കണ്ഡരീകോ ഽപി ധര്മാത്മാ വേദശാസ്ത്രപ്രവര്തകഃ ഭൂത്വാ ജാതിസ്മരൌ ശോകാത് പതിതാവ് അഗ്രതസ്തദാ
ധാർമ്മികനും വേദശാസ്ത്ര പ്രചാരകനുമായ കണ്ഡരികനും മുൻജന്മങ്ങൾ ഓർക്കുന്നവനായി; ദുഃഖത്തിൽ ഇരുവരും അവന്റെ മുന്നിൽ വീണു.
ഹാ വയം യോഗവിഭ്രഷ്ടാഃ കാമതഃ കര്മബന്ധനാഃ ഏവം വിലപ്യ ബഹുശസ് ത്രയസ്തേ യോഗപാരഗാഃ
അയ്യോ, നാം യോഗത്തിൽ നിന്ന് വീണുപോയി, ആഗ്രഹത്താൽ കർമബന്ധത്തിൽ കുടുങ്ങി! ഇങ്ങനെ വീണ്ടും വീണ്ടും വിലപിച്ച് ആ മൂന്ന് യോഗശാലികൾ—
വിസ്മയാച്ഛ്രാദ്ധമാഹാത്മ്യമ് അഭിനന്ദ്യ പുനഃ പുനഃ തതസ്തസ്മൈ ധനം ദത്ത്വാ പ്രഭൂതഗ്രാമസംയുതമ്
ആശ്ചര്യത്തോടെ അവർ പിതൃശ്രാദ്ധത്തിന്റെ മഹത്വം വീണ്ടും വീണ്ടും പുകഴ്ത്തി; പിന്നെ അവനു ധനവും അനേകം ഗ്രാമങ്ങളും നൽകി.
വിസൃജ്യ ബ്രാഹ്മണം തം ച വൃദ്ധം ധനമുദാന്വിതമ് ആത്മീയം നൃപതിഃ പുത്രം നൃപലക്ഷണസംയുതമ്
അവൻ ധനസമ്പന്നനായ ആ വൃദ്ധ ബ്രാഹ്മണനെ വിട്ടയച്ചു; രാജാവ് രാജഗുണങ്ങളുള്ള തന്റെ സ്വന്തം മകനെ രാജസിംഹാസനത്തിൽ ഇരുത്തി.
വിഷ്വക്സേനാഭിധാനം തു രാജാ രാജ്യേ ഽഭ്യഷേചയത് മാനസേ മിലിതാഃ സര്വേ തതസ്തേ യോഗിനാം വരാഃ
വിഷ്വക്സേനൻ എന്ന പേരിൽ രാജാവ് അവനെ രാജാവാക്കി; മാനസസരസ്സിൽ കൂടിയവർ എല്ലാവരും യോഗശ്രേഷ്ഠന്മാരായിരുന്നു.
ബ്രഹ്മദത്താദയസ്തസ്മിന് പിതൃസക്താ വിമത്സരാഃ സംനതിശ്ചാഭവദ്ഭ്രഷ്ടാ മയൈതത്കില കാരിതമ്
അവിടെ ബ്രഹ്മദത്തനും മറ്റുള്ളവരും പിതൃഭക്തിയോടെ അസൂയയില്ലാതെ ഉണ്ടായിരുന്നു; ഇതെല്ലാം ഞാൻ തന്നെ ഉണ്ടാക്കിയതാണ്.
രാജ്യത്യാഗഫലം സര്വം യദേതദ് അഭിലഷ്യതേ തഥേതി പ്രാഹ രാജാ തു പുനസ്താമഭിനന്ദയന്
രാജ്യം ഉപേക്ഷിച്ചാൽ ലഭിക്കേണ്ട എല്ലാ ഫലങ്ങളും ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു എന്ന് രാജാവ് പറഞ്ഞു, വീണ്ടും സന്തോഷം പ്രകടിപ്പിച്ചു.
