त्या पवित्र स्थळी, नाना प्रकारच्या वेलींनी आणि झाडांनी तो परिसर सुशोभित झाला होता—काठीच्या वेल, किचक बांबू, काशा गवत, चंद्रासारखा शुभ्र काशा, आणि गवताळ गवताच्या जाळ्यांनी ते स्थळ नटले होते. तिथे रमणीय कुशाच्या गवताचे जाळे, गोड ऊसाच्या वेलींनी सजलेली भूमी, तसेच दुर्मिळ आणि मंगल कापसाच्या झाडांचा समूहही होता. केळीच्या गडद आणि सुंदर घोसांनी, पाचूसारख्या हिरव्या रंगाच्या प्रदेशांनी आणि गवताच्या गडद हिरव्या चादरींनी ती भूमी शोभून निघाली होती. तिथे इरा फुलांचे घोस, केशराचे तुकडे, टगर, अतिविष, मांसी, ग्रंथिका आणि सुगंधी सुरागद यांनी त्या वनात सुगंध दरवळत होता. सोन्यासारखी फुले, विविध भूमिगत फुले, जांबिरा, जमिनीवरील गवत, तळ्यांचे पाणी आणि पोपट यांचा देखील मनोहारी संगम होता. तिथे आले, अजमोदा, कुबेरक, प्रियाळ, जलवनस्पती आणि विविध रंगीबेरंगी, सुगंधी वेलींनी सर्वत्र सौंदर्य फुलले होते. काही झाडे उगवत्या सूर्याच्या प्रभेसारखी, काही सूर्य-चंद्राच्या तेजासारखी, काही सोन्यासारख्या रंगाची, काही पटोळ्याच्या फुलांसारखी दिसत होती. काही वेली शुकाच्या पानांसारख्या, काही भूमिगत पानांसारख्या, त्यावर पाच रंगांची आणि अनेक छटांची शोभा होती. दृष्टीला सुखावणारी कमळे, चंद्रासारखी नीलकमळे, जिभेसारखी आकाराची फुले, आणि शुभ्र गजमुखी कमळे तिथे फुलली होती. निळ्या कमळांनी, काहलार फुलांनी, गुंजा, अतक, केसरी, श्रुंगाटक, मृणाल, करट फळे आणि रूपेरी कमळांनी ती भूमी सजली होती. जल आणि स्थलजन्य मुळे, फळे, विशेषतः फुले, तसेच विविध प्रकारचे निवारा धान्य, जे तपस्व्यांना योग्य होते, त्या स्थळी सर्वत्र उपलब्ध होते. राजन, तिथे असे कोणतेही धान्य, पिक, भाजीपाला, फळ, मूळ, कंद किंवा फुल नव्हते, जे तिथे आढळत नव्हते. नागलोकात जे काही दिव्य उत्पन्न होते, मानवजगतात जे काही उगवते, दलदलीत किंवा अरण्यात जे काही सापडते, राजन, तिथे काहीही अनुपस्थित नव्हते. सर्व झाडे फुले आणि फळे नेहमीच फुलवतात, ऋतूनुसार कधीच कोमेजत नाहीत; मद्राधिपतीने आपल्या तपश्चर्येच्या सामर्थ्याने हे दृश्य पाहिले. तिथे त्याने विविधरंगी पक्षी पाहिले—मोर, कमळपक्षी, कलविंक, कोकिळा, कादंबक पक्षी, राजहंस, कोयष्टी, खंजरीट, कुरर, कालकूट, खट्वांग, तसेच शिकारी पक्षी. गोक्ष्वेडक, कुंभ, धार्तराष्ट्र, शुक, बक, घातुक, चक्रवाक, कटुक, टिट्टिभ, भट पक्षीही त्याने पाहिले. पुत्रप्रिय, लोहपृष्ठ, गोचर्म, गिरिवर्तक, कबुतरे, कमलपक्षी, सारिका आणि जीवजीविका हे पक्षीही तिथे होते. लावक, वर्तक, वार्ताक, रक्तवर्त्म, प्रभद्रक, तांबड्या कलंगीचे, सोन्याच्या कलंगीचे, कोंबड्या आणि लाकडी कोंबड्या असेही पक्षी तिथे होते. कपिंजल, कलविंक, कुंकुमकलंगी, भृंगराज, सिरपाद, भूलींग, नविन