ദേവതാനാം ച സര്വാസാം ബ്രഹ്മാദീനാം മഹീപതേ ദൈത്യാനാം ദാനവാനാം ച യക്ഷരാക്ഷസപക്ഷിണാമ്
ബ്രഹ്മാവിനെയും ഉൾപ്പെടെ എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും, ദൈത്യന്മാരുടെയും, ദാനവന്മാരുടെയും, യക്ഷന്മാരുടെയും, രാക്ഷസന്മാരുടെയും, പക്ഷികളുടെയും,
ഗന്ധര്വാണാമപ്സരസാം ഭുജംഗാനാം ച പാര്ഥിവ പര്വതാനാം നദീനാം ച പശൂനാം ചൈവ സത്തമ തിര്യഗ്യോനിഗതാനാം ച സത്ത്വാനാം കൃമിണാം തഥാ
ഗന്ധർവന്മാരുടെയും, അപ്സരസുകളുടെയും, പാമ്പുകളുടെയും, രാജാവേ, പർവ്വതങ്ങളുടെയും, നദികളുടെയും, മൃഗങ്ങളുടെയും, ഉത്തമജീവികളുടെയും, അന്യജന്മികളായ സത്യുക്കളുടെയും, കീടങ്ങളുടെയും,
മഹാഭൂതപതിഃ പഞ്ച ഹൃത്വാ ഭൂതാനി ഭൂതകൃത് ജഗത്സംഹരണാര്ഥായ കുരുതേ വൈശസം മഹത്
പഞ്ചഭൂതങ്ങളുടെ അധിപൻ, ഭൂതങ്ങളെ പിൻവലിച്ച്, ലോകസംഹാരത്തിനായി മഹത്തായ വിനാശം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
ഭൂത്വാ സൂര്യശ്ചക്ഷുഷീ ചാദദാനോ ഭൂത്വാ വായുഃ പ്രാണിനാം പ്രാണജാലമ് ഭൂത്വാ വഹ്നിര്നിര്ദഹന്സര്വലോകാന് ഭൂത്വാ മേഘോ ഭൂയ ഉഗ്രോ ഽപ്യവര്ഷത്
സൂര്യനായി മാറി കാഴ്ച എടുത്തു, വായുവായി മാറി ജീവികളുടെ പ്രാണൻ ആകർഷിച്ചു, അഗ്നിയായി മാറി എല്ലാ ലോകങ്ങളെയും ദഹിപ്പിച്ചു, ഉഗ്രമായ മേഘമായി വീണ്ടും മഴ പെയ്യുന്നു.
ഭൂത്വാ നാരായണോ യോഗീ സത്ത്വമൂര്തിര്വിഭാവസുഃ ഗഭസ്തിഭിഃ പ്രദീപ്താഭിഃ സംശോഷയതി സാഗരാന്
നാരായണൻ എന്ന യോഗി, സത്ത്വസ്വരൂപിയായവൻ, പ്രകാശമുള്ള കിരണങ്ങളാൽ സമുദ്രങ്ങളെ ഉണക്കുന്നു.
തതഃ പീത്വാര്ണവാന് സര്വാന് നദീഃ കൂപാംശ്ച സര്വശഃ പര്വതാനാം ച സലിലം സര്വമാദായ രശ്മിഭിഃ
അതിനുശേഷം, എല്ലാ സമുദ്രങ്ങളും, നദികളും, കിണറുകളും കുടിച്ചു, പർവ്വതങ്ങളിലെ വെള്ളവും കിരണങ്ങളാൽ ആകർഷിക്കുന്നു.
ഭിത്ത്വാ ഗഭസ്തിഭിശ്ചൈവ മഹീം ഗത്വാ രസാതലാത് പാതാലജലമാദായ പിബതേ രസമുത്തമമ്
കിരണങ്ങളാൽ ഭൂമിയെ തുളച്ച്, പാതാളത്തിലെ വെള്ളം എടുത്ത്, അതിലെ ഉത്തമസാരവും കുടിക്കുന്നു.