ത്വത്പ്രസാദാദിദം സര്വം മയൈതത്പ്രാപ്യതേ ഫലമ് തതസ്തേ യോഗമാസ്ഥായ സര്വ ഏവ വനൌകസഃ
നിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ ഞാൻ ഇതെല്ലാം ഫലങ്ങൾ നേടി; പിന്നെ അവർ എല്ലാവരും കാടിൽ യോഗം ആചരിച്ചു.
ബ്രഹ്മരന്ധ്രേണ പരമം പദമാപുസ്തപോബലാത് ഏവമായുര്ധനം വിദ്യാം സ്വര്ഗം മോക്ഷം സുഖാനി ച
ബ്രഹ്മരന്ധ്രത്തിലൂടെ തപസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ അവർ പരമപദം നേടി; അങ്ങനെ ആയുസ്സ്, സമ്പത്ത്, വിജ്ഞാനം, സ്വർഗ്ഗം, മോക്ഷം, സുഖം എന്നിവയും ലഭിച്ചു.
പ്രയച്ഛന്തി സുതാന്രാജ്യം നൃണാം പ്രീതാഃ പിതാമഹാഃ യ ഇദം പിതൃമാഹാത്മ്യം ബ്രഹ്മദത്തസ്യ ച ദ്വിജാഃ
ഈ പിതൃമഹത്വവും ബ്രഹ്മദത്തന്റെ മഹിമയും ഓതുന്നവർക്ക് സന്തുഷ്ടരായ പിതാക്കന്മാർ പുത്രന്മാരെയും രാജ്യവും നൽകുന്നു.
ദ്വിജേഭ്യഃ ശ്രാവയേദ്യോ വാ ശൃണോത്യഥ പഠേത്തു വാ കല്പകോടിശതം സാഗ്രം ബ്രഹ്മലോകേ മഹീയതേ
യാരെങ്കിലും ഈ വചനങ്ങൾ ദ്വിജന്മാർക്ക് വായിച്ചുകേൾപ്പിച്ചാലോ, അതോ സ്വയം കേട്ടാലോ, വായിച്ചുപഠിച്ചാലോ, അത്തരം ആളുകൾക്ക് ബ്രഹ്മലോകത്തിൽ നൂറുകോടി കാല്പങ്ങൾ മുഴുവൻ മഹത്വം ലഭിക്കും.
കസ്മിന്കാലേ ച തച്ഛ്രാദ്ധമ് അനന്തഫലദം ഭവേത് കസ്മിന്വാസരഭാഗേ തു ശ്രാദ്ധകൃച്ഛ്രാദ്ധമാചരേത് തീര്ഥേഷു കേഷു ച കൃതം ശ്രാദ്ധം ബഹുഫലം ഭവേത്
ഏത് സമയത്താണ് ആ ശ്രാദ്ധം അനന്തഫലം നൽകുന്നത്? ദിവസത്തിലെ ഏത് ഭാഗത്താണ് ശ്രാദ്ധം നടത്തേണ്ടത്? sacred സ്ഥലങ്ങളിൽ ശ്രാദ്ധം ചെയ്താൽ കൂടുതൽ ഫലമുണ്ടോ?
അപരാഹ്ണേ തു സമ്പ്രാപ്തേ അഭിജിദ്രൌഹിണോദയേ യത്കിംചിദ്ദീയതേ തത്ര തദക്ഷയമുദാഹൃതമ്
അപരാഹ്ണം, അഥവാ അഭിജിത് അല്ലെങ്കിൽ രോഹിണി ഉദയകാലത്ത് എന്തെങ്കിലും ദാനം ചെയ്താൽ അതിന് ക്ഷയം വരില്ലെന്ന് പറയുന്നു.
തീര്ഥാനി യാനി ശസ്താനി പിതൄണാം വല്ലഭാനി ച നാമതസ്താനി വക്ഷ്യാമി സംക്ഷേപേണ ദ്വിജോത്തമാഃ
ദ്വിജശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, പിതാക്കന്മാർക്ക് പ്രിയവും ഉത്തമവുമായ തീർത്ഥങ്ങൾ ഏതൊക്കെയാണെന്ന് ഞാൻ ചുരുക്കത്തിൽ പറയാം.
