മാതരഃ പ്രേരയന് കാമവധൂം വൈധവ്യചിഹ്നിതാമ് കാലോ ഽയമിതി ചാലക്ഷ്യ പ്രകാരേങ്ഗിതസംജ്ഞയാ
മാതാക്കൾ വിധവ ചിഹ്നമുള്ള കാമദേവിയുടെ ഭാര്യയെ അയച്ചു; 'ഇപ്പോൾ സമയമായിരിക്കുന്നു' എന്ന സൂചന കൈയടയാളത്തിലൂടെ അറിയിച്ചു.
തതസ്താശ്ചോദിതാ ദേവമ് ഊചുഃ പ്രഹസിതാനനാഃ രതിഃ പുരസ്തവ പ്രാപ്താ നാഭാതി മദനോജ്ഝിതാ
അവിടെത്തന്നെ, മുഖം പുഞ്ചിരിയോടെ, ദേവതകൾ ദൈവത്തോട് പറഞ്ഞു: 'മദനനെ നഷ്ടപ്പെട്ടിട്ടും രതി നിന്റെ മുമ്പിൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു.'
തതസ്താം സംനിര്വായാഹ വാമഹസ്താഗ്രസംജ്ഞയാ പ്രയാണം ഗിരിജാവക്ത്രദര്ശനോത്സുകമാനസഃ
അപ്പോൾ ഇടതുകൈയുടെ ഇംഗിതംകൊണ്ട് അവളെ വിട്ടയച്ചു; ഗിരിജയുടെ മുഖം കാണാൻ മനസ്സിൽ ആകാംക്ഷയോടെ നോക്കി.
തതോ ഹരോ ഹിമഗിരികന്ദരാകൃതിം സിതം കശാമൃദുഹതിഭിഃ പ്രചോദയത് മഹാവൃഷം ഗണതുമുലാഹിതേക്ഷണം സ ഭൂധരാനശനിരിവ പ്രകമ്പയന്
ശേഷം ഹരൻ, ഹിമഗിരിക്കുഹയെപ്പോലെയുള്ള വെളുത്ത മഹാവൃഷഭത്തെ നന്മയുള്ള ചവിട്ടുകൊണ്ട് ഉണർത്തി; അതിന്റെ ഭയങ്കരമായ കാഴ്ച ഗണങ്ങളെ പിരിച്ചുവിടുകയും, പർവ്വതങ്ങളെ ഇടിമിന്നലുപോലെ കുലുക്കുകയും ചെയ്തു.
തതോ ഹരിര്ദ്രുതപദപദ്ധതിഃ പുരഃ പുരഃസരാന്ദ്രുമനികരേഷു സംശ്രിതാന് ധരാരജഃശബലിതഭൂഷണോ ഽബ്രവീത് പ്രയാത മാ കുരുത പഥോ ഽസ്യ സംകടമ്
അപ്പോൾ ഭൂമിയിലെ പൊടിയാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട് വേഗത്തിൽ മുന്നോട്ട് നടന്ന ഹരി, പ്രധാന വൃക്ഷങ്ങളുടെ കൂട്ടത്തിൽ അഭയം തേടിയവരെ നോക്കി പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങൾ മുന്നോട്ട് പോകൂ; ഈ വഴി തടയരുത്.'
പ്രഭോഃ പുനഃ പ്രഥമനിയോഗമൂര്ജയന് സുതോ ഽബ്രവീദ് ഭ്രുകുടിമുഖോ ഽപി വീരകഃ വിയച്ചരാ വിയതി കിമസ്തി കാന്തകം പ്രയാത നോ ധരണിധരാവിദൂരതഃ
ആയിരം കുരിശുമുഖം കാണിച്ചും, ഭഗവാന്റെ ആദ്യ ആജ്ഞയിൽ ധൈര്യപ്പെട്ട് മകൻ പറഞ്ഞു: 'ആകാശത്തിൽ പറക്കുന്നവർക്കു എന്ത് തടസ്സമുണ്ട്? നിങ്ങൾ പോകൂ, ഈ പർവ്വതത്തിൽ നിന്ന് ദൂരെയിരിക്കേണ്ട.'
