योगाच्या साधनेमुळे जे सिद्धीला पोहोचतात, ती सिद्धी पुन्हा प्राप्त करणे अत्यंत कठीण असते. म्हणूनच, श्राद्धाच्या वेळी दान देणाऱ्यांनी ते दान केवळ योगींनाच द्यावे, असे सांगितले आहे. या योगींमध्ये हिमवताची मानसकन्या, म्हणजेच त्याची पत्नी, मानली जाते. हिमवताचा मुलगा होता मैनाक, आणि त्याचा मोठा भाऊ क्रौंच होता. क्रौंचनेच चौथा द्वीप, म्हणजे क्रौंचद्वीप, घृताने आच्छादलेला, प्रसिद्ध केला आहे. मेनाने, योगसंपन्न अशा तीन कन्या जन्माला घातल्या — उमादेवी, एकपर्णा आणि अपर्णा. या तिघीही अत्यंत कठोर तपश्चर्येला समर्पित होत्या. त्यातील एक रुद्राला दिली गेली, दुसरी सीतेला, आणि तिसरी जैगीषव्याला. हिमवताने दिलेल्या या कन्या त्यांच्या महान तपासाठी जगात प्रसिद्ध आहेत. पुढे प्रश्न उपस्थित केला जातो — दाक्षायणी, म्हणजेच सती, तिने पूर्वी स्वतःच्या इच्छेने स्वतःला का जाळले? आणि हिमवताची कन्या देखील त्याचप्रमाणे पृथ्वीवर कशी जन्मली? तिने स्वतःला मागे घेतले का, किंवा ब्रह्मपुत्राची कन्या म्हणून ओळखली गेली का? सूताजी, या जगजननी विषयी, कृपया सविस्तर सांगावे. जेव्हा दक्षाने महान यज्ञ आयोजित केला, भरपूर दान आणि वर देण्यात आले, आणि देवतांना आमंत्रित केले, तेव्हा सतीने आपल्या वडिलांना विचारले, “वडिल, माझ्या पतीला या यज्ञात सन्मान का दिला जात नाही?” दक्ष उत्तरला, “शूलधारी (रुद्र) हा यज्ञासाठी योग्य नाही.” कारण रुद्र हा यज्ञांचा संहारक मानला जातो, म्हणून तो अशुभ मानला जातो. हे ऐकून सती रागावली आणि म्हणाली, “मी हे शरीर, जे तुझ्याकडून आले आहे, त्यागते.” तिने पुढे शाप दिला, “तू दहा पितरांमध्ये एकटा पुत्र राहशील, आणि अश्वमेध यज्ञात क्षत्रिय म्हणून रुद्राच्या हातून नष्ट होशील.” असे म्हणून सतीने योगमार्गाने प्रवेश केला आणि आपल्या देहातून उत्पन्न झालेल्या तेजाने तिने स्वतःला, तसेच देव, दैत्य आणि किन्नरांना जाळून टाकले. गंधर्व आणि गुह्यकांचे समुदाय जवळ आले आणि विचारू लागले, “हे काय घडते आहे?” त्यावेळी दक्ष दुःखी होऊन पुढे आला, नमस्कार करून म्हणाला, “तू या जगाची जननी आहेस, लक्ष्मीस्वरूपा आहेस; देवी, तू माझ्या इच्छेने माझ्या कन्या झालीस, मला कृपा दाखवण्यासाठी. तुझ्याविना या विश्वात काहीही, स्थावर किंवा जंगम, अस्तित्वात नाही. धर्मज्ञे, मला तुझी कृपा लाभू दे, मला इथे सोडू नकोस.” देवीने उत्तर दिले, “जे आरंभले आहे, ते मी नक्कीच पूर्ण करीन; पण तू निश्चितच मृत्यूलोकात शूलधारी रुद्राच्या हातून यज्ञात मारला जाशील. सृष्टीच्या कल्याणासाठी, तुझ्या कृपेने, तू माझ्याजवळ तप करशील; तू प्रजापती होशील, आणि दहा पुत्रांमध्ये अंगज हा पुरेसा ठरेल. माझ्या अंशाने साठ कन्या तुझ्या घरात जन्म घेतील; माझ्या सान्निध्यात तप करून, तू सर्वोच्च योग प्राप्त करशील.” हे ऐकून दक्ष म्हणाला, “हे