या पवित्र शास्त्रातील वर्णनानुसार, कुशद्वीपाच्या सीमेला सर्व बाजूंनी घेरणारा एक महान पर्वत आहे, ज्याला हेमपर्वत म्हणतात. या पर्वताच्या शिखरावर ओरपिमेंटचे तेज आहे. तिसरा पर्वत म्हणजे बलाहक, ज्याचे शिखर नैसर्गिक काजळासारखे आहे आणि त्याला 'द्युतिमान' असे नाव आहे. चौथा पर्वत द्रोण आहे, जो औषधी वनस्पतींनी संपन्न आहे, त्यात विशल्यकरणी आणि मृतसंजीवनी यांसारख्या दिव्य औषधीही आहेत. पाचवा पर्वत पुष्पवान आहे, जो विविध फुलांनी आणि रसांनी भरलेला आहे. त्यातील आणखी एक पर्वत कंक आहे, ज्याला 'कंक' आणि 'कंकधृतिमत' असे दोन्ही नाव आहेत. त्यानंतर कुशेशय पर्वत आहे, जो पृथ्वीला आधार देणारा आणि दिव्य फळ-फुलांनी तसेच औषधी वनस्पतींनी युक्त आहे. सहावा पर्वत महिषा आहे, जो ढगासारखा दिसतो आणि 'हरी' म्हणूनही प्रसिद्ध आहे. या पर्वतावर अग्नीचा वास आहे, त्याला 'महिषा' म्हणतात. सातवा पर्वत पाण्यातून उत्पन्न झालेला आहे, ज्याचे शिखर 'ककुद्मान' म्हणून ओळखले जाते. मंदर पर्वत हा शुभ आणि सर्व तत्त्वांनी बनलेला आहे. 'मंद' हे तत्त्व लपलेले उघड करते, आणि हा पर्वत पाण्याला विभागतो म्हणून त्याला 'मंदर' म्हणतात. येथे इंद्र स्वतः अनेक रत्नांचे रक्षण करतो. प्रजापतीला घेऊन त्याने जीवांना वाटून दिले; त्यात अंतर्गत आधार दुहेरी मानला जातो. या प्रकारे कुशद्वीपातील सात पर्वतांचे वर्णन झाले. आता त्यातील सात प्रदेशांची माहिती दिली जाते. कुमुदाचा प्रदेश 'श्वेत' म्हणून ओळखला जातो; उन्नताचा प्रदेशही तसेच 'लोहित' म्हणून प्रसिद्ध आहे. वेणुमंडळकाचा प्रदेश, बलाहकाचा 'जिमूत', द्रोणाचा 'हरिक', कंकाचा 'ककुन' किंवा 'धृतिमत', महिषाचा 'महिषा' किंवा 'प्रभाकर', ककुद्मिनचा 'कपिल'—असे सात प्रदेश आहेत. प्रत्येक प्रदेशात सात नद्या आहेत, आणि त्या सर्व पवित्र जल म्हणून मानल्या जातात. त्यांना दोन-दोन नाव आहेत: धूतपापा किंवा योनि, सीता किंवा निशा, पवित्रा किंवा वितृष्णा, ह्लादिनी किंवा चंद्रभा, विद्युत्च किंवा शुक्ला, पुंड्रा किंवा विभावरी, महती किंवा धृति. या नद्यांमधून शेकडो-हजारो अन्य नद्या उत्पन्न होतात आणि त्या इंद्राच्या पावसाच्या दिशेने वाहतात. अशा रीतीने कुशद्वीपाची रचना सांगितली आहे. शाकद्वीपाचे परिमाण सांगितले गेले आहे, ते शाश्वत आहे. कुशद्वीप तूप आणि पाण्याच्या महासागराने वेढलेला आहे. हा द्वीप चंद्रासारखा सर्व बाजूंनी घेरलेला असून, त्याची रुंदी आणि परिघ दूधाच्या समुद्राच्या दुप्पट आहे. आता पुढे क्रौंचद्वीपाचे वर्णन केले जाते. या द्वीपाचे क्षेत्रफळ कुशद्वीपाच्या दुप्पट आहे. तूप आणि पाण्याचा महासागर क्रौंचद्वीपाला पूर्णपणे घेरतो, चाकाच्या कडेसारख्या आकारात. या द्वीपात प्रमुख पर्वत आहेत: देवना नावाचा पर्वत, त्यापुढे गोविंदा, त्यानंतर क्रौंच, मग पावनक, त्यापुढे अंधकारक, त्यानंतर देवावृत, आणि शेवटी पुंडरीक हा महान पर्वत. हे सात पर्वत रत्नांनी बनलेले आहेत, आणि प्रत्येक पर्वताचा विस्तार मागील पर्वताच्या दुप्पट आहे. क्रौंचद्वीपातील प्रदेशांची नावे अशी आहेत: क्रौंचाचा 'कुशल', वामनाचा 'मनोनुग', त्यापुढे 'उष्ण', मग 'पावनक', 'अंधकारक', 'मुनिदेश', आणि शेवटी 'दुंदुभिस्वन'. या प्रदेशात लोक शुद्ध आणि गोरे आहेत, सिद्ध आणि चारणांसोबत मिसळलेले आहेत. प्रत्येक प्रदेशात शुभ आणि पवित्र नद्या वाहतात: गौरी, कुमुदवती, संध्या, रात्रि, मनोजवा, ख्याती, पुंडरीका आणि गंगा—अशा सात नद्या आहेत. त्यांच्या काठावर आणि जवळ हजारो अन्य नद्या वाहतात. या प्रदेशांची वैशिष्ट्ये, त्यांच्या क्रमाने, शेकडो वर्षे सांगितली तरी पूर्णपणे वर्णन करता येणार नाही. आता या प्रदेशातील जीवांची उत्पत्ती आणि नाश सांगितली जाते—शाल्मली द्वीपाचे वर्णन ऐका. शाल्मली द्वीपाचे क्षेत्रफळ क्रौंचद्वीपाच्या दुप्पट आहे, आणि तो दही आणि पाण्याच्या महासागराने वेढलेला आहे. येथे वस्ती करणारे लोक धर्मनिष्ठ आहेत; ते फार काळानंतरच मृत्यू पावतात, आणि त्यांना कधीही दुष्काळ भोगावा लागत नाही, कारण त्यांना पृथ्वीचे आणि ऊर्जा यांचे सामर्थ्य लाभलेले असते. अशा प्रकारे या पवित्र द्वीप, पर्वत, प्रदेश, नद्या आणि त्यांच्या वैशिष्ट्यांचे दिव्य वर्णन शास्त्रात सांगितले आहे.