പിതൃതീര്ഥം ഗയാ നാമ സര്വതീര്ഥവരം ശുഭമ് യത്രാസ്തേ ദേവദേവേശഃ സ്വയമേവ പിതാമഹഃ
ഗയ എന്ന പിതൃതീർത്ഥം എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠവും ശുഭവുമാണ്. അവിടെ ദേവദേവനായ പിതാമഹൻ സ്വയം വസിക്കുന്നു.
തത്രൈഷാ പിതൃഭിര്ഗീതാ ഗാഥാ ഭാഗമഭീപ്സുഭിഃ
അവിടെ, ഭാഗം ആഗ്രഹിച്ച പിതാക്കന്മാർ ഈ ഗാഥ പാടുകയായിരുന്നു.
ഏഷ്ടവ്യാ ബഹവഃ പുത്രാ യദ്യേകോ ഽപി ഗയാം വ്രജേത് യജേത വാശ്വമേധേന നീലം വാ വൃഷമുത്സൃജേത്
അനേകം മക്കളെ ആഗ്രഹിക്കണം, കാരണം ഒരാൾ പോലും ഗയയിലേക്കു പോയാൽ, അല്ലെങ്കിൽ അശ്വമേധയാഗം നടത്തി, നീല കാളയെ വിട്ടുവിട്ടാൽ, അതിനാൽ വലിയ ഫലം ലഭിക്കും.
തഥാ വാരാണസീ പുണ്യാ പിതൄണാം വല്ലഭാ സദാ യത്രാവിമുക്തസാംനിധ്യം ഭുക്തിമുക്തിഫലപ്രദമ്
അത് പോലെ തന്നെ, വാരാണസി പുണ്യഭൂമിയും പിതാക്കന്മാർക്ക് എപ്പോഴും പ്രിയവുമാണ്. അവിടെ അവിമുക്തക്ഷേത്രത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം ഭോഗവും മോക്ഷവും നൽകുന്നു.
പിതൄണാം വല്ലഭം തദ്വത് പുണ്യം ച വിമലേശ്വരമ് പിതൃതീര്ഥം പ്രയാഗം തു സര്വകാമഫലപ്രദമ്
അത് പോലെ തന്നെ, വിമലേശ്വരം പുണ്യവും പിതാക്കന്മാർക്ക് പ്രിയവുമാണ്. പ്രയാഗം എന്ന പിതൃതീർത്ഥം എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങൾക്കും ഫലം നൽകുന്നു.
വടേശ്വരസ്തു ഭഗവാന് മാധവേന സമന്വിതഃ യോഗനിദ്രാശയസ്തദ്വത് സദാ വസതി കേശവഃ
വടേശ്വരക്ഷേത്രത്തിൽ ഭഗവാൻ മാധവനോടൊപ്പം യോഗനിദ്രയിൽ എപ്പോഴും വസിക്കുന്നു; അങ്ങനെ തന്നെ കേശവനും അവിടെ വസിക്കുന്നു.
ദശാശ്വമേധികം പുണ്യം ഗങ്ഗാദ്വാരം തഥൈവ ച നന്ദാഥ ലലിതാ തദ്വത് തീര്ഥം മായാപുരീ ശുഭാ
ദശാശ്വമേധികം, ഗംഗാദ്വാരം, അതുപോലെ തന്നെ നന്ദാ, ലളിതാ, മായാപുരി എന്നിവയും എല്ലാം ശ്രേഷ്ഠമായ തീർത്ഥങ്ങളാണ്.
തഥാ മിത്രപദം നാമ തതഃ കേദാരമുത്തമമ് ഗങ്ഗാസാഗരമിത്യാഹുഃ സര്വതീര്ഥമയം ശുഭമ്
അത് പോലെ തന്നെ, മിത്രപദം എന്ന സ്ഥലം, പിന്നെ ഉത്തമമായ കെദാരം, ഗംഗാസാഗരം എന്നറിയപ്പെടുന്ന സ്ഥലം—ഇവയെല്ലാം ശുഭവും എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളുടെയും ഗുണം ഉള്ളതുമാണ്.
