ഊചുര്ബ്രഹ്മര്ഷയസ്തം തു വചനം ധര്മസംഹിതമ് ഋഷിവംശേഷു ഭഗവംശ് ഛിന്നമൂലമിദം പദമ്
അപ്പോൾ ബ്രഹ്മർഷിമാർ ധർമ്മം നിറഞ്ഞ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു: "ഭഗവൻ, ഈ ഋഷിവംശങ്ങളിൽ വംശം വേരോടെ മുറിഞ്ഞിരിക്കുന്നു."
ഏകസ്ത്വമനപത്യശ്ച ഗോത്രജോ ഽന്യോ ന വര്തതേ കൌമാരം വ്രതമാസ്ഥായ ക്ലേശമേവാനുവര്തസേ
നിനക്ക് മാത്രം സന്താനമില്ല; നിന്റെ വംശത്തിൽ വേറൊരാളുമില്ല. ബാല്യത്തിൽ ബ്രഹ്മചര്യ വ്രതം സ്വീകരിച്ച് നീ മാത്രം കഷ്ടപ്പാടിൽ തുടരുന്നു.
ബഹൂനി വിപ്ര ഗോത്രാണി മുനീനാം ഭാവിതാത്മനാമ് ഏകദേഹാനി തിഷ്ഠന്തി വിവിക്താനി വിനാ പ്രജാഃ
ബ്രാഹ്മണനേ, മനസ്സു ശുദ്ധിയുള്ള മുനികൾക്കിടയിൽ പല വംശങ്ങളും ഉണ്ടെങ്കിലും, അവരവരുടെ ശരീരങ്ങൾ ഒറ്റയ്ക്കാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്, സന്താനമില്ലാതെ.
ഏവമുച്ഛിന്നമൂലൈശ്ച പുത്രൈര്നോ നാസ്തി കാരണമ് ഭവാംസ്തു തപസാ ശ്രേഷ്ഠോ പ്രജാപാതസമദ്യുതിഃ
ഇങ്ങനെ, പുത്രന്മാർ ഇല്ലാതെ വംശം മുറിഞ്ഞപ്പോൾ ഞങ്ങൾക്ക് കാരണമൊന്നുമില്ല; എന്നാൽ തപസ്സിൽ ശ്രേഷ്ഠനും പ്രജാപതിയെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ളവനുമായ നീ മാത്രം ശേഷിക്കുന്നു.
തത്ര വര്തസ്വ വംശായ വര്ധയാത്മാനമ് ആത്മനാ ത്വയാ ധര്മോ ഽര്ജിതസ്തേന ദ്വിതീയാം കുരു വൈ തനുമ്
അതിനാൽ, വംശം നിലനിർത്താൻ നീ പ്രവർത്തിക്കണം; നിന്റെ സ്വയം തന്നെ വളർത്തണം. നീ സമ്പാദിച്ച ധർമ്മം കൊണ്ട് രണ്ടാമത്തെ ശരീരം സൃഷ്ടിക്കണം.
സ ഏവമുക്തോ മുനിഭിര് മുനിര് മര്മസു താഡിതഃ ജഗര്ഹേ താനൃഷിഗണാന് വചനം ചേദമബ്രവീത്
മുനികൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ആ മുനി മനസ്സിൽ വേദനയോടെ അവരെ കുറ്റപ്പെടുത്തി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
യഥായം വിഹിതോ ധരോ മുനീനാം ശാശ്വതഃ പുരാ ആര്ഷം വൈ സേവതഃ കര്മ വന്യമൂലഫലാശിനഃ
മുനികൾക്കിടയിൽ പുരാതനകാലത്ത് ഈ ശാശ്വതമായ ആചാരം നിലനിൽക്കുന്നു: ഋഷിമാർ ചെയ്തതുപോലെ വന്യഫലങ്ങളും കിഴങ്ങുകളും ഭക്ഷിച്ച് വൃത്തി തുടരുക.
ബ്രഹ്മയോനൌ പ്രസൂതസ്യ ബ്രാഹ്മണസ്യാത്മദര്ശിനഃ ബ്രഹ്മചര്യം സുചരിതം ബ്രഹ്മാണമപി ചാലയേത്
ബ്രഹ്മയിൽ നിന്ന് ജനിച്ച ആത്മജ്ഞാനമുള്ള ബ്രാഹ്മണൻ നല്ല ബ്രഹ്മചര്യത്തിൽ ഉറച്ചാൽ, അതു ബ്രഹ്മാവിന്റെ മനസ്സും കുലുക്കാൻ കഴിയും.
