സ്വച്ഛേന്ദ്രനീലഭൂഭാഗേ ക്രീഡനേ യത്ര ധിഷ്ഠിതൌ വപുഃസഹായതാം പ്രാപ്തൌ വിനോദരസനിര്വൃതൌ
വെളിച്ചവും നീലക്കല്ലുപോലെയുള്ള നിലത്താണ് അവർ കളിക്കാനായി നിന്നത്, അവരുടെ രൂപങ്ങൾ ആനന്ദത്തിലും വിനോദത്തിലും ഒന്നായി.
ഏവം പ്രക്രീഡതോസ്തത്ര ദേവീശംകരയോസ്തദാ പ്രാദുര്ഭവന്മഹാശബ്ദസ് തദ്ഗൃഹോദരഗോചരഃ
അങ്ങനെ ദേവിയും ശങ്കരനും അവിടെ കളിക്കുമ്പോൾ, ആ വീട്ടിനകത്ത് വലിയൊരു ശബ്ദം ഉയർന്നു.
തച്ഛ്രുത്വാ കൌതുകാദ്ദേവീ കിമേതദിതി ശംകരമ് പപ്രച്ഛ തം ശുഭതനുര് ഹരം വിസ്മയപൂര്വകമ്
അത് കേട്ട ദേവി, കൗതുകത്തോടെ, അതെന്താണെന്ന് അത്ഭുതത്തോടെ ഹരനോടു ചോദിച്ചു.
ഉവാച ദേവീം നൈതത്തേ ദൃഷ്ടപൂര്വം സുവിസ്മിതേ ഏതേ ഗണേശാഃ ക്രീഡന്തേ ശൈലേ ഽസ്മിന്മത്പ്രിയാഃ സദാ
ശങ്കരൻ ദേവിയോട് പറഞ്ഞു: നീ ഇതു മുമ്പ് കണ്ടിട്ടില്ല, അത്ഭുതം കൊണ്ടു നിറഞ്ഞവളേ. ഇവർ എന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട ഗണപതികൾ, ഈ പർവതത്തിൽ എപ്പോഴും കളിക്കുന്നു.
തപസാ ബ്രഹ്മചര്യേണ നിയമൈഃ ക്ഷേത്രസേവനൈഃ യൈരഹം തോഷിതഃ പൂര്വം ത ഏതേ മനുജോത്തമാഃ
തപസ്സും ബ്രഹ്മചര്യവും നിയമങ്ങളും തീർത്ഥയാത്രകളും കൊണ്ട്, ഇവർ മുൻകാലത്ത് എന്നെ സന്തോഷിപ്പിച്ച മനുഷ്യമഹത്ത്മാക്കളാണ്.
മത്സമീപമനുപ്രാപ്താ മമ ഹൃദ്യാഃ ശുഭാനനേ കാമരൂപാ മഹോത്സാഹാ മഹാരൂപഗുണാന്വിതാഃ
ഇവരൊക്കെയും എന്റെ അടുത്തേക്ക് എത്തിയിരിക്കുന്നു, ശുഭമുഖിയായവളേ, എന്റെ ഹൃദയത്തിന് പ്രിയരായവരും, ഇഷ്ടരൂപം എടുക്കാൻ കഴിയുന്നവരും, വലിയ ഉത്സാഹവും മഹത്തായ ഗുണങ്ങളും നിറഞ്ഞവരുമാണ്.
കര്മഭിര്വിസ്മയം തേഷാം പ്രയാമി ബലശാലിനാമ് ചരാചരസ്യ ജഗതഃ സൃഷ്ടിസംഹരണക്ഷമാഃ
എന്റെ പ്രവൃത്തികളിലൂടെ സൃഷ്ടിക്കും സംഹാരത്തിനും ശേഷമുള്ള ശക്തിയുള്ളവരെ ഞാന് അത്ഭുതപ്പെടുത്തുന്നു, ചലിക്കുന്നതും അചലമായതുമായ ലോകത്തെ സൃഷ്ടിക്കാനും നശിപ്പിക്കാനും കഴിവുള്ളവരെയാണ്.
ബ്രഹ്മവിഷ്ണ്വിന്ദ്രഗന്ധര്വൈഃ സകിംനരമഹോരഗൈഃ സമാവൃതോ ഽപ്യഹം നിത്യം നൈഭിര്വിരഹിതോ രമേ
ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും ഇന്ദ്രനും ഗന്ധര്വ്വന്മാരും കിന്നരന്മാരും മഹാസര്പ്പങ്ങളും എന്നെ എപ്പോഴും ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരുന്നാലും, പ്രിയേ, എന്റെ അനുചരന്മാരില് നിന്ന് എനിക്ക് ഒരിക്കലും വേര്പാടില്ല.
