പുണ്യം പവിത്രമായുഷ്യം സര്വപാപവിനാശനമ് പുരാ മലയേ ന കഥിതം തീര്ഥശ്രാദ്ധാനുകീര്തനമ്
ഇത് പുണ്യവും വിശുദ്ധിയും ആയുസ്സിനും കാരണമായതും എല്ലാ പാപങ്ങളും നശിപ്പിക്കുന്നതുമാണ്. പുരാതനകാലത്ത് മലയപർവ്വതത്തിൽ ഈ തീർത്ഥശ്രാദ്ധത്തിന്റെ മഹത്വം പറയപ്പെട്ടിരുന്നില്ല.
ശൃണോതി യഃ പഠേദ്വാപി ശ്രീമാന്സംജായതേ നരഃ
ഇത് ആരെങ്കിലും ഒരിക്കൽ പോലും കേൾക്കുകയോ വായിക്കുകയോ ചെയ്താൽ, ആ മനുഷ്യൻ ഭാഗ്യശാലിയും സമ്പന്നനും ആയി ജനിക്കും.
ശ്രാദ്ധകാലേ ച വക്തവ്യം തഥാ തീര്ഥനിവാസിഭിഃ സര്വപാപോപശാന്ത്യര്ഥമ് അലക്ഷ്മീനാശനം പരമ്
ശ്രാദ്ധകാലത്ത്, തീർത്ഥങ്ങളിൽ താമസിക്കുന്നവർ ഇത് പറയണം. എല്ലാ പാപങ്ങൾക്കും ശാന്തിയും ദാരിദ്ര്യത്തിനും പൂര്ണമായ നാശവും ഉണ്ടാക്കാൻ ഇത് സഹായിക്കും.
ഇദം പവിത്രം യശസോ നിധാനമ് ഇദം മഹാപാപഹരം ച പുംസാമ് ബ്രഹ്മാര്കരുദ്രൈരപി പൂജിതം ച ശ്രാദ്ധസ്യ മാഹാത്മ്യമുശന്തി തജ്ജ്ഞാഃ
ഇത് വിശുദ്ധവും, പ്രശസ്തിക്ക് നിധിയുമാണ്. മനുഷ്യരുടെ വലിയ പാപങ്ങൾ പോലും ഇതു നശിപ്പിക്കും. ബ്രഹ്മാവും സൂര്യനും രുദ്രനും പോലും ഇതിനെ ആദരിക്കുന്നു. ജ്ഞാനികൾ ഇതിനെ ശ്രാദ്ധത്തിന്റെ മഹത്വം എന്നു പറയുന്നു.
സോമഃ പിതൄണാമധിപഃ കഥം ശാസ്ത്രവിശാരദ തദ്വംശ്യാ യേ ച രാജാനോ ബഭൂവുഃ കീര്തിവര്ധനാഃ
സോമൻ എങ്ങനെ പിതൃദേവന്മാരുടെ അധിപതിയായി? സാംഹിത്യത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനേ, അവന്റെ വംശത്തിൽ ജനിച്ച പ്രശസ്തനായ രാജാക്കന്മാർ ആരൊക്കെയായിരുന്നു?
ആദിഷ്ടോ ബ്രഹ്മണാ പൂര്വമ് അത്രിഃ സര്ഗവിധൌ പുരാ അനുത്തമം നാമ തപഃ സൃഷ്ട്യര്ഥം തപ്തവാന്പ്രഭുഃ
സൃഷ്ടിയുടെ ആരംഭത്തിൽ ബ്രഹ്മാവിന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം അത്രിമഹർഷി അനുത്തമം എന്ന അത്യുത്തമമായ തപസ്സ് സൃഷ്ടിക്കായി ചെയ്തിരുന്നു.
യദാനന്ദകരം ബ്രഹ്മ ജഗത്ക്ലേശവിനാശനമ് ബ്രഹ്മവിഷ്ണ്വര്കരുദ്രാണാമ് അഭ്യന്തരമതീന്ദ്രിയമ്
ബ്രഹ്മാവിന് ആനന്ദം നൽകുന്നതും ലോകത്തിലെ കഷ്ടങ്ങൾ നീക്കുന്നതുമായത്, ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, സൂര്യൻ, രുദ്രൻ എന്നിവരുടെ ഉള്ളിലെ അതീതമായ സത്തയാണ്.