ജനാനാം വൃത്തയസ്തിസ്രോ യേ ഗൃഹാശ്രമവാസിനഃ അസ്മാകം തു വരം വൃത്തിര് വനാശ്രമനിവാസിനാമ്
ഗൃഹസ്ഥരായ ആളുകൾക്ക് മൂന്നു വിധ ജീവിതരീതികളുണ്ട്; എന്നാൽ വനവാസികൾക്ക് വാനപ്രസ്ഥം തന്നെയാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമം.
അബ്ഭക്ഷാ വായുഭക്ഷാശ്ച ദന്തോലൂഖലിനസ്തഥാ അശ്മകുട്ടാ ഹ്യശനകാഃ പഞ്ചാതപസഹാശ്ച യേ
ജലം മാത്രം കഴിക്കുന്നവർ, വായു മാത്രം കഴിക്കുന്നവർ, പല്ലുകൊണ്ട് ഭക്ഷണം ചതച്ചെടുക്കുന്നവർ, കല്ലിൽ അടിച്ചു ഭക്ഷണം തയ്യാറാക്കുന്നവർ, അഞ്ചു താപങ്ങൾ സഹിക്കുന്നവർ—
ഏതേ തപസി തിഷ്ഠന്തി വ്രതൈരപി സുദുഷ്കരൈഃ ബ്രഹ്മചര്യം പുരസ്കൃത്യ പ്രാര്ഥയന്തി പരാം ഗതിമ്
ഇവരെല്ലാവരും കഠിന വ്രതങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ച് തപസ്സിൽ ഉറച്ചു നിൽക്കുന്നു; ബ്രഹ്മചര്യത്തെ മുൻനിർത്തി പരമഗതിയാണ് അവർ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്.
ബ്രഹ്യചര്യാദ്ബ്രാഹ്മണസ്യ ബ്രാഹ്മണത്വം വിധീയതേ ഏവമാഹുഃ പരേ ലോകേ ബ്രഹ്മചര്യവിദോ ജനാഃ
ബ്രഹ്മചര്യത്തിലൂടെയാണ് ബ്രാഹ്മണന്റെ ബ്രാഹ്മണത്വം ഉറപ്പുവരുന്നത്; ഇങ്ങനെ തന്നെ ബ്രഹ്മചര്യത്തെ അറിയുന്നവർ മറ്റുലോകത്ത് പറയുന്നു.
ബ്രഹ്മചര്യേ സ്ഥിതം സത്യം ബ്രഹ്മചര്യേ സ്ഥിതം തപഃ യേ സ്ഥിതാ ബ്രഹ്മചര്യേ തു ബ്രാഹ്മണാ ദിവി സംസ്ഥിതാഃ
സത്യവും തപസ്സും ബ്രഹ്മചര്യത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു; ബ്രഹ്മചര്യത്തിൽ ഉറച്ച ബ്രാഹ്മണന്മാർ സ്വർഗത്തിൽ വസിക്കുന്നു.
നാസ്തി യോഗം വിനാ സിദ്ധിര് ന വാ സിദ്ധിം വിനാ യശഃ നാസ്തി ലോകേ യശോമൂലം ബ്രഹ്മചര്യാത്പരം തപഃ
യോഗം ഇല്ലാതെ സിദ്ധി ഇല്ല, സിദ്ധി ഇല്ലാതെ പ്രശസ്തി ഇല്ല; ഈ ലോകത്ത് പ്രശസ്തിക്ക് വേരായതിൽ ബ്രഹ്മചര്യത്തേക്കാൾ വലിയ തപസ്സില്ല.
യോ നിഗൃഹ്യേന്ദ്രിയഗ്രാമം ഭൂതഗ്രാമം ച പഞ്ചകമ് ബ്രഹ്മചര്യം സമാധത്തേ കിമതഃ പരമം തപഃ
ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ച്, ഭൂതങ്ങളെ അടക്കി, ബ്രഹ്മചര്യത്തിൽ ഉറച്ചവനു ഇതിനെക്കാൾ വലിയ തപസ്സെന്താണ്?