ഹൃദ്യാ മേ ചാരുസര്വാങ്ഗി ത ഏതേ ക്രീഡിതാ ഗിരൌ ഇത്യുക്താ തു തതോ ദേവീ ത്യക്ത്വാ തദ്വിസ്മയാകുലാ
സുന്ദരിയായവളേ, ഇവരാണ് എന്റെ ഹൃദയത്തിന് പ്രിയപ്പെട്ട അനുചരന്മാര്, ഗിരിയില് കളിക്കുന്നവരാണിവര്—ഇങ്ങനെ ഞാന് പറഞ്ഞു. അതു കേട്ട ദേവി അത്ഭുതത്തോടെ ആ സ്ഥലം വിട്ടുപോയി.
ഗവാക്ഷാന്തരമാസാദ്യ പ്രേക്ഷതേ വിസ്മിതാനനാ യാവന്തസ്തേ കൃശാ ദീര്ഘാ ഹ്രസ്വാഃ സ്ഥൂലാ മഹോദരാഃ
ദേവി ജനാലയിലൂടെ നോക്കി അത്ഭുതഭാവത്തോടെ അവരെ കണ്ടു—അവരില് ചിലര് ക്ഷീണരായവരും, ചിലര് നീളമുള്ളവരും, ചിലര് ചുരുങ്ങിയവരും, ചിലര് കൂന്തലായവരും, ചിലര് വലിയ വയറുള്ളവരുമായിരുന്നു.
വ്യാഘ്രേഭവദനാഃ കേചിത് കേചിന്മേഷാജരൂപിണഃ അനേകപ്രാണിരൂപാശ്ച ജ്വാലാസ്യാഃ കൃഷ്ണപിങ്ഗലാഃ
ചിലര്ക്ക് കടുവയുടെ മുഖം പോലുമായിരുന്നു, ചിലര് ആടിന്റെയും ചെമ്മരിയാടിന്റെയും രൂപത്തില്; പലരും വിവിധ മൃഗങ്ങളുടെ രൂപങ്ങളിലായിരുന്നു, തീപൊന്തിയ വായും കറുത്തും മഞ്ഞയും നിറങ്ങളുമുള്ളവരും.
സൌമ്യാ ഭീമാഃ സ്മിതമുഖാഃ കൃഷ്ണപിങ്ഗജടാസടാഃ നാനാവിഹങ്ഗവദനാ നാനാവിധമൃഗാനനാഃ
ചിലര് സൌമ്യരായവരും, ചിലര് ഭയപ്പെടുത്തുന്നവരുമായിരുന്നു; ചിലര് പുഞ്ചിരിയോടെ, കറുത്തും മഞ്ഞയും നിറമുള്ള ജടയുമായി; ചിലര്ക്ക് വിവിധ പക്ഷികളുടെ മുഖവും, ചിലര്ക്ക് പല മൃഗങ്ങളുടെ മുഖവുമുണ്ടായിരുന്നു.
കൌശേയചര്മവസനാ നഗ്നാശ്ചാന്യേ വിരൂപിണഃ ഗോകര്ണാ ഗജകര്ണാശ്ച ബഹുവക്ത്രേക്ഷണോദരാഃ
ചിലര് പാവാടയോ മൃഗചർമ്മമോ ധരിച്ചിരുന്നു, ചിലര് നഗ്നരായും വിചിത്രരൂപങ്ങളിലുമായിരുന്നു; ചിലര്ക്ക് പശുവിന്റെ ചെവി, ചിലര്ക്ക് ആനയുടെ ചെവി, പല വായും കണ്ണുകളും വയറുകളും ഉള്ളവരുമായിരുന്നു.
ബഹുപാദാ ബഹുഭുജാ ദിവ്യനാനാസ്ത്രപാണയഃ അനേകകുസുമാപീഡാ നാനാവ്യാലവിഭൂഷണാഃ
ചിലര്ക്ക് അനവധി കാലുകളും കൈകളും ഉണ്ടായിരുന്നു, ദൈവീകായുധങ്ങള് കൈവശം; ചിലര് പലതരം പുഷ്പമാലകളും, പലതരം പാമ്പുകളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവരും.
വൃകാനനായുധധരാ നാനാകവചഭൂഷണാഃ വിചിത്രവാഹനാരൂഢാ ദിവ്യരൂപാ വിയച്ചരാഃ
ചിലര്ക്ക് നായയുടെ മുഖവും ആയുധങ്ങളും, പലതരം കാവചങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവരും; ചിലര് വിചിത്രമായ വാഹനങ്ങളില് കയറി, ദൈവികരൂപത്തില് ആകാശത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്നവരുമായിരുന്നു.