മൂത്രാസൃക്ക്ലേദമ് അന്യച്ച യദസ്തി പ്രാണിഷു ധ്രുവമ് തത്സര്വമരവിന്ദാക്ഷ ആദത്തേ പുരുഷോത്തമഃ
സകല ജീവികളിലുമുള്ള മൂത്രം, രക്തം, മറ്റെല്ലാ ദ്രവങ്ങളും, കമലനയനനായ ഉത്തമപുരുഷൻ എല്ലാം ആകർഷിക്കുന്നു.
വായുശ്ച ബലവാന്ഭൂത്വാ വിധുന്വാനോ ഽഖിലം ജഗത് പ്രാണാപാനസമാനാദ്യാന് വായൂന് ആകര്ഷതേ ഹരിഃ
ശക്തനായ വായുവായി മാറി, ലോകം മുഴുവൻ കുലുക്കി, ഹരിഃ പ്രാണൻ, അപാനൻ, സമാനൻ തുടങ്ങിയ വായുക്കളെ ആകർഷിക്കുന്നു.
തതോ ദേവഗണാഃ സര്വേ ഭൂതാന്യേവ ച യാനി തു ഗന്ധോ ഘ്രാണം ശരീരം ച പൃഥിവീം സംശ്രിതാ ഗുണാഃ
അതിനുശേഷം, എല്ലാ ദേവതകളും, ഭൂതങ്ങളും, ഭൂമിയിൽ നിലനിൽക്കുന്ന ഗന്ധം, ഘ്രാണം, ശരീരം തുടങ്ങിയ ഗുണങ്ങളും പിൻവലിക്കപ്പെടുന്നു.
ജിഹ്വാ രസശ്ച സ്നേഹശ്ച സംശ്രിതാഃ സലിലേ ഗുണാഃ രൂപം ചക്ഷുര്വിപാകശ്ച ജ്യോതിരേവാശ്രിതാ ഗുണാഃ
ജിഹ്വ, രസം, ഈർപ്പം എന്നിവ വെള്ളത്തിൽ അടങ്ങിയ ഗുണങ്ങൾ; രൂപം, കാഴ്ച, പാകം എന്നിവ പ്രകാശത്തിൽ അടങ്ങിയ ഗുണങ്ങൾ;
സ്പര്ശഃ പ്രാണശ്ച ചേഷ്ടാ ച പവനേ സംശ്രിതാ ഗുണാഃ ശബ്ദഃ ശ്രോത്രം ച ഖാന്യേവ ഗഗനേ സംശ്രിതാ ഗുണാഃ
സ്പർശം, ശ്വാസം, ചലനം എന്നിവ വായുവിൽ അടങ്ങിയ ഗുണങ്ങൾ; ശബ്ദം, ശ്രവണശക്തി, ആകാശം എന്നിവ ആകാശത്തിൽ അടങ്ങിയ ഗുണങ്ങൾ.
ലോകമായാ ഭഗവതാ മുഹൂര്തേന വിനാശിതാ മനോ ബുദ്ധിശ്ച സര്വേഷാം ക്ഷേത്രജ്ഞശ്ചേതി യഃ ശ്രുതഃ
ഭഗവാൻ ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് ലോകത്തിലെ മായയും, എല്ലാവരുടെയും മനസ്സും ബുദ്ധിയും, അങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്ന ക്ഷേത്രജ്ഞനും നശിപ്പിച്ചു.
തം വരേണ്യം പരമേഷ്ഠീ ഹൃഷീകേശമുപാശ്രിതഃ തതോ ഭഗവതസ്തസ്യ രശ്മിഭിഃ പരിവാരിതഃ
അപ്പോഴത് ഏറ്റവും ഉത്തമനും പരമേശ്വരനും ആയ ഹൃഷീകേശനെ ആശ്രയിച്ചു. പിന്നെ ഭഗവാന്റെ കിരണങ്ങൾ അവനെ ചുറ്റി നിറഞ്ഞു.