തീര്ഥം ബ്രഹ്മസരസ്തദ്വച് ഛതദ്രുസലിലേ ഹ്രദേ തീര്ഥം തു നൈമിഷം നാമ സര്വതീര്ഥഫലപ്രദമ്
ബ്രഹ്മസരസ് എന്ന തീർത്ഥം, അതുപോലെ തന്നെ ശതദ്രുവിൽ ഉള്ള ജലം, നൈമിഷം എന്ന തടാകം—ഇവയെല്ലാം എല്ലാ തീർത്ഥഫലവും നൽകുന്നു.
ഗങ്ഗോദ്ഭേദസ്തു ഗോമത്യാം യത്രോദ്ഭൂതഃ സനാതനഃ തഥാ യജ്ഞവരാഹസ്തു ദേവദേവശ്ച ശൂലഭൃത്
ഗംഗയുടെ ഉദ്ഭവം ഗോമതിയിൽ ആണ്, അവിടെ ശാശ്വതൻ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. അങ്ങനെ തന്നെയാണ് യജ്ഞവർാഹനും ദേവദേവനായ ശൂലധാരിയും അവിടെ ഉള്ളത്.
യത്ര തത്കാഞ്ചനം ദ്വാരമ് അഷ്ടാദശഭുജോ ഹരഃ നേമിസ്തു ഹരിചക്രസ്യ ശീര്ണാ യത്രാഭവത്പുരാ
അവിടെ തന്നെയാണ് ആ പൊൻകവാടം, അഷ്ടാദശഭുജനായ ഹരൻ നില്ക്കുന്നു, ഹരിയുടെ ചക്രത്തിന്റെ അരയിടം ഒരിക്കൽ അവിടെ തകർന്നിരുന്നു.
തദേതന്നൈമിഷാരണ്യം സര്വതീര്ഥനിഷേവിതമ് ദേവദേവസ്യ തത്രാപി വാരാഹസ്യ തു ദര്ശനമ്
ഇതാണ് നൈമിഷാരണ്യം, എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും സന്ദർശിക്കുന്ന സ്ഥലം. അവിടെ തന്നെ ദേവദേവനായ വരാഹന്റെ ദർശനം ലഭിക്കും.
യഃ പ്രയാതി സ പൂതാത്മാ നാരായണപദം വ്രജേത് കൃതശൌചം മഹാപുണ്യം സര്വപാപനിഷൂദനമ്
ആവിടെ പോകുന്നവൻ ശുദ്ധഹൃദയനാകുമ്പോൾ നാരായണന്റെ സ്ഥാനം പ്രാപിക്കും; മഹാപുണ്യവും എല്ലാ പാപങ്ങളുടെ നാശവും നേടും.
യത്രാസ്തേ നാരസിംഹസ്തു സ്വയമേവ ജനാര്ദനഃ തീര്ഥമിക്ഷുമതീ നാമ പിതൄണാം വല്ലഭം സദാ
അവിടെ തന്നെയാണ് നരസിംഹൻ സ്വയം ജനാർദ്ദനനായി വസിക്കുന്നത്. ഇക്ഷുമതിയെന്ന തീർത്ഥം പിതാക്കന്മാർക്ക് എപ്പോഴും പ്രിയമാണ്.
സംഗമേ യത്ര തിഷ്ഠന്തി ഗങ്ഗായാഃ പിതരഃ സദാ കുരുക്ഷേത്രം മഹാപുണ്യം സര്വതീര്ഥസമന്വിതമ്
ഗംഗയുടെ സംഗമത്തിൽ പിതാക്കന്മാർ എപ്പോഴും വസിക്കുന്നിടം കുരുക്ഷേത്രം അത്യന്തം പുണ്യമുള്ളതും എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും അടങ്ങിയതുമായ സ്ഥലമാണ്.
തഥാ ച സരയൂഃ പുണ്യാ സര്വദേവനമസ്കൃതാ ഇരാവതീ നദീ തദ്വത് പിതൃതീര്ഥാധിവാസിനീ
അതുപോലെ, സർവ്വദേവന്മാരും വണങ്ങുന്ന പുണ്യമായ സരയൂയും, ഇരാവതിയും പിതൃതീർത്ഥങ്ങൾ വസിക്കുന്ന നദികളാണ്.