മന ഏകാദശം തേഷാം കര്മബുദ്ധിഗുണാന്വിതമ് ഇന്ദ്രിയാവയവാഃ സൂക്ഷ്മാസ് തസ്യ മൂര്തിം മനീഷിണഃ
ഇവയിൽ മനസ്സാണ് പതിനൊന്നാമത്തെത്, അതിന് പ്രവർത്തിയും ബുദ്ധിയും എന്ന ഗുണങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു. സൂക്ഷ്മമായ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ അതിന്റെ ഭാഗങ്ങളാണ്, ഇവയെ മനസ്സിന്റെ രൂപം എന്നാണ് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നത്.
ശ്രയന്തി യസ്മാത് തന്മാത്രാഃ ശരീരം തേന സംസ്മൃതമ് ശരീരയോഗാജ് ജീവോ ഽപി ശരീരീ ഗദ്യതേ ബുധൈഃ
സൂക്ഷ്മതന്മാത്രകൾ അതിൽ ആശ്രയിക്കുന്നതിനാൽ അതിനെ ശരീരം എന്ന് വിളിക്കുന്നു. ശരീരത്തോടുള്ള ഐക്യത്താൽ ജീവനും ജ്ഞാനികൾ ശരീരധാരി എന്ന് പറയുന്നു.
മനഃ സൃഷ്ടിം വികുരുതേ ചോദ്യമാനം സിസൃക്ഷയാ ആകാശം ശബ്ദതന്മാത്രാദ് അഭൂച് ഛബ്ദഗുണാത്മകമ്
സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹം കൊണ്ടു പ്രേരിതമായ മനസ്സ് സൃഷ്ടിയെ സൃഷ്ടിച്ചു. ശബ്ദതന്മാത്രയിൽ നിന്ന് ശബ്ദഗുണമുള്ള ആകാശം ഉദിച്ചു.
ആകാശവികൃതേര് വായുഃ ശബ്ദസ്പര്ശഗുണോ ഽഭവത് വായോശ് ച സ്പര്ശതന്മാത്രാത് തേജശ് ചാവിര് അഭൂത് തതഃ
ആകാശത്തിന്റെ പരിവർത്തനത്തിൽ നിന്ന് ശബ്ദവും സ്പർശവും ഉള്ള വായു ജനിച്ചു. വായുവിൽ നിന്നുള്ള സ്പർശതന്മാത്രയിൽ നിന്ന് തീയും അതിനുശേഷം ഉദിച്ചു.
ത്രിഗുണം തദ്വികാരേണ തച്ഛബ്ദസ്പര്ശരൂപവത് തേജോവികാരാദ് അഭവദ് വാരി രാജംശ് ചതുര്ഗുണമ്
തീയുടെ പരിവർത്തനത്തിൽ നിന്ന് അതിന് ശബ്ദം, സ്പർശം, രൂപം എന്നിങ്ങനെ മൂന്നു ഗുണങ്ങൾ ലഭിച്ചു. തീയുടെ മാറ്റത്തിൽ നിന്ന് രാജാവേ, നാലു ഗുണങ്ങളോടുകൂടിയ വെള്ളം ജനിച്ചു.
രസതന്മാത്രസംഭൂതം പ്രായോ രസഗുണാത്മകമ് ഭൂമിസ് തു ഗന്ധതന്മാത്രാദ് അഭൂത് പഞ്ചഗുണാന്വിതാ
രസതന്മാത്രയിൽ നിന്ന് ജനിച്ച വെള്ളം പ്രധാനമായും രസഗുണം ഉള്ളതാണ്. ഭൂമി ഗന്ധതന്മാത്രയിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച് അഞ്ചു ഗുണങ്ങളോടുകൂടിയതാണ്.
പ്രായോ ഗന്ധഗുണാ സാ തു ബുദ്ധിര് ഏഷാ ഗരീയസീ ഏഭിഃ സംപാദിതം ഭുങ്ക്തേ പുരുഷഃ പഞ്ചവിംശകഃ
ഭൂമി പ്രധാനമായും ഗന്ധഗുണം ഉള്ളതാണ്; ഇതാണ് ഉത്തമമായ ബുദ്ധി. ഈ എല്ലാം ചേർന്ന് ഇരുപത്തിയഞ്ചാമനായ പുരുഷൻ അനുഭവങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുന്നു.