വായുനാക്രമ്യമാണാസു ദ്രുമശാഖാസു ചാശ്രിതഃ തേഷാം സംഘര്ഷണോദ്ഭൂതഃ പാവകഃ ശതധാ ജ്വലന്
കാറ്റ് തട്ടി മരച്ചില്ലകളിൽ തീ ഉണ്ടായി. ആ ചില്ലകളുടെ തമ്മിൽ തർക്കത്തിൽ നിന്നു പിറന്ന തീ നൂറു വഴികളിൽ ജ്വലിച്ചു.
അദഹച്ച തദാ സര്വം വൃതഃ സംവര്തകോ ഽനലഃ സപര്വതദ്രുമാന്ഗുല്മാംല് ലതാവല്ലീസ്തൃണാനി ച
പിന്നീട് ആ സംവർത്തകാഗ്നി എല്ലാം ചുറ്റി പിടിച്ച് പർവതങ്ങളും മരങ്ങളും ചെടികളും വള്ളികളും പുല്ലുകളും എല്ലാം കത്തിച്ചു.
ഭസ്മീകൃത്യ തതഃ സര്വാംല് ലോകാംല്ലോകഗുരുര്ഹരിഃ ഭൂയോ നിര്വാപയാമാസ യുഗാന്തേന ച കര്മണാ
അങ്ങനെ ലോകങ്ങൾ എല്ലാം ചാരമാക്കി ലോകഗുരുവായ ഹരി, കാലാന്ത്യത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ അതിനെ വീണ്ടും അണച്ചു.
സഹസ്രവൃഷ്ടിഃ ശതധാ ഭൂത്വാ കൃഷ്ണോ മഹാബലഃ ദിവ്യതോയേന ഹവിഷാ തര്പയാമാസ മേദിനീമ്
ശക്തിയുള്ള കൃഷ്ണൻ ആയിരം മഴയായി മാറി, ദിവ്യമായ വെള്ളം ഹോമം പോലെ ഭൂമിയെ തൃപ്തിപ്പെടുത്തി.
തതഃ ക്ഷീരനികായേന സ്വാദുനാ പരമാമ്ഭസാ ശിവേന പുണ്യേന മഹീ നിര്വാണമഗമത്പരമ്
അതിനുശേഷം, പാൽപോലെയുള്ള മധുരവും ശുദ്ധവും ശുഭവും പുണ്യവുമായ വെള്ളംകൊണ്ട് ഭൂമി പരമശാന്തി പ്രാപിച്ചു.
തേന രോധേന സംഛന്നാ പയസാം വര്ഷതോ ധരാ ഏകാര്ണവജലീഭൂതാ സര്വസത്ത്വവിവര്ജിതാ
ആ വെള്ളം കയറി ഭൂമിയെ മുഴുവനും മൂടി, ഭൂമി ഒറ്റ സമുദ്രമായി, എല്ലാ ജീവികളും ഇല്ലാതായി.
മഹാസത്ത്വാന്യപി വിഭും പ്രവിഷ്ടാന്യമിതൌജസമ് നഷ്ടാര്കപവനാകാശേ സൂക്ഷ്മേ ജഗതി സംവൃതേ
സൂര്യനും കാറ്റും ആകാശവും ഇല്ലാതായി, സൂക്ഷ്മമായ ലോകം മറഞ്ഞപ്പോൾ വലിയ ജീവികളും അതിവിശാലശക്തിയുള്ള ഭഗവാനിൽ ലയിച്ചു.
സംശോഷമാത്മനാ കൃത്വാ സമുദ്രാനപി ദേഹിനഃ ദഗ്ധ്വാ സംപ്ലാവ്യ ച തഥാ സ്വപിത്യേകഃ സനാതനഃ
സ്വന്തം ശക്തിയാൽ സമുദ്രങ്ങൾ പോലും ഉണങ്ങി, എല്ലാ ജീവികളും കത്തിച്ചു, വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങിച്ചു, ശാശ്വതൻ ഒറ്റക്കായി ഉറങ്ങി.