മഹാര്ണവാഃ കുരുത ശിലോപമം പയഃ സുരദ്വിഷാഗമനമഹാതികര്ദമമ് ഗണേശ്വരാശ് ചപലതയാ ന ഗമ്യതാം സുരേശ്വരൈഃ സ്ഥിരമതിഭിര് നിരീക്ഷ്യതേ
വലിയ സമുദ്രം തന്റെ വെള്ളം കല്ലുപോലെ ആക്കട്ടെ; ദേവശത്രുക്കളുടെ വരവ് വലിയ ചതുര്ഭൂമിയാണ്. സംഘനായകരേ, ദൈവങ്ങളുടെ സ്ഥിരചിത്തനായ നേതാക്കൾ നോക്കിക്കൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ചഞ്ചലതയോടെ മുന്നോട്ട് പോകരുത്.
ന ഭൃങ്ഗിണാ സ്വതനുമവേക്ഷ്യ നീയതേ പിനാകിനഃ പൃഥുമുഖമണ്ഡമ് അഗ്രതഃ വൃഥാ യമഃ പ്രകടിതദന്തകോടരം ത്വമായുധം വഹസി വിഹായ സംഭ്രമമ്
താന്റെ രൂപം തേടി തേനീച്ച മുന്നോട്ട് പോകുന്നില്ല, വിശാലമുഖനായ പിനാകധാരിയും മുന്നിൽ പോവുന്നില്ല. യമൻ വെളിപ്പെടുത്തിയ പല്ലുകളോടെ ആയുധം pointless ആയി ചുമക്കുന്നു, ആവേശം ഉപേക്ഷിച്ചാണ്.
പദം ന യദ്രഥതുരഗൈഃ പുരദ്വിഷഃ പ്രമുച്യതേ ബഹുതരമാതൃസംകുലമ് അമീ സുരാഃ പൃഥഗനുയായിഭിര്വൃതാഃ പദാതയോ ദ്വിഗുണപഥാന് ഹരപ്രിയാഃ
പുരം നശിപ്പിക്കുന്നവന്റെ രഥക്കുതിരകൾക്ക് അമ്മമാരുടെ കൂട്ടത്തിൽ നിന്ന് വിടുതൽ ഇല്ല. ഈ ദേവന്മാർ ഓരോരുത്തരുടെയും അനുയായികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവരാണ്; ഹരപ്രിയയുടെ അനുയായികൾ ഇരട്ടവഴികളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
സ്വവാഹനൈഃ പവനവിധൂതചാമരൈശ് ചലധ്വജൈര്വ്രജത വിഹാരശാലിഭിഃ സുരാഃ സ്വകം കിമിതി സരാഗമൂര്ജിതം വിചാര്യതേ നിയതലയത്രയാനുഗമ്
തങ്ങളുടെ വാഹനങ്ങളിൽ കാറ്റിൽ വീശുന്ന ചാമരങ്ങളുമായി, കുലുങ്ങുന്ന പതാകകളുമായി, വിനോദം ആസ്വദിച്ച് ദേവന്മാർ സഞ്ചരിക്കുന്നു. തങ്ങളുടെ ആസക്തിയോടെ, നിർദ്ദിഷ്ടമായ മൂന്ന് ആലയങ്ങൾ പിന്തുടരുന്നതെന്തിന് എന്ന് അവർ ആലോചിക്കുന്നു.
ന കിംനരൈര് അഭിഭവിതും ഹി ശക്യതേ വിഭൂഷണചയസമുദ്ഭവോ ധ്വനിഃ അജാതിജാഃ കിമിതി ന ഷഡ്ജമധ്യമ് അപൃഥുസ്വരം ബഹുതരമത്ര വക്ഷ്യതേ
അലങ്കാരങ്ങളുടെ ശബ്ദം കിന്നരന്മാർക്ക് മറികടക്കാൻ കഴിയില്ല. വംശത്തിൽ ജനിക്കാത്തവർ എങ്ങനെ ഷഡ്ജമധ്യമ സ്വരം ഉച്ചരിക്കാറില്ല? ഇവിടെ കൂടുതൽ പേരാണ് വ്യക്തതയില്ലാത്ത ശബ്ദത്തിൽ സംസാരിക്കുന്നത്.
നതാനതാനതനതതാനതാം ഗതാഃ പൃഥക്തയാ സമയകൃതാ വിഭിന്നതാമ് വിശങ്കിതാ ഭവദതിഭേദശീലിനഃ പ്രയാന്ത്യമീ ദ്രുതപദമേവ ഗൌഡകാഃ
വിവിധമായ, അളവിട്ട, വ്യക്തമായ താളങ്ങളിൽ വേർതിരിച്ച് സൃഷ്ടിച്ച ശേഷം, നിങ്ങളുടെ അതിയായ വിഭജനശീലത്തെ ഭയന്ന്, ഈ ഗൗഡകർ വേഗത്തിൽ പുറപ്പെടുന്നു.
