ആനന്ദദിവസാഹാരി ഹൃദയം മേ ഽധുനാ മുനേ നാധ്യവസ്യതി കൃത്യാനാം പ്രവിഭാഗവിചാരണമ് യദി വാചാമധീശഃ സ്യാം ത്വദ്ഗുണാനാം വിചാരണേ
മഹർഷേ, എന്റെ ഹൃദയം ഇപ്പോൾ ആനന്ദദിനങ്ങളിൽ മുഴുകിയിരിക്കുന്നു; നിന്റെ ഗുണങ്ങൾ ചിന്തിക്കുമ്പോൾ, ഇനി ഞാൻ എന്റെ കര്ത്തവ്യങ്ങൾക്കുള്ള വിവേചനം ആലോചിക്കുന്നില്ല.
ഭവദ്വിധാനാം നിയതമ് അമോഘം ദര്ശനം മുനേ തവാസ്മാന്പ്രതി ചാപല്യം വ്യക്തം മമ മഹാമുനേ
നിന്റെ പോലുള്ളവർക്കു ദർശനം എപ്പോഴും ഫലപ്രദമാണ്, മഹർഷേ; ഞങ്ങളോടുള്ള നിന്റെ സ്നേഹം വളരെ വ്യക്തമാണ്, മഹാമുനിയേ.
ഭവദ്ഭിരേവ കൃത്യോ ഽഹം നിവാസായാത്മരൂപിണാമ് മുനീനാം ദേവതാനാം ച സ്വയംകര്താപി കല്മഷമ്
മഹർഷിമാരുടെയും ദേവതകളുടെയും വാസത്തിനായി, സ്വയം സൃഷ്ടാവായ എനിക്ക് പോലും, നിങ്ങളുടെ നിർദ്ദേശം അനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിക്കേണ്ടതാണു്. എനിക്കു് അശുദ്ധി ബാധിക്കുമെന്നതും സത്യമാണു്.
തഥാപി വസ്തുന്യേകസ്മിന്ന് ആജ്ഞാ മേ സമ്പ്രദീയതാമ് ഇത്യുക്തവതി ശൈലേന്ദ്രേ സ തദാ ഹര്ഷനിര്ഭരേ
എങ്കിലും, ഒരു കാര്യത്തിൽ നിങ്ങൾക്ക് എന്തെങ്കിലും നിർദ്ദേശം ഉണ്ടെങ്കിൽ ദയവായി ആജ്ഞാപിക്കണം എന്നു പറഞ്ഞപ്പോൾ, പർവ്വതാധിപൻ അതീവ സന്തോഷത്തോടെ മറുപടി പറഞ്ഞു.
തഥാ ച നാരദോ വാക്യം കൃതം സര്വമിതി പ്രഭോ സുരകാര്യേ യ ഏവാര്ഥസ് തവാപി സുമഹത്തരഃ
അങ്ങനെ നാരദൻ പറഞ്ഞു: 'പ്രഭുവേ, ദേവതകളുടെ കാര്യത്തിൽ ചെയ്യേണ്ടതെല്ലാം പൂർത്തിയായി; നിങ്ങൾക്കുള്ള ഉദ്ദേശം അതിലും വലിയതാണു്.'
ഇത്യുക്ത്വാ നാരദഃ ശീഘ്രം ജഗാമ ത്രിദിവം പ്രതി സ ഗത്വാ ശക്രഭവനമ് അമരേശം ദദര്ശ ഹ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് നാരദൻ വേഗത്തിൽ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു; അവിടെ എത്തി, ശക്രന്റെ ഭവനത്തിൽ അമരേശനേ കാണുകയും ചെയ്തു.
തതോ ഽഭിരൂപേ സ മുനിര് ഉപവിഷ്ടോ മഹാസനേ പൃഷ്ടഃ ശക്രേണ പ്രോവാച ഹിമജാസംശ്രയാം കഥാമ്
ശോഭയോടെ മഹാസനത്തിൽ ഇരുന്നിരുന്ന മഹർഷിയെ ശക്രൻ ചോദ്യം ചെയ്തു; അപ്പോൾ ആ മഹർഷി, പർവ്വതപുത്രിയെക്കുറിച്ചുള്ള കഥ പറഞ്ഞു.
സമൂഹ്യ യത്തു കര്തവ്യം തന്മയാ കൃതമേവ ഹി കിം തു പഞ്ചശരസ്യൈവ സമയോ ഽയമുപസ്ഥിതഃ
ചേരിതിരിഞ്ഞ് ചെയ്യേണ്ടതെല്ലാം ഞാൻ ചെയ്തു കഴിഞ്ഞു; എന്നാൽ ഇപ്പോൾ അഞ്ചു അമ്പുകളുള്ളവന്റെ സമയം എത്തിയിരിക്കുന്നു.
ഇത്യുക്തോ ദേവരാജസ്തു മുനിനാ കാര്യദര്ശിനാ ചൂതാങ്കുരാസ്ത്രം സസ്മാര ഭഗവാന്പാകശാസനഃ
അങ്ങനെ കാര്യങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കിയ മഹർഷി പറഞ്ഞതോടെ, ദേവരാജാവായ പാകശാസനൻ ചൂട് മുളയുടെ ആയുധം ഓർമ്മിച്ചു.
സംസ്മൃതസ്തു തദാ ക്ഷിപ്രം സഹസ്രാക്ഷേണ ധീമതാ ഉപതസ്ഥേ രതിയുതഃ സവിലാസോ ഝഷധ്വജഃ പ്രാദുര്ഭൂതം തു തം ദൃഷ്ട്വാ ശക്രഃ പ്രോവാച സാദരമ്