ഈശ്വരേച്ഛാവശഃ സോ ഽപി ജീവാത്മാ കഥ്യതേ ബുധൈഃ ഏവം ഷഡ്വിംശകം പ്രോക്തം ശരീരമ് ഇഹ മാനവേ
ഈ ജീവാത്മാവും ദൈവത്തിന്റെ ഇച്ഛയ്ക്ക് കീഴിലാണ് എന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു. ഇങ്ങനെ, മനുഷ്യന്റെ ശരീരം ഇരുപത്തിയാറ് ഘടകങ്ങൾ കൊണ്ടാണ് നിർമ്മിതമെന്ന് ഇവിടെ പറയുന്നു.
സാംഖ്യം സംഖ്യാത്മകത്വാച് ച കപിലാദിഭിര് ഉച്യതേ ഏതത് തത്ത്വാത്മകം കൃത്വാ ജഗദ് വേധാ അജീജനത്
ഘടകങ്ങളുടെ ആകൃതിയായതിനാൽ കപിലനും മറ്റു ജ്ഞാനികളും ഇതിനെ സംഖ്യ എന്നാണു വിളിക്കുന്നത്. ഈ തത്വങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ച് സ്രഷ്ടാവ് ലോകം സൃഷ്ടിച്ചു.
സാവിത്രീം ലോകസൃഷ്ട്യര്ഥേ ഹൃദി കൃത്വാ സമാസ്ഥിതഃ തതഃ സംജപതസ് തസ്യ ഭിത്വാ ദേഹമ് അകല്മഷമ്
ലോകസൃഷ്ടിക്കായി ഹൃദയത്തിൽ സാവിത്രിയെ സ്ഥാപിച്ച്, അവൻ ധ്യാനത്തിലേർപ്പെട്ടു. പിന്നെ ജപം ചെയ്തപ്പോൾ, അവന്റെ പാവനമായ ശരീരം തകർന്ന് പുറത്തുവന്നു.
സ്ത്രീരൂപമ് അര്ധമ് അകരോദ് അര്ധം പുരുഷരൂപവത് ശതരൂപാ ച സാ ഖ്യാതാ സാവിത്രീ ച നിഗദ്യതേ
അവൻ തന്റെ അർദ്ധം സ്ത്രീരൂപമാക്കി, മറ്റൊരർദ്ധം പുരുഷരൂപം ആയി. ആ സ്ത്രീ ശതരൂപാ എന്നറിയപ്പെടുന്നു, സാവിത്രി എന്നും വിളിക്കപ്പെടുന്നു.
സരസ്വത്യ് അഥ ഗായത്രീ ബ്രഹ്മാണീ ച പരന്തപ തതഃ സ്വദേഹസംഭൂതാമ് ആത്മജാമ് ഇത്യ് അകല്പയത്
ശത്രുനാശകനേ, അവൾ സരസ്വതിയും ഗായത്രീയും ബ്രഹ്മാണിയും ആകുന്നു. പിന്നീട് അവളെ തന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച മകളായി ബ്രഹ്മാവ് കരുതിച്ചു.
ദൃഷ്ട്വാ താം വ്യഥിതസ് താവത് കാമബാണാര്ദിതോ വിഭുഃ അഹോ രൂപമ് അഹോ രൂപമ് ഇതി ചാഹ പ്രജാപതിഃ
അവളെ കണ്ടപ്പോൾ, പ്രഭു മോഹബാണങ്ങളിൽ പതിഞ്ഞു ഉല്ലാസത്തോടെ വിറച്ചു. 'അഹോ, ഈ സൗന്ദര്യം! അഹോ, ഈ സൗന്ദര്യം!' എന്ന് പ്രജാപതി പറഞ്ഞു.
തതോ വാസിഷ്ഠപ്രമുഖാ ഭഗിനീമ് ഇതി ചുക്രുശുഃ ബ്രഹ്മാ ന കിംചിദ് ദദൃശേ തന്മുഖാലോകനാദ് ഋതേ
അപ്പോൾ വസിഷ്ഠന്മാരുടെ നേതൃത്വത്തിൽ എല്ലാവരും 'സഹോദരി!' എന്ന് വിളിച്ചു. ബ്രഹ്മാവിന് അവളുടെ മുഖം ഒഴികെ മറ്റൊന്നും കാണാനായില്ല.
അഹോ രൂപമ് അഹോ രൂപമ് ഇതി പ്രാഹ പുനഃ പുനഃ തതഃ പ്രണാമനമ്രാം താം പുനര് ഏവാഭ്യലോകയത്
പുനരുപരി അവൻ 'അഹോ, ഈ സൗന്ദര്യം! അഹോ, ഈ സൗന്ദര്യം!' എന്ന് പറഞ്ഞു. പിന്നെ, നമസ്കരിച്ച് താഴെ നോക്കി, അവളെ വീണ്ടും നോക്കി.