അയോഗേ കേശധരണമ് അസംകല്പവ്രതക്രിയാം അബ്രഹ്മചര്യേ ചര്യാ ച ത്രയം സ്യാദ് ദമ്ഭസംജ്ഞകമ്
യോഗം ഇല്ലാതെ ജട ചൂടുന്നത്, മനസ്സിൽ ഉറച്ചതില്ലാതെ വ്രതങ്ങൾ ചെയ്യുന്നത്, ബ്രഹ്മചര്യമില്ലാതെ പെരുമാറ്റം—ഇവയെല്ലാം കപടത്വം മാത്രമാണ്.
ക്വ ദാരാഃ ക്വ ച സംയോഗഃ ക്വ ച ഭാവവിപര്യയഃ നന്വിയം ബ്രഹ്മണാ സൃഷ്ടാ മനസാ മാനസീ പ്രജാ
ഭാര്യ എവിടെയാണ്, സംയോഗം എവിടെയാണ്, മനസ്സിന്റെ ഭ്രമം എവിടെയാണ്? ഈ മാനസീക സന്തതിയെ ബ്രഹ്മാവു മനസ്സിൽ നിന്ന് സൃഷ്ടിച്ചില്ലേ?
യദ്യസ്തി തപസോ വീര്യം യുഷ്മാകം വിദിതാത്മനാമ് സൃജധ്വം മാനസാന്പുത്രാന് പ്രാജാപത്യേന കര്മണാ
നിങ്ങൾക്ക് ആത്മാവിനെ അറിയുന്നവരായി തപസ്സിന്റെ ശക്തിയുണ്ടെങ്കിൽ, പ്രജാപതിയുടെ രീതിയിൽ മനസ്സിൽ നിന്ന് പുത്രന്മാരെ സൃഷ്ടിക്കൂ.
മനസാ നിര്മിതാ യോനിര് ആധാതവ്യാ തപസ്വിഭിഃ ന ദാരയോഗോ ബീജം വാ വ്രതമുക്തം തപസ്വിനാമ്
മനസ്സിൽ സൃഷ്ടിച്ച ഗർഭം തപസ്സുകാരാൽ സ്ഥാപിക്കണം; വ്രതങ്ങളിൽ നിന്ന് മോചിതരായ തപസ്സുകാർക്ക് യോജനവും വിത്തും ഇല്ല.
യദിദം ലുപ്തധര്മാര്ഥം യുഷ്മാഭിരിഹ നിര്ഭയൈഃ വ്യാഹൃതം സദ്ഭിരത്യര്ഥമ് അസദ്ഭിരിവ മേ മതമ്
നിങ്ങൾ ഭയമില്ലാതെ ധർമ്മവും അർത്ഥവും ഉപേക്ഷിച്ച് ഇവിടെ പറഞ്ഞത്, നല്ലവർ പറഞ്ഞതാണെങ്കിലും, ദുഷ്ടർ പറഞ്ഞതുപോലെയാണ് എനിക്ക് തോന്നുന്നത്.
വപുര്ദീപ്താന്തരാത്മാനമ് ഏതത്കൃത്വാ മനോമയമ് ദാരയോഗം വിനാ സ്രക്ഷ്യേ പുത്രമ് ആത്മതനൂരുഹമ്
ദീപ്തമായ അന്തരാത്മാവോടെ മനസ്സിൽ സൃഷ്ടിച്ച ഈ ശരീരം കൊണ്ട്, യോജനമില്ലാതെ എന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്നു ജനിക്കുന്ന ഒരു മകനെ ഞാൻ സൃഷ്ടിക്കും.
ഏവമാത്മാനമാത്മാ മേ ദ്വിതീയം ജനയിഷ്യതി വന്യേനാനേന വിധിനാ ദിധക്ഷന്തമിവ പ്രജാഃ
ഇങ്ങനെ, എന്റെ തന്നെ ആത്മാവ് ഈ വന്യമായ രീതിയിൽ രണ്ടാമത്തെ ആത്മാവിനെ സൃഷ്ടിക്കും, സകല ജന്തുക്കളെയും ദഹിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതുപോലെ.