വീണാവാദ്യമുഖോദ്ഘുഷ്ടാ നാനാസ്ഥാനകനര്തകാഃ ഗണേശാംസ്താംസ്തഥാ ദൃഷ്ട്വാ ദേവീ പ്രോവാച ശംകരമ്
ചിലര് വീണയുടെ സംഗീതം മുഴക്കിയും, ചിലര് വിവിധ നിലയിലായി നൃത്തം ചെയ്തും; ആ അനുചരഗണങ്ങളെ കണ്ട ദേവി ശങ്കരനോടു പറഞ്ഞു.
ഗണേശാഃ കതിസംഖ്യാതാഃ കിംനാമാനഃ കിമാത്മകാഃ ഏകൈകശോ മമ ബ്രൂഹി ധിഷ്ഠിതാ യേ പൃഥക്പൃഥക്
ഈ അനുചരന്മാര് ആരൊക്കെയാണ്, എത്ര പേരുണ്ട്, അവരുടെ പേരുകള് എന്ത്, സ്വഭാവം എന്ത്? ഇവിടെയൊക്കെ വേറേ വേറെയായി നില്ക്കുന്നവരെ ഓരോരുത്തനെ കുറിച്ച് എനിക്ക് പറയൂ.
കോടിസംഖ്യാ ഹ്യസംഖ്യാതാ നാനാവിഖ്യാതപൌരുഷാഃ ജഗദാപൂരിതം സര്വൈര് ഏഭിര്ഭീമൈര്മഹാബലൈഃ
അവരുടേത് എണ്ണമറ്റ കോടികള്; പലവിധ ശക്തിയില് പ്രശസ്തരായവരാണ്. ഈ ഭയാനകവും മഹാശക്തിയുള്ളവരുമായ ഇവരാല് ലോകം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
സിദ്ധക്ഷേത്രേഷു രഥ്യാസു ജീര്ണോദ്യാനേഷു വേശ്മസു ദാനവാനാം ശരീരേഷു ബാലേഷൂന്മത്തകേഷു ച ഏതേ വിശന്തി മുദിതാ നാനാഹാരവിഹാരിണഃ
സിദ്ധക്ഷേത്രങ്ങളിലും വഴികളിലും പഴയതായതും തകര്ന്നതുമായ തോട്ടങ്ങളിലും വീടുകളിലും, ദാനവരുടെ ശരീരങ്ങളിലും, കുട്ടികളിലും, ഭ്രാന്തന്മാരിലും ഇവര് സന്തോഷത്തോടെ പ്രവേശിച്ച് വിവിധ ഭക്ഷണങ്ങളില് ആസ്വദിക്കുന്നു.
ഊഷ്മപാഃ ഫേനപാശ്ചൈവ ധൂമപാ മധുപായിനഃ രക്തപാഃ സര്വഭക്ഷാശ്ച വായുപാ ഹ്യമ്ബുഭോജനാഃ
ചിലര് ചൂട് കുടിക്കുന്നു, ചിലര് നുരയും, ചിലര് പുകയും, ചിലര് തേനും; ചിലര് രക്തം കുടിക്കുന്നു, ചിലര് എല്ലാം തിന്നുന്നു, ചിലര് വായുവിലാണ് ജീവിക്കുന്നത്, ചിലര് വെള്ളത്തിലാണ്.
ഗേയനൃത്യോപഹാരാശ്ച നാനാവാദ്യരവപ്രിയാഃ ന ഹ്യേഷാം വൈ അനന്തത്വാദ് ഗുണാന്വക്തും ഹി ശക്യതേ
പാട്ടിലും നൃത്തത്തിലും ഭോജനത്തിലും വിവിധ വാദ്യങ്ങളുടെ ശബ്ദത്തിലും ഇവര് ആസ്വദിക്കുന്നു; ഇവര്ക്ക് അനന്തമായ ഗുണങ്ങളാണ്, അതിനാല് അവയെ മുഴുവന് വിവരിക്കാന് കഴിയില്ല.
മാര്ഗത്വഗുത്തരാസങ്ഗശുദ്ധാങ്ഗോ മുഞ്ജമേഖലീ മാനശിലേന കല്കേന ചപലോ രഞ്ജിതാനനഃ
മൃഗത്വക്ക് വസ്ത്രം ധരിച്ച്, ശുദ്ധമായ അംഗങ്ങളോടെ, മുന്ജ് കയറുകൊണ്ട് കട്ടിയിട്ടു, മാനശിലയാല് മുഖം ചായം പൂശി, ചഞ്ചലനായവനാണ്.