അഥ പ്രദക്ഷിണം ചക്രേ സാ പിതുര് വരവര്ണിനീ പുത്രേഭ്യോ ലജ്ജിതസ്യാസ്യ തദ്രൂപാലോകനേച്ഛയാ
അപ്പോൾ മനോഹരവർണ്ണയുള്ള അവൾ, പുത്രന്മാരുടെ മുന്നിൽ ലജ്ജയോടെ പിതാവിനെ ചുറ്റി നടന്നു, അവന്റെ കാഴ്ചയിൽ നിന്ന് ഒഴിഞ്ഞിരിക്കാനായി.
ആവിര്ഭൂതം തത്രോ വക്ത്രം ദക്ഷിണം പാണ്ഡുഗണ്ഡവത് വിസ്മയസ്ഫുരദോഷ്ഠം ച പാശ്ചാത്യമ് ഉദഗാത് തതഃ
അപ്പോൾ അവന്റെ വലതുവശത്ത്, പാണ്ടുവർണ്ണമുള്ള വിസ്മയഭരിതമായ ഒരു മുഖം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. പാശ്ചാത്യദിശയിൽ മറ്റൊരു അത്ഭുതഭാവമുള്ള മുഖവും ഉദിച്ചു.
ചതുര്ഥമ് അഭവത് പശ്ചാദ് വാമം കാമശരാതുരമ് തതോ ഽന്യദ് അഭവത് തസ്യ കാമാതുരതയാ തഥാ
പിന്നീട് ഇടതുവശത്ത്, കാമബാണങ്ങളിൽ തളർന്ന നാലാമത്തെ മുഖം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. അതുപോലെ തന്നെ, അവന്റെ മോഹം കൊണ്ടു മറ്റൊരു മുഖവും ഉദിച്ചു.
ഉത്പതന്ത്യാസ് തദാകാരാ ആലോകനകുതൂഹലാത് സൃഷ്ട്യര്ഥം യത് കൃതം തേന തപഃ പരമദാരുണമ്
അവൾ ആ രൂപം ധരിച്ച് ഉയർന്നപ്പോൾ, സൃഷ്ടിക്കുവാൻ വേണ്ടിയുള്ള അത്യന്തം കഠിനമായ തപസ്സ് curiosity കൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹം ചെയ്തത്.
തത് സര്വം നാശമ് അഗമത് സ്വസുതോപഗമേച്ഛയാ തേനോര്ധ്വം വക്ത്രമ് അഭവത് പഞ്ചമം തസ്യ ധീമതഃ ആവിര്ഭവജ്ജടാഭിശ് ച തദ് വക്ത്രം ചാവൃണോത് പ്രഭുഃ
അവനെ സ്വന്തമായി സമീപിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹം കൊണ്ടു, അങ്ങനെ ചെയ്തതൊക്കെയും നശിച്ചു. പിന്നെ ആ ജ്ഞാനിയുടെ തലയിൽ അഞ്ചാമത്തെ മുഖം പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; അതു പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടപ്പോൾ, ഭഗവാൻ അതിനെ ജടയാൽ മറച്ചു.
തതസ് താന് അബ്രവീദ് ബ്രഹ്മാ പുത്രാന് ആത്മസമുദ്ഭവാന് പ്രജാഃ സൃജധ്വമ് അഭിതഃ സദേവാസുരമാനുഷീഃ
അതിനുശേഷം ബ്രഹ്മാവ് തന്റെ തന്നെ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്നു ജനിച്ച പുത്രന്മാരോട് പറഞ്ഞു: 'ദേവന്മാരെയും അസുരന്മാരെയും മനുഷ്യരെയും എല്ലായിടത്തും സൃഷ്ടിക്കൂ.'
ഏവമ് ഉക്താസ് തതഃ സര്വേ സസൃജുര് വിവിധാഃ പ്രജാഃ ഗതേഷു തേഷു സൃഷ്ട്യര്ഥം പ്രണാമാവനതാമ് ഇമാമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അവരൊക്കെയും പലവിധ ജീവികളെ സൃഷ്ടിച്ചു; അവർ സൃഷ്ടിക്കാനായി പോയപ്പോൾ, ഈ ഒരുത്തൻ വിനയത്തോടെ നമസ്കരിച്ച് അവിടെ തന്നെ നിന്നു.