डिंडिम पक्षीही तिथे होते. मंजुलीतक, दात्यूह, भारद्वाज, चष, आणि अनेक रम्य पक्ष्यांचे थवेही त्याने पाहिले. तिथे विविध आकाराचे मांसाहारी प्राणी, हरिण, महाहरिण, वाघ, माने असलेले सिंह, सिंह, चित्ते, शरभ, लांडगे असे वन्य प्राणीही होते. असंख्य अस्वले, रानकुत्रे, लांब शेपटीचे माकडे, ससे, कादंब पक्षी, मांजरे, आणि वाऱ्यासारखे वेगवान प्राणीही तिथे होते. उंदीर, मुंगूस, सियार, झाडांत रमणारे सिंह, मदमस्त हत्ती, रानगवे, रानबैल, बैल, उंट, हरिण, गौर, गाढवे—हे सर्व प्राणीही तिथे होते. मेंढे, शेळ्या, हरिण, कुत्रे, निळ्या रंगाचे प्राणी, महाभयानक साप, आणि उग्र पशुमाताही तिथे आढळत. दात असलेले रानडुक्कर, शरभ, बगळे, काशंबरासारखे पक्षी, उग्र, हार घातलेले, काळ्या शेपटीचे आणि प्रवेशद्वारासारखे दिसणारे प्राणीही तिथे होते. दात असलेले प्राणी, गेंडे, रानडुक्कर, घोडे, खच्चर, गाढवे—हे सर्व, राजन, नेहमी एकमेकांचे शत्रू असूनही तिथे शांतपणे एकत्र राहत होते. ही परस्परविरोधी प्राणी एकत्र आणि शांततेत राहतात हे पाहून राजाला मोठे आश्चर्य वाटले; ते तपोवन पूर्वी अत्री ऋषींचे निवासस्थान होते. त्यांच्या कृपेने ते स्थळ तेजस्वी झाले होते, स्थावर आणि जंगम प्राणी तिथे एकमेकांना त्रास देत नव्हते, जरी त्यांच्या स्वभावात परस्परविरोध असला तरी. तिथे सर्व मांसाहारी प्राणी दूध आणि फळे खात असत; महान आत्म्याच्या अत्रींनी त्यांना तशा प्रकारे निर्माण केले होते. पर्वताच्या उतारांवर आणि दऱ्यांमध्ये, राजा स्वतः वावरत असे; त्या दगडांतून दिव्य, अमृतासारखे गोड दूध वाहत असे, कुठेही काटे नव्हते. कधी कधी तिथे रानगवे, कधी शेळ्या सर्वत्र दिसत; दगडांतून दूध, दुसरीकडे दही, किंवा बाहेरूनही मिळे. हे सर्व पाहून पृथ्वीच्या अधिपतीला परमानंद मिळाला; तिथे दिव्य तळ्यांची आणि नद्यांची निर्मळ जलसंपदा होती. कुठे उबदार, कुठे थंड, असे विविध प्रवाह होते; पर्वताच्या गुहा प्रत्येक पावलावर आनंद देणाऱ्या होत्या. त्या सुंदर पर्वतशिखराच्या पाच योजन परिसरात कुठेही हिमवृष्टी नव्हती; तो परिसर कायम बर्फरहित होता. राजन, तिथे पर्वतराजाचा एक शुभ्र शिखर आहे, जिथे नेहमीच ढग एकत्र येऊन हिमवृष्टी करतात. दुसऱ्या एका शिखरावर नेहमीच पावसाचे ढग दाटतात आणि त्या उत्तम शिखरावर दगडांची वर्षा करतात. ते तपोवन अत्यंत मोहक होते, जिथे इच्छापूर्ती करणाऱ्या नद्या वाहत, झाडांची फळे नेहमीच फुललेली, आणि ती देवतांसाठी योग्य होती. तिथे मधमाशा, दिव्य स्त्रिया, आणि नेहमी गाणारे गायक यांचा वावर असे, आणि ते पवित्र तपोवन सर्व पापांचा नाश करणारे होते. राजन, तिथे माकडे एकमेकांशी खेळत, जागोजागी उड्या मारत; तिथे केलेल्या बर्फाच्या राशी चंद्राच्या तेजासारख्या चमकत होत्या.