പിനദ്ധോത്പലസ്രഗ്ദാമാ സുകാന്തോ മധുരാകൃതിഃ പാഷാണശകലോത്താനകാംസ്യതാലപ്രവര്തകഃ
ഉത്പലപൂക്കളാല് കെട്ടിയ മാലകള് അണിഞ്ഞ്, സുന്ദരനും മധുരമായ രൂപവുമുള്ളവന്, കല്ലും താമ്രവും മരവുമുള്ള താളങ്ങള് വായിക്കുന്നു.
അസൌ ഗണേശ്വരോ ദേവഃ കിംനാമാ കിംനരാനുഗഃ യ ഏഷ ഗണഗീതേഷു ദത്തകര്ണോ മുഹുര്മുഹുഃ
ഇവന് ആണ് ഈ അനുചരന്മാരുടെ നാഥന്; ഇവന്റെ പേര് എന്താണ്, കിന്നരന്മാരെ അനുഗമിക്കുന്നവനാണ്; ഗണങ്ങളുടെ പാട്ടുകള് ആവേശത്തോടെ വീണ്ടും വീണ്ടും കേള്ക്കുന്നവനാണ്.
സ ഏഷ വീരകോ ദേവി സദാ മദ്ധൃദയപ്രിയഃ നാനാശ്ചര്യഗുണാധാരോ ഗണേശ്വരഗണാര്ചിതഃ
ദേവി, ഈ വീരൻ എപ്പോഴും എന്റെ ഹൃദയത്തിന് പ്രിയപ്പെട്ടവനാണ്. അനേകം അത്ഭുതഗുണങ്ങൾ അവനിൽ ഉണ്ട്, ഗണപതിയുടെ കൂട്ടങ്ങൾ അവനെ ആരാധിക്കുന്നു.
ഈദൃശസ്യ സുതസ്യാസ്തി മമോത്കണ്ഠാ പുരാന്തക കദാഹമ് ഈദൃശം പുത്രം ദ്രക്ഷ്യാമ്യാനന്ദദായിനമ്
പുരാന്തക, ഇങ്ങനെയൊരു മകനായി ഞാൻ എത്രകാലമായി ആഗ്രഹിച്ചിരിക്കുന്നു! സന്തോഷം നൽകുന്ന ഇങ്ങനെയൊരു മകനെ ഞാൻ എപ്പോഴാണ് കാണുക?
ഏഷ ഏവ സുതസ്തേ ഽസ്തു നയനാനന്ദഹേതുകഃ ത്വയാ മാത്രാ കൃതാര്ഥോ ഽസ്തു വീരകോ ഽപി സുമധ്യമേ
നിന്റെ കണ്ണുകൾക്ക് ആനന്ദം നൽകുന്ന മകൻ ഇതാവട്ടെ. മനോഹരമായ കമരത്തേ, നീ അമ്മയായി പൂർണ്ണതയിലാവട്ടെ, വീരനും സന്തോഷവാനാവട്ടെ.
ഇത്യുക്താ പ്രേഷയാമാസ വിജയാം ഹര്ഷണോത്സുകാ വീരകാനയനായാശു ദുഹിതാ ഹിമഭൂഭൃതഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, സന്തോഷത്താൽ ഉത്സുകയായ അവൾ, ഹിമപർവതപുത്രിയെ, അതായത് വിജയയെ, വീരനെ വേഗത്തിൽ കൊണ്ടുവരാൻ അയച്ചു.
സാവരുഹ്യ ത്വരായുക്താ പ്രാസാദാദമ്ബരസ്പൃശഃ വിജയോവാച ഗണപം ഗണമധ്യേ പ്രവര്തിതാ
ആകാശത്തെ തൊടുന്ന കൊട്ടാരത്തിൽ നിന്ന് അതിവേഗം ഇറങ്ങി, വിജയ ഗണങ്ങളുടെ മദ്ധ്യത്തിൽ ഗണപത്തിയോട് പറഞ്ഞു.
ഏഹി വീരക ചാപല്യാത് ത്വയാ ദേവഃ പ്രകോപിതഃ കിമുത്തരം വദത്യര്ഥേ നൃത്യരങ്ഗേ തു ശൈലജാ
വീരക, വാ വാ! നിന്റെ ഉന്മേഷം കൊണ്ട് ദേവൻ കോപിതനായി. ഈ കാര്യത്തിൽ നൃത്തശാലയിൽ ശൈലജ എന്താണ് ഉത്തരം പറയുന്നത്?