ഉപയേമേ സ വിശ്വാത്മാ ശതരൂപാമ് അനിന്ദിതാമ് സംബഭൂവ തയാ സാര്ധമ് അതികാമാതുരോ വിഭുഃ സലജ്ജാം ചകമേ ദേവഃ കമലോദരമന്ദിരേ
വിശ്വാത്മാവ് നിഷ്കളങ്കയായ ശതരൂപയെ ഭാര്യയായി സ്വീകരിച്ചു; അത്യന്തം ആസക്തിയോടെ അവളോടൊപ്പം ചേർന്ന്, ഭഗവാൻ ലജ്ജയോടെ കമലത്തിന്റെ ഉള്ളിൽ അവളോടൊപ്പം സന്തോഷിച്ചു.
യാവദ് അബ്ദശതം ദിവ്യം യഥാന്യഃ പ്രാകൃതോ ജനഃ തതഃകാലേന മഹതാ തസ്യാഃ പുത്രോ ഽഭവന് മനുഃ
ദിവ്യമായ നൂറു വർഷം, സാധാരണ മനുഷ്യർ പോലെ തന്നെ, വലിയൊരു കാലം കഴിഞ്ഞ് അവൾക്ക് ഒരു മകൻ ജനിച്ചു—അവനാണ് മനു.
സ്വായംഭുവോ ഇതി ഖ്യാതഃ സ വിരാഡ് ഇതി നഃ ശ്രുതമ് തദ്രൂപഗുണസാമാന്യാദ് അധിപുരുഷ ഉച്യതേ
അവൻ സ്വായംഭുവൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു; അവനെ വിരാട് എന്നും ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്. രൂപത്തിലും ഗുണത്തിലും സ്വഭാവത്തിലും സാമ്യം കൊണ്ടാണ് അവനെ ആദിപുരുഷൻ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്.
വൈരാജാ യത്ര തേ ജാതാ ബഹവഃ ശംസിതവ്രതാഃ സ്വായംഭുവാ മഹാഭാഗാഃ സപ്ത സപ്ത തഥാപരേ
അവനിൽ നിന്ന് വ്രതശുദ്ധിയുള്ള വൈരാജന്മാർ എന്ന പേരിൽ പല പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു; സ്വായംഭുവനിൽ നിന്ന് മഹാഭാഗ്യശാലിയായവനേ, ഏഴു പേരും പിന്നെ മറ്റൊരു ഏഴു പേരും അങ്ങനെ ജനിച്ചു.
സ്വാരോചിഷാദ്യാഃ സര്വേ തേ ബ്രഹ്മതുല്യസ്വരൂപിണഃ ഔത്തമിപ്രമുഖാസ് തദ്വദ് യേസാം ത്വം സപ്തമോ ഽധുനാ
സ്വാരോചിഷൻ തുടങ്ങിയവരും, ബ്രഹ്മാവിനോട് സമാനമായ രൂപമുള്ളവരും, ഉത്തമൻ മുതലായവരും—all അങ്ങനെ തന്നെയാണ്; ഇപ്പോൾ നീ അവരിൽ ഏഴാമനാണ്.
അഹോ കഷ്ടതരം ചൈതദ് അങ്ഗജാഗമനം വിഭോ കഥം ന ദോഷമഗമത് കര്മണാനേന പദ്മഭൂഃ
അയ്യോ, ഈ ബന്ധുക്കളുടെ സംയോജനം അതിനേക്കാൾ ദു:ഖകരമാണ്; ഈ പ്രവൃത്തിയിൽ പദ്മത്തിൽ ജനിച്ചവൻ എങ്ങനെ പാപം അനുഭവിച്ചില്ല?
പരസ്പരം ച സമ്ബന്ധഃ സഗോത്രാണാമ് അഭൂത് കഥമ് വൈവാഹികസ്തത്സുതാനാം ഛിന്ദ്ധി മേ സംശയം വിഭോ
ഒരേ വംശത്തിൽ പെട്ടവർക്കിടയിൽ എങ്ങനെ വിവാഹബന്ധം ഉണ്ടായി? ഈ സംശയം നീക്കണമേ, ഭഗവാനേ.
ദിവ്യേയമാദിസൃഷ്ടിസ്തു രജോഗുണസമുദ്ഭവാ അതീന്ദ്രിയേന്ദ്രിയാ തദ്വദ് അതീന്ദ്രിയശരീരികാ
ഈ ദിവ്യമായ ആദിസൃഷ്ടി രാജോഗുണത്തിൽ നിന്നാണ് ഉദിച്ചിരിക്കുന്നത്; അത് ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്ക് അതീതമാണ്, അതുപോലെ അതിലെ ശരീരങ്ങളും ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്ക് അതീതമാണ്.