ശാന്തികൃച് ഛാന്തമനസസ് തദന്തര്നയനേ സ്ഥിതമ് മാഹാത്മ്യാത്തപസാ വിപ്രാഃ പരമാനന്ദകാരകമ്
ശാന്തത നൽകുന്നതും, ശാന്തമായ മനസ്സിലും അന്തർദൃഷ്ടിയിലും നിലകൊള്ളുന്നതും, അതിന്റെ മഹത്വത്താൽ മഹർഷിമാർക്ക് പരമാനന്ദം നൽകുന്നതുമാണ് അത്.
യസ്മാദുമാപതിഃ സാര്ധമ് ഉമയാ തമധിഷ്ഠിതഃ തം ദൃഷ്ട്വാ ചാഷ്ടമാംശേന തസ്മാത്സോമോ ഽഭവച്ഛിശുഃ
ഉമാപതിയും ഉമയും ചേർന്ന് അതിനെ സംരക്ഷിച്ചപ്പോൾ, അവരെ കണ്ടു, തന്റെ ഒരു ഭാഗം കൊണ്ട് സോമൻ ഒരു ശിശുവായി ജനിച്ചു.
അധഃ സുസ്രാവ നേത്രാഭ്യാം ധാമ തച്ചാമ്ബുസമ്ഭവമ് ദീപയന്വിശ്വമഖിലം ജ്യോത്സ്നയാ സചരാചരമ്
അവന്റെ കണ്ണുകളിൽ നിന്ന് വെള്ളത്തിൽ നിന്നുണ്ടായ പ്രകാശം താഴേക്ക് ഒഴുകി, അതിന്റെ ജ്യോത്സ്നയിൽ ചലനമുള്ളതും അചലമായതുമായ ലോകം മുഴുവൻ പ്രകാശിപ്പിച്ചു.
തദ്ദിശോ ജഗൃഹുര്ധാമ സ്ത്രീരൂപേണ സുതേച്ഛയാ ഗര്ഭോ ഭൂത്വോദരേ താസാമ് ആസ്ഥിതോ ഽബ്ദശതത്രയമ്
ഒരു മകൻ ഉണ്ടാകണമെന്ന ആഗ്രഹത്തിൽ ദിശകൾ സ്ത്രീരൂപത്തിൽ ആ പ്രകാശം ഏറ്റെടുത്തു. അതു അവരുടെ ഗർഭത്തിൽ ഒരു ഭ്രൂണമായി മൂന്ന് നൂറ് വർഷം അവിടെ പാർത്തി.
ആശാസ്തം മുമുചുര്ഗര്ഭമ് അശക്താ ധാരണേ തതഃ സമാദായാഥ തം ഗര്ഭമ് ഏകീകൃത്യ ചതുര്മുഖഃ
അവർക്കു ആ ഭ്രൂണം ധരിക്കാൻ കഴിയാതെ വന്നപ്പോൾ, അവർ അതു വിട്ടുകളഞ്ഞു. പിന്നെ ബ്രഹ്മാവ് ആ ഭ്രൂണം എടുത്തു ഒന്നാക്കി—
യുവാനമകരോദ്ബ്രഹ്മാ സര്വായുധധരം നരമ് സ്യന്ദനേ ഽഥ സഹസ്രാശ്വേ വേദശക്തിമയേ പ്രഭുഃ
ബ്രഹ്മാവ് അവനെ യുവാവാക്കി, എല്ലാ ആയുധങ്ങളും കൈവശമുള്ള ഒരു വീരനാക്കി. അതിനുശേഷം ആയിരം കുതിരകളുള്ള രഥത്തിൽ അവനെ ഇരുത്തി, വേദശക്തിയുള്ള പ്രഭു—
ആരോപ്യ ലോകമനയദ് ആത്മീയം സ പിതാമഹ തത്ര ബ്രഹ്മര്ഷിഭിഃ പ്രോക്തമ് അസ്മത്സ്വാമീ ഭവത്വയമ്
അവനെ രഥത്തിൽ ഇരുത്തി, ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ ലോകത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി. അവിടെ ബ്രഹ്മർഷിമാർ പറഞ്ഞു: 'ഇവൻ ഞങ്ങളുടെ അധിപതി ആകട്ടെ.'
ഋഷിഭിര്ദേവഗന്ധര്വൈര് ഓഷധീഭിസ്തഥൈവ ച തുഷ്ടുവുഃ സോമദേവത്യൈര് ബ്രഹ്മാദ്യാ മന്ത്രസംഗ്രഹൈഃ
മഹർഷിമാരും ദേവന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും ഔഷധികളും സോമദേവതകളും ബ്രഹ്മാവും മറ്റുള്ളവരും മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് അവനെ സ്തുതിച്ചു.