വിസംഹതാഃ കിമിതി ന ഷാഡ്ഗവാദയഃ സ്വഗീതകൈര് ലലിതപദപ്രയോഗജൈഃ പ്രഭോഃ പുരോ ഭവതി ഹി യസ്യ ചാക്ഷതം സമുദ്ഗതാര്ഥകമിതി തത്പ്രതീയതേ
ഷാഡ്ഗവാദ്യങ്ങൾ തങ്ങളുടെ ഗാനം, മനോഹരമായ കാൽനടം എന്നിവയോടെ ഒന്നിച്ച് വായിക്കപ്പെടുന്നില്ലേ? അർത്ഥം മുറിവില്ലാതെ ഉദയിക്കുന്ന ഭഗവാന്റെ മുമ്പിൽ, ഇതാണ് മനസ്സിലാക്കപ്പെടുന്നത്.
അമീ പൃഥഗ്വിരചിതരമ്യരാസകം വിലാസിനോ ബഹുഗമകസ്വഭാവകമ് പ്രയുഞ്ജതേ ഗിരിശയശോവിസാരിണം പ്രകീര്ണകം ബഹുതരനാഗജാതയഃ
ഇവരൊക്കെയും വേർതിരിച്ച് മനോഹരമായ നൃത്തങ്ങൾ, പലവിധ ഗമകങ്ങളാൽ സമ്പന്നമായത്, പർവ്വതാധിപന്റെ മഹത്വം വ്യാപിപ്പിച്ച്, അനേകം ആനകളുടെ കൂട്ടത്തിൽ ചിതറിച്ചിരിക്കുന്നു.
അമീ കഥം കകുഭി കഥാഃ പ്രതിക്ഷണം ധ്വനന്തി തേ വിവിധവധൂവിമിശ്രിതാഃ ന ജാതയോ ധ്വനിമുരജാസമീരിതാ ന മൂര്ഛിതാഃ കിമിതി ച മൂര്ഛനാത്മകാഃ
എങ്ങനെ ഈ കഥകൾ എല്ലാ ദിശകളിലും, വിവിധ വധൂകളുമായി കലർന്നുകൊണ്ട് മുഴങ്ങുന്നു? വംശങ്ങൾ മുരജത്തിന്റെ ശബ്ദം മുഴക്കുന്നില്ല; സ്വരഭേദം ഇല്ല — എങ്ങനെ ഇവർക്ക് സ്വരഭേദം ഇല്ലാതിരിക്കുന്നു?
ഇതീരതേ ഗിരിമവധാനശാലിനഃ സുരാസുരാഃ സപദി തു വീരകാജ്ഞയാ നിയാമിതാഃ പ്രയയുരതീവ ഹര്ഷിതാശ് ചരാചരം ജഗദഖിലം ഹ്യപൂരയന്
ഇങ്ങനെ, പർവ്വതത്തിൽ ശ്രദ്ധയോടെ നോക്കിയ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും, വീരന്റെ ആജ്ഞയോടെ ഉടൻ തന്നെ വളരെ സന്തോഷത്തോടെ പുറപ്പെട്ടു; ചലനശീലമുള്ളതും അചലമായതുമായ ലോകം മുഴുവൻ അവർ നിറച്ചു.
ഇതി സ്തനത്കകുഭി രസന്മഹാര്ണവേ സ്തനദ്ഘനേ വിദലിതശൈലകംദരേ ജഗത്യഭൂത്തുമുല ഇവാകുലീകൃതഃ പിനാകിനാ ത്വരിതഗതേന ഭൂധരഃ
ഇങ്ങനെ, മുഴങ്ങുന്ന ദിശകളിലും, ഗർജ്ജിക്കുന്ന മഹാസമുദ്രത്തിൽ, പൊട്ടിയ പാറക്കുഴികളിൽ, ലോകം മുഴുവൻ വലിയ കലഹം നിറഞ്ഞു; വേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന പിനാകധാരിയുടെ ആവേശത്തിൽ എല്ലാം അലയടിച്ചു.