ഊര്വസ്തു തപസാവിഷ്ടോ നിവേശ്യോരും ഹുതാശനേ മമന്ഥൈകേന ദര്ഭേണ സുതസ്യ പ്രഭവാരണിമ്
തപസ്സിന്റെ ശക്തിയിൽ നിറഞ്ഞു, തണ്ടു അഗ്നിയിൽ വെച്ച്, ഒരു ദർഭയുടെ സഹായത്തോടെ, മകനു ജന്മം നൽകാൻ തണ്ടു ഉരച്ചു.
തസ്യോരും സഹസാ ഭിത്ത്വാ ജ്വാലാമാലീ ഹ്യനിന്ധനഃ ജഗതോ ദഹനാകാങ്ക്ഷീ പുത്രോ ഽഗ്നിഃ സമപദ്യത
അപ്രത്യക്ഷമായി തണ്ടു ചിതറിച്ച്, ഇന്ധനം ഇല്ലാതെ ജ്വാലകളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട, ലോകം ദഹിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന അഗ്നിപുത്രൻ അവിടെ ജനിച്ചു.
ഊര്വസ്യോരും വിനിര്ഭിദ്യ ഔര്വോ നാമാന്തകോ ഽനലഃ ദിധക്ഷന്നിവ ലോകാംസ്ത്രീഞ് ജജ്ഞേ പരമകോപനഃ
ഊർവശിയുടെ തണ്ടു പിളർത്ത്, ലോകങ്ങളെ ദഹിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന, അത്യന്തം ക്രൂരനായ, ഔർവ എന്ന അഗ്നി അവിടെ ജനിച്ചു.
ഉത്പന്നമാത്രശ്ചോവാച പിതരം ക്ഷീണയാ ഗിരാ ക്ഷുധാ മേ ബാധതേ താത ജഗദ്ഭക്ഷ്യേ ത്യജസ്വ മാമ്
ജനിച്ച ഉടനെ, ആ മകൻ വിശപ്പാൽ ക്ഷീണിച്ച ശബ്ദത്തിൽ പിതാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'അച്ഛാ, വിശപ്പ് എന്നെ പീഡിപ്പിക്കുന്നു; ലോകം ഭക്ഷിക്കാൻ എന്നെ വിടൂ.'
ത്രിദിവാരോഹിഭിര്ജ്വാലൈര് ജൃമ്ഭമാണോ ദിശോ ദശ നിര്ദഹന്സര്വഭൂതാനി വവൃധേ സോ ഽന്തകോ ഽനലഃ
സ്വർഗ്ഗത്തേക്കും പത്തു ദിക്കുകളിലേക്കും ജ്വാലകൾ വ്യാപിച്ച്, സകലഭൂതങ്ങളെയും ദഹിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ആ ക്രൂരനായ അഗ്നി വളർന്നു.
ഏതസ്മിന്നന്തരേ ബ്രഹ്മാ മുനിമൂര്വം സഭാജയന് ഉവാച വാര്യതാം പുത്രോ ജഗതശ്ച ദയാം കുരു
അതിനിടയിൽ, ബ്രഹ്മാവ്, ഋഷിയായ ഔർവനെ ആദരിച്ച് പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ മകനെ നിയന്ത്രിക്കൂ, ലോകത്തോട് കരുണ കാണിക്കൂ.'
അസ്യാപത്യസ്യ തേ വിപ്ര കരിഷ്യേ സ്ഥാനമുത്തമമ് തഥ്യമേതദ്വചഃ പുത്ര ശൃണു ത്വം വദതാം വര
'നിന്റെ ഈ മകനു ഞാൻ ഉത്തമമായ ഒരു വാസസ്ഥലം ഒരുക്കും. ഇത് സത്യമാണ്, മകനേ, വാക്കുകളുടെ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കൂ.'
ധന്യോ ഽസ്മ്യനുഗൃഹീതോ ഽസ്മി യന്മേ ഽദ്യ ഭഗവാഞ്ഛിശോഃ മതിമേതാം ദദാതീഹ പരമാനുഗ്രഹായ വൈ
'ഇന്ന് ഭഗവാൻ എന്റെ മകനുവേണ്ടി ഈ ജ്ഞാനം നൽകുന്നതുകൊണ്ട് ഞാൻ ഭാഗ്യവാനും അനുഗ്രഹിതനുമാണ്; ഇതു പരമാനുഗ്രഹത്തിനായാണ്.'