സ്തൂയമാനസ്യ തസ്യാഭൂദ് അധികോ ധാമസമ്ഭവഃ തേജോവിതാനാദഭവദ് ഭുവി ദിവ്യൌഷധീഗണഃ
അവനെ സ്തുതിക്കുമ്പോൾ, അവനിൽ നിന്ന് കൂടുതൽ പ്രകാശം പുറപ്പെട്ടു. ആ പ്രകാശത്തിൽ നിന്ന് ഭൂമിയിൽ ദിവ്യമായ ഔഷധികൾ ഉദിച്ചു.
തദ്ദീപ്തിരധികാ തസ്മാദ് രാത്രൌ ഭവതി സര്വദാ തേനൌഷധീശഃ സോമോ ഽഭൂദ് ദ്വിജേശശ്ചാപി ഗദ്യതേ
അതുകൊണ്ട്, രാത്രിയിൽ അവന്റെ പ്രകാശം എപ്പോഴും കൂടുതലാണ്. അതിനാൽ സോമൻ ഔഷധികളുടെ അധിപതിയും, ദ്വിജന്മാരുടെ അധിപതിയെന്നുമാണ് വിളിക്കപ്പെടുന്നത്.
വേദധാമരസം ചാപി യദിദം ചന്ദ്രമണ്ഡലമ് ക്ഷീയതേ വര്ധതേ ചൈവ ശുക്ലേ കൃഷ്ണേ ച സര്വദാ
വേദങ്ങളുടെ സാരം കൂടിയ ചന്ദ്രമണ്ഡലത്തിലെ പ്രകാശം, ശുക്ലപക്ഷത്തും കൃഷ്ണപക്ഷത്തും എല്ലായ്പ്പോഴും വളരുകയും കുറയുകയും ചെയ്യുന്നു.
വിംശതിം ച തഥാ സപ്ത ദക്ഷഃ പ്രാചേതസോ ദദൌ രൂപലാവണ്യസംയുക്താസ് തസ്മൈ കന്യാഃ സുവര്ചസഃ
പ്രചേതസിന്റെ മകനായ ദക്ഷൻ ഇരുപത്തേഴു സുന്ദരിയും ആകർഷണവും നിറഞ്ഞ പുത്രികളെ അവനു നൽകി, അവരൊക്കെയും അതുല്യമായ തേജസ്സോടെ തിളങ്ങി നിന്നു.
തതഃ പദ്മസഹസ്രാണാം സഹസ്രാണി ദശൈവ തു തപശ്ചചാര ശീതാംശുര് വിഷ്ണുധ്യാനൈകതത്പരഃ
അതിനുശേഷം, ചന്ദ്രൻ വിഷ്ണുവിൽ മാത്രം മനസ്സു കേന്ദ്രീകരിച്ച്, പതിനായിരം പത്മങ്ങളുടെ തുല്യമായ കഠിനതപം അനുഷ്ഠിച്ചു.
തതസ്തുഷ്ടസ്തു ഭഗവാംസ് തസ്മൈ നാരായണോ ഹരിഃ വരം വൃണീഷ്വ പ്രോവാച പരമാത്മാ ജനാര്ദനഃ
അപ്പോൾ സന്തോഷം കൊണ്ടു നാരായണൻ, ഹരിയും പരമാത്മാവായ ജനാർദ്ദനനും അവനോട് പറഞ്ഞു: 'നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള ഒരു വരം ചോദിക്കൂ'.
തതോ വവ്രേ വരാന്സോമഃ ശക്രലോകം ജയാമ്യഹമ് പ്രത്യക്ഷമേവ ഭോക്താരോ ഭവന്തു മമ മന്ദിരേ
അപ്പോൾ ചന്ദ്രൻ ഇങ്ങനെ വരങ്ങൾ ചോദിച്ചു: 'ഞാൻ ഇന്ദ്രലോകം ജയിക്കട്ടെ; എന്റെ മന്ദിരത്തിൽ ഉള്ളവർ എനിക്ക് നേരിൽ കാണപ്പെടട്ടെ'.