പൌരാണം രൂപമാസ്ഥായ സ്വപിത്യമിതവിക്രമഃ ഏകാര്ണവജലവ്യാപീ യോഗീ യോഗമുപാശ്രിതഃ
പൗരാണിക രൂപം ധരിച്ച് അതിവിശാലശക്തിയുള്ള യോജി, ഒറ്റ സമുദ്രത്തിൽ വ്യാപിച്ചു യോഗത്തിൽ ലയിച്ച് ഉറങ്ങി.
അനേകാനി സഹസ്രാണി യുഗാന്യേകാര്ണവാമ്ഭസി ന ചൈനം കശ്ചിദവ്യക്തം വ്യക്തം വേദിതുമര്ഹതി
ആ ഒറ്റ സമുദ്രജലത്തിൽ ആയിരക്കണക്കിന് യുഗങ്ങൾക്കാലം, അവനെ ആരും അറിയാൻ കഴിയില്ല—അവ്യക്തനോ വ്യക്തനോ.
കശ്ചൈവ പുരുഷോ നാമ കിംയോഗഃ കശ്ച യോഗവാന് അസൌ കിയന്തം കാലം ച ഏകാര്ണവവിധിം പ്രഭുഃ
ആൾ ആരാണ്, അവന്റെ യോഗം എന്താണ്, യോഗം ഉള്ളവൻ ആരാണ്, എത്രകാലം ആ ഏകസമുദ്രാവസ്ഥ ഭഗവാൻ നിലനിർത്തുന്നു?
കരിഷ്യതീതി ഭഗവാന് ഇതി കശ്ചിന് ന ബുധ്യതേ
ഭഗവാൻ എന്ത് ചെയ്യും എന്ന് ആരും മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല.
ന ദ്രഷ്ടാ നൈവ ഗമിതാ ന ജ്ഞാതാ നൈവ പാര്ശ്വഗഃ തസ്യ ന ജ്ഞായതേ കിംചിത് തമൃതേ ദേവസത്തമമ്
അവനെ കാണുന്നവനും, പോകുന്നവനും, അറിയുന്നവനും, കൂടെ നിൽക്കുന്നവനും ഇല്ല; ദേവസ്രേഷ്ഠനായ അവനെ ഒഴികെ ഒന്നും അറിയപ്പെടുന്നില്ല.
നഭഃ ക്ഷിതിം പവനമ് അപഃ പ്രകാശകം പ്രജാപതിം ഭുവനധരം സുരേശ്വരമ് പിതാമഹം ശ്രുതിനിലയം മഹാമുനിം പ്രശാമ്യ ഭൂയഃ ശയനം ഹ്യരോചയത്
ആകാശം, ഭൂമി, കാറ്റ്, വെള്ളം, പ്രകാശം, പ്രജാപതി, ലോകത്തെ താങ്ങുന്നവൻ, ദേവന്മാരുടെ ഇശ്വരൻ, പിതാമഹൻ, വേദങ്ങളുടെ ആധാരം, മഹാമുനി—ഇവയെല്ലാം ശാന്തമാക്കി, വീണ്ടും ഭഗവാൻ ശയനത്തിന് തയ്യാറായി.
ഏവമേകാര്ണവീഭൂതേ ശേതേ ലോകേമഹാദ്യുതിഃ പ്രച്ഛാദ്യ സലിലേനോര്വീം ഹംസോ നാരായണസ്തദാ
അങ്ങനെ എല്ലാം ഒറ്റ സമുദ്രമായി മാറിയപ്പോൾ, മഹാതേജസ്സായ നാരായണൻ, ഭൂമിയെ വെള്ളത്തിൽ മൂടി, ഹംസരൂപത്തിൽ ഉറങ്ങി.
മഹതോ രജസോ മധ്യേ മഹാര്ണവസരഃസു വൈ വിരജസ്കം മഹാബാഹുമ് അക്ഷയം ബ്രഹ്മ യദ്വിദുഃ
വലിയ അന്ധകാരത്തിന്റെ നടുവിലും മഹാസമുദ്രത്തിന്റെ വിശാലതയിലും, മക്കളില്ലാത്ത, മഹാബലശാലിയായ, അക്ഷയമായ ബ്രഹ്മം അറിയപ്പെടുന്നു.