निष्पापे, मला कोणत्या कोणत्या ठिकाणी तुला पाहावे, तुझी स्तुती करावी, आणि कोणत्या नावांनी तुला ओळखावे?” देवी म्हणाली, “माझे दर्शन सर्व प्राण्यांत, पृथ्वीवर, प्रत्येक लोकात नेहमीच घडते; जे काही अस्तित्वात आहे, ते माझ्याविना नाहीच. तरीही, जेथे जेथे सिद्धी इच्छिणारे मला पाहू इच्छितात, किंवा ऐश्वर्याची इच्छा करणारे मला आठवतात, त्या स्थानांची मी तुला खरेखुरे सांगते. वाराणसीमध्ये मी विशालाक्षी आहे, नैमिषारण्यात मी लिंगधारिणी, प्रयागात ललिता देवी, कामाक्षी गंधमादनावर, मानसात मी कुमुदा, ज्याला विश्वकाया म्हणतात, आणि अंबरातसुद्धा. गोमंतात मी गोमती, मंदार पर्वतावर कामचारिणी, चित्ररथात मदोत्कटा जयंती, हस्तिनापुरात. कन्यकुब्जात मी गौरी, मलय पर्वतावर रंभा, एकांभकात कीर्तिमती, आणि विश्वेश्वरात सर्वत्र प्रसिद्ध असलेली विश्वा. पुष्करात पुरुहूता, केदारात मार्गदायिनी, हिमालयाच्या शिखरावर नंदा, गोकार्णात भद्रकर्णिका. स्थानेश्वरात भवानी, बिल्वात बिल्वपत्रिका, श्रीशैलावर माधवी, भद्रेश्वरात भद्रा. वराह पर्वतावर जया, कमळाच्या निवासात कमला, रुद्रकोटीत रुद्राणी, कालिंजर पर्वतावर काली. महालिंगात कपिला, मार्कोटात मुकुटेश्वरी, शालग्रामात महादेवी, शिवलिंगात जलप्रिय. मायापुरीत कुमारी, संतानात ललिता, उत्पलाक्षी, सहस्राक्षी, कमलाक्षी आणि महोत्पला. गंगेवर मंगल, पुरुषोत्तमात विमिला, विपाशेत अमोघाक्षी, पाटलात पुंड्रवर्धनात पातला. सुपार्श्वाजवळ नारायणी, विकुटात भद्रसुंदरी, विपुलात विपुला, मलयाचलात कल्याणी. कोटितीर्थावर कोटवी, माधववनात सुगंधा, गोदाश्रमात त्रिसंध्या, गंगाद्वारावर रतिप्रिया. शिवकुंडावर शिवानंदा, देविकेच्या तीरावर नंदिनी, द्वारावतीत रुक्मिणी, वृंदावन वनात राधा. मथुरेत देवकी, पाताळात परमेश्वरी, चित्रकूटात सीता, विंध्य पर्वतावर विंध्याधिवासिनी. सह्याद्रीत एकवीरा, हरिश्चंद्रावर चंद्रिका, रामतीर्थावर रमणा, यमुनात मृगवती. करवीरात महालक्ष्मी, विनायकावर उमा देवी, वैद्यनाथावर आरोगा, महाकाळावर महेश्वरी. उष्णतीर्थावर अभया, विंध्याच्या गुहेत चामृत, मांडव्यावर मांडवी, महेश्वर नगरीत स्वाहा. चागलांडात प्रचंडा, मकरांडात चंडिका, सोमेश्वरावर वरारोहा, प्रभासात पुष्करावती. सरस्वतीवर देवमाता, परावरतीरावर माता, महालयात महाभागा, पयोष्णीवर पिंगलेश्वरी. कृतशौचात सिंहिका, कार्तिकेयाजवळ यशस्करी, उत्पलवर्तकात लोला, शोणसंगमावर सुभद्रा. सिद्धपुरात माता लक्ष्मी, भारताच्या आश्रमात अंगना, जलंधरात विश्वमुखी, किष्किंधा पर्वतावर तारा. अशा प्रकारे, देवीने आपल्या विविध रूपांनी आणि नावांनी संपूर्ण पृथ्वीवर, विविध तीर्थक्षेत्रांत, पर्वतांवर, नद्यांमध्ये वास केला आहे. तिच्या कृपेनेच सृष्टीचे पालन आणि कल्याण होते, आणि तिच्या उपासनेने सर्व सिद्धी आणि ऐश्वर्य प्राप्त होते.