രാജസൂയേ സുരഗണാ ബ്രഹ്മാദ്യാഃ സന്തു മേ ദ്വിജാഃ രക്ഷഃപാലഃ ശിവോ ഽസ്മാകമ് ആസ്താം ശൂലധരോ ഹരഃ
'എന്റെ രാജസൂയയാഗത്തിൽ ദേവന്മാരും ബ്രഹ്മാദികളും എന്റെ യാജ്ഞികർ ആകട്ടെ; ശിവൻ, ത്രിശൂലധാരിയായ ഹരൻ, ഞങ്ങളുടെ രക്ഷകൻ ആകട്ടെ'.
തഥേത്യുക്തഃ സ ആജഹ്രേ രാജസൂയം തു വിഷ്ണുനാ ഹോതാത്രിര് ഭൃഗുരധ്വര്യുര് ഉദ്ഗാതാഭൂച്ചതുര്മുഖഃ
'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്ന് പറഞ്ഞ്, അവൻ വിഷ്ണുവിനൊപ്പം രാജസൂയയാഗം നടത്തി; അത്രി ഹോത്രുകൻ, ഭൃഗു അധ്വര്യു, നാലുമുഖൻ ഉദ്ഗാതാവ് ആയിരുന്നു.
ബ്രഹ്മത്വമഗമത്തസ്യ ഉപദ്രഷ്ടാ ഹരിഃ സ്വയമ് സദസ്യാഃ സനകാദ്യാസ്തു രാജസൂയവിധൌ സ്മൃതാഃ
അവൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ സ്ഥാനത്തെത്തിച്ചു; ഹരിയും നേരിട്ട് മേൽനോട്ടം വഹിച്ചു; സനകാദികൾ രാജസൂയയാഗത്തിൽ സദസ്യരായി ഓർമ്മിക്കപ്പെട്ടു.
ചമസാധ്വര്യവസ്തത്ര വിശ്വേ ദേവാ ദശൈവ തു ത്രൈലോക്യം ദക്ഷിണാ തേന ഋത്വിഗ്ഭ്യഃ പ്രതിപാദിതമ്
അവിടെ, പത്ത് വിശ്വദേവന്മാർ ചമസും അധ്വര്യുവും ആയി സേവനം ചെയ്തു; മൂന്നു ലോകങ്ങളും യാഗദക്ഷിണയായി യാജ്ഞികർക്കു നൽകി.
തതഃ സമാപ്തേ ഽവഭൃഥേ തദ്രൂപാലോകനേച്ഛവഃ കാമബാണാഭിതപ്താങ്ഗ്യോ നവ ദേവ്യഃ സിഷേവിരേ
അവഭൃഥം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, അവന്റെ രൂപം കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ചും, കാമബാണങ്ങളാൽ ഉണർന്ന ദേഹങ്ങളുമായി, ഒൻപത് ദേവിയർ അവനെ സേവിച്ചു.
ലക്ഷ്മീര്നാരായണം ത്യക്ത്വാ സിനീവാലീ ച കര്ദമമ് ദ്യുതിര്വിഭാവസും തദ്വത് തുഷ്ടിര്ധാതാരമവ്യയമ്
ലക്ഷ്മി നാരായണനെ ഉപേക്ഷിച്ചു; സിനീവാലി കർദമനെ വിട്ടു; ദ്യുതി വിഭാവസുവിനെ വിട്ടു; തുഷ്ടി അച്യുതനായ ധാതാവിനെ അങ്ങനെ തന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചു.
പ്രഭാ പ്രഭാകരം ത്യക്ത്വാ ഹവിഷ്മന്തം കുഹൂഃ സ്വയമ് കീര്തിര്ജയന്തം ഭര്താരം വസുര്മാരീചകശ്യപമ്
പ്രഭാ പ്രഭാകരനെ ഉപേക്ഷിച്ചു; കുഹു സ്വയം ഹവിഷ്മാനെ വിട്ടു; കീർത്തി ഭർത്താവായ ജയന്തനെ വിട്ടു; വസു മാരീചനായ കശ്യപനെ ഉപേക്ഷിച്ചു.
ധൃതിസ് ത്യക്ത്വാ പീതം നന്ദിം സോമമേവാഭജംസ്തദാ സ്വകീയാ ഇവ സോമോ ഽപി കാമയാമാസ താസ്തദാ
ധൃതി പീതനെയും നന്ദിയെയും ഉപേക്ഷിച്ച് അന്നവേളയിൽ ചന്ദ്രനിൽ ഭക്തിയോടെ ചേർന്നു; ചന്ദ്രനും അവരെ സ്വന്തം വശമാക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.