പരിജ്വലത്കനകസഹസ്രതോരണം ക്വചിന്മിലന്മരകതവേശ്മവേദികമ് ക്വചിത് ക്വചിദ് വിമലവിദൂരവേദികം ക്വചിദ് ഗലജ്ജലധരരമ്യനിര്ഝരമ്
ഒരിടത്ത് ആയിരം പൊന്നുപുരക്കളാൽ ദീപ്തമായത്; മറ്റൊരിടത്ത് പച്ചമണിമന്ദിരത്തിന്റെ പീഠിക അടച്ചു; മറ്റൊരിടത്ത് ശുദ്ധവും ദൂരവുമുള്ള പീഠിക; ചിലിടങ്ങളിൽ ഒഴുകുന്ന മേഘങ്ങളാൽ മനോഹരമായ വെള്ളച്ചാട്ടം.
ചലദ്ധ്വജപ്രവരസഹസ്രമണ്ഡിതം സുരദ്രുമസ്തബകവികീര്ണചത്വരമ് സിതാസിതാരുണരുചിധാതുവര്ണികം ശ്രിയോജ്ജ്വലം പ്രവിതതമാര്ഗഗോപുരമ്
അനേകം കുലുങ്ങുന്ന പതാകകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, ദൈവവൃക്ഷങ്ങളുടെ കുലകളാൽ ചിതറിച്ച ചത്വരം, വെള്ള, കറുപ്പ്, ചുവപ്പ് നിറങ്ങളാൽ പകിട്ടേറിയ, ഐശ്വര്യത്തോടെ തിളങ്ങുന്ന, നീണ്ട വഴികോപ്പുരങ്ങൾ ഉള്ളത്.
തം പ്രവിശന്തമഗാത്പ്രവിലോക്യ വ്യാകുലതാം നഗരം ഗിരിഭര്തുഃ വ്യഗ്രപുരന്ധ്രിജനം ജയയുക്തം ധാവിതമാര്ഗജനാകുലരഥ്യമ്
അവനെ നഗരത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, പർവ്വതാധിപന്റെ നഗരം ഉണർന്നു; കടുവപോലുള്ള സ്ത്രീകൾ ജയത്തോടെ നിറഞ്ഞു, വഴികളിൽ ഓടിക്കൊണ്ടു, തെരുവുകൾ ജനത്താൽ നിറഞ്ഞു.
ഹര്മ്യഗവാക്ഷഗതാമരനാരീലോചനനീലസരോരുഹമാലമ് സുപ്രകടാ സമദൃശ്യത കാചിത് സ്വാഭരണാംശുവിതാനവിഗൂഢാ
പ്രസാദത്തിന്റെ ജനാലയിൽ നിന്നു, ആകാശനീലത്തടാകത്തിലെ താമരപൂക്കൾപോലുള്ള കണ്ണുകളോടെ, സ്വർണ്ണാഭരണങ്ങളുടെ പ്രകാശം മറയ്ക്കാതെ, ഒരു ദേവി വ്യക്തമായി ദൃശ്യമായി.
കാപ്യഖിലീകൃതമണ്ഡനഭൂഷാ ത്യക്തസഖീപ്രണയാ ഹരമ് ഐക്ഷത് കാചിദുവാച കലം ഗതമാനാ കാതരതാം സഖി മാ കുരു മൂഢേ
ഏതോ ഒരുത്തി, എല്ലാ അലങ്കാരങ്ങളും ധരിച്ച്, സഖികളുടെ സ്നേഹം ഉപേക്ഷിച്ച് ഹരനെ നോക്കി; മറ്റൊരുത്തി, മൃദുവായി സംസാരിച്ച്, ഭയത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'സഖി, നീ ഭ്രമിക്കേണ്ട.'
ദഗ്ധമനോഭവ ഏവ പിനാകീ കാമയതേ സ്വയമേവ വിഹര്തുമ് കാചിദപി സ്വയമേവ പതന്തീ പ്രാഹ പരാം വിരഹസ്ഖലിതാങ്ഗീമ്
കാമാഗ്നിയിൽ കത്തുന്ന മനസ്സോടെ തന്നെ പിനാകി സ്വയം സുഖം അനുഭവിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. ഒരു സ്ത്രീ സ്വയം വീണു, വേർപാടിന്റെ വേദനയിൽ അവളുടെ ശരീരം ക്ഷീണിച്ച മറ്റൊരുത്തിയോട് പറഞ്ഞു.
മാ ചപലേ മദനവ്യതിഷങ്ഗം ശംകരജം സ്ഖലനേന വദ ത്വമ് കാപി കൃതവ്യവധാനമദൃഷ്ട്വാ യുക്തിവശാദ്ഗിരിശോ ഹ്യയമൂചേ
ചഞ്ചലയായേ, കാമദേവനുമായി ശങ്കരന്റെ ഐക്യം നീ അവനിൽ കുറ്റം ചുമത്തരുത്. യഥാസമയം നിയന്ത്രണം കാണാതെ എന്തെങ്കിലും തെറ്റ് സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ അത് പറയൂ; കാരണം ഗിരീശൻ വിവേകത്തോടെ അങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഏഷ സ യത്ര സഹസ്രമഖാദ്യാ നാകസദാമധിപാഃ സ്വയമുക്തൈഃ നാമഭിര് ഇന്ദുജടം നിജസേവാപ്രാപ്തഫലായ നതാസ്തു ഘടന്തേ
ഇവൻ തന്നെയാണ്, ആരുടെ മുമ്പിൽ ഇന്ദ്രനും സ്വർഗ്ഗത്തിലെ മറ്റു നേതാക്കളും തങ്ങളുടേതായ പേരുകൾ വിളിച്ച് ചന്ദ്രനെ മുടിയിലിട്ടവനോട് സേവനഫലം നേടാൻ നമസ്കരിക്കുന്നു.
ഏഷ ന ചൈഷ സ ഏഷ യദഗ്രേ ചര്മപരീതതനുഃ ശശിമൌലീ ധാവതി വജ്രധരോ ഽമരരാജോ മാര്ഗമമും വിവൃതീകരണായ
ഇവൻ ആ പഴയവൻ അല്ല; ഇതാ, ചർമ്മം പൊതിഞ്ഞ ശരീരവും ചന്ദ്രൻ മുടിയിലുമുള്ളവൻ. അമരരാജാവായ വജ്രധാരി അവന്റെ വഴികാട്ടാൻ മുന്നോട്ട് ഓടുന്നു.
ഏഷ സ പദ്മഭവോ ഽയമുപേത്യ പ്രാംശുജടാമൃഗചര്മനിഗൂഢഃ സപ്രണയം കരഘട്ടിതവക്ത്രഃ കിംചിദുവാച മിതം ശ്രുതിമൂലേ
ഇവൻ തന്നെയാണ്, പദ്മത്തിൽ ജനിച്ചവൻ, ഉയർന്ന ജടയും മൃഗചർമ്മവും ധരിച്ച്, സ്നേഹത്തോടെ കൈ മുഖത്ത് സ്പർശിച്ച്, വേദങ്ങളുടെ അടിയിൽ കുറച്ച് വാക്കുകൾ അളവോടെ പറഞ്ഞു.
ഏവമഭൂത്സുരനാരികുലാനാം ചിത്തവിസംഷ്ഠുലതാ ഗുരുരാഗാത് ശംകരസംശ്രയണാദ് ഗിരിജായാജന്മഫലം പരമം ത്വിതി ചോചുഃ
ഇങ്ങനെ ദേവസ്ത്രികളുടെ മനസ്സുകളിൽ വലിയ ആശയക്കുഴപ്പം ഉണ്ടായി; ശങ്കരനിൽ അഭയം തേടിയതുകൊണ്ട് അവർ പറഞ്ഞു: 'ഗിരിജയുടെ ജനനഫലം ഇതാണ്, ഏറ്റവും ഉത്തമം.'
തതോ ഹിമഗിരേര്വേശ്മ വിശ്വകര്മനിവേദിതമ് മഹാനീലമയസ്തമ്ഭം ജ്വലത്കാഞ്ചനകുട്ടിമമ്
പിന്നീട്, ഹിമപർവ്വതത്തിന്റെ വീട്ടിൽ, വിശ്വകർമ്മ നിർമ്മിച്ച, വലിയ നീലക്കല്ല് തൂണും ദീപ്തമായ പൊന്നിൻ നിലവും ഉണ്ടായിരുന്നു.
മുക്താജാലപരിഷ്കാരം ജ്വലിതൌഷധിദീപിതമ് ക്രീഡോദ്യാനസഹസ്രാഢ്യം കാഞ്ചനാമ്ബുജദീര്ഘികമ്
മുത്ത് വലകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും, പ്രകാശമുള്ള ഔഷധികൾ കൊണ്ട് തെളിഞ്ഞതും, ആയിരം വിനോദോദ്യാനങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും, പൊന്നിൻ താമരക്കുളവും ഉണ്ടായിരുന്നു.