हता. त्याच्या संहारासाठी, भगवंत आपल्या पुत्राचा जन्म घडवतील, असं ठरलेलं होतं. तो पुत्र तारकाचा नाश करणारा ठरेल. शंकराची पत्नी सती, दक्षाची कन्या होती. मात्र, एका वेगळ्या कारणामुळे ती देवी रुष्ट होऊन आपला देह त्यागून गेली. पुढे ती हिमालयाच्या मुलीच्या रूपाने, लोकांचे कल्याण साधण्यासाठी, पुन्हा जन्म घेईल. सतीपासून विभक्त झाल्यावर, हराला त्रैलोक्य रिकामं वाटू लागेल. तो हिमालयाच्या गुहेत, जेथे सिद्ध ऋषी वावरतात, तिथे कठोर तपश्चर्या करत राहील आणि तिच्या जन्माची वाट पाहील. या दोघांच्या प्रखर तपामुळे एक महान तेजस्वी पुत्र जन्माला येईल. तोच तारक राक्षसाचा संहारक ठरेल. त्या देवीचा जन्म जरी तेजस्वी असला, तरी तिला सुरुवातीला फारशी जाणीव नसेल. वियोगाच्या वेदनेत, हराशी पुनः संगम व्हावा म्हणून ती देवी आतून खोल तळमळेल. अखेर या दोघांची कठोर तपश्चर्येनंतर त्यांचा संगम घडेल, हे शुभेच्छित देवी. मात्र, त्यांच्या संवादात थोड्याशा वादाचे क्षण येतील, आणि त्यातून तारकाच्या विषयात शंका निर्माण होईल. म्हणून, त्यांचा संगम झाला की, तू त्यांच्या रमणात अडथळा निर्माण करावा, जेणेकरून सर्व काही योजनेप्रमाणे घडेल—हे ऐक. त्या आईच्या गर्भात, तुझ्या स्वतःच्या रूपाने तिला आनंद दे; आणि मग, शर्वा तिला सोडून, खेळकरपणे विश्रांती घेईल. तो त्या देवीला उल्हाणा देईल; मग सती रुष्ट होऊन पुन्हा त्याच कारणासाठी तपश्चर्येला जाईल. शर्वा आपल्या प्रियतमेच्या तेजाने युक्त असा एक पुत्र उत्पन्न करील, जो निःसंशय देवांचा शत्रू असलेल्या राक्षसांचा वध करील. हे देवी, तू देखील या जगात अजिंक्य असलेल्या राक्षसांचा वध कर, जोपर्यंत सती सर्व गुणांचा संग्रह, म्हणजे देहासोबत जाणारे गुण, प्राप्त करत नाही. तोपर्यंत, म्हणजे त्या संगमापर्यंत, तुला राक्षसांचा वध करता येणार नाही. हे सर्व घडल्यावर, तपश्चर्या करून, तू सृष्टी व संहाराची कारणीभूत होशील. व्रत पूर्ण झाल्यावर आणि देवी उमा झाली की, शैलजादेखील आपले मूळ रूप धारण करील. तुझे स्वतःचे शरीरदेखील तिच्या रूपाचा एक अंश राहील; उमेमध्ये तू स्वरूपाने एकरूप रहशील. वरदायिनी देवी, जग तुला 'एकांशा' म्हणून पूजेल—अनेक रूपे, अनेक भेद असलेली, सर्वत्र व्यापणारी आणि सर्व इच्छांची पूर्ती करणारी तूच आहेस. ब्रह्मज्ञानी तुला गायत्री म्हणतात, जिनचे मुख ओंकार आहे; सामर्थ्य व ऐश्वर्याचे मूर्तिमंत रूप म्हणून बलशाली राजे तुला सन्मान देतात. तू 'भू'—लोकांची माता—म्हणून ओळखली जातेस आणि शूद्र तुला 'शैवी' म्हणतात; ऋषींमध्ये तू क्षमा आहेस, आणि अनुशासनप्रियांमध्ये करुणा आहेस. तू महान साधनसंपत्ती, विवेकवानांची नीती, संपत्तीची समज, आणि जीवनातील प्रयत्न आहेस. सर्व जीवांची मोक्षदायिनी, सर्व देहधारकांसाठी मार्गदर्शिका, कीर्तीचा मूर्तिमंत रूप, आणि सर्व सजीवांचा आकार तूच आहेस. कामनांनी भरलेल्या हृदयांसाठी तू आनंद, सुखदृश्यांसाठी हर्ष, अलंकारितांसाठी सौंदर्य, आणि दु:खी जीवांसाठी शांती आहेस. सर्व विद्यांमध्ये तू मोह, यज्ञ करणाऱ्यांसाठी ध्येय, तू महासागरांसाठी किनारा, आणि खेळकरांसाठी क्रीडा आहेस. तू सर्व वस्तूंच्या उत्पत्तीचे कारण, विश्वांची पालनकर्ती, आणि काळरात्री—अनंत विश्वांचा संहार करणारी आहेस. तू प्रिय मिलनाचा आनंद देणारी रात्र आहेस. म्हणून, हे देवी, तू जगात अनेकविध रूपांनी पूजली जातेस. जे तुला स्तुती करतात किंवा पूजतात, हे वरदायिनी देवी, त्यांना सर्व इच्छित फळ निश्चितच मिळते—याबद्दल शंका नाही. अशा प्रकारे सांगितल्यावर, रात्र देवीने हात जोडून "तथास्तु" असे उत्तर दिले, आणि ती जलदपणे हिमवंताच्या दिव्य गृहाकडे प्रस्थान करू लागली. तिथे, रत्नांनी जडलेल्या भव्य राजप्रासादात, तिने मेनाला पाहिले, जिनचे मुख पांढऱ्या कमळासारखे तेजस्वी होते. ती मेना किंचित काळसरवर्णाची, भरगच्च वक्षामुळे किंचित वाकलेली, दिव्य औषधींनी अलंकृत, आणि मंत्रराजाच्या सेवेत होती. तिच्या रक्षणासाठी सोन्याचा रत्नजडीत नाग होता, आणि असंख्य रत्नदिव्यांच्या प्रकाशाने ती उजळून निघाली होती, जणू काही महाविश्वच. अनेक सिद्ध सेविकांनी वेढलेली, मनाला आनंद देणाऱ्या संगतीत, ती शुभ्र वस्त्रावर पसरलेल्या उजळ गादीवर विसावली होती. सुगंधी धूप आणि धूपाच्या सुवासिकतेने भारलेली ती जागा अत्यंत रम्य होती; दिवस दूर सरला आणि रात्र हळूहळू पुढे सरकत होती. तेव्हा, त्या भव्य गृहात, बहुतेक लोक झोपलेले असताना, निद्रादेवीच्या संगतीत असलेल्या मेनाला सौम्य जागृती झाली. स्वच्छ चांदण्यात, शशांक तेजाने उजळले असताना, रात्रीच्या पक्ष्यांमध्ये गोंधळ उडाला, आणि अंगणात रात्री फिरणाऱ्या जीवांचा वावर वाढला. मेनाच्या आवडत्या संगतीत, तिच्या गळ्याला अचानक जडपणा जाणवला आणि तिच्या दोन कमळासारख्या डोळ्यांत अस्वस्थता उमटली. तेव्हा रात्र देवी तिच्या मुखात प्रवेशली, जणू पूर्वीपासून तिच्याशी एकरूप झाल्यासारखी, आणि हळूहळू त्या जगजननीच्या गर्भात, जन्मदात्रीच्या पोटी शिरली. रात्र देवीने स्वतःला जन्म समजून, तिच्या गर्भात प्रवेश केला; आणि त्या गुह्य वनात, देवीचे रूप रात्रिच्या तेजाने शोभून गेले. मग, ब्राह्ममुहूर्तात, हिमवंताची प्रियतमा, विश्वाच्या अधिपतीस जीवनदायिनी, तिने गुहेत जन्म घेणाऱ्या कन्येला जन्म दिला. त्या देवीच्या जन्माच्या वेळी, स्थावर-जंगम सर्व प्राणी, सर्व लोकांमध्ये, आनंदित झाले. अगदी नरकातील जीवांनाही स्वर्गसमान आनंद मिळाला; क्रूर जीवांचे मन शांत झाले, आणि सर्व देहधारी जीव सुखी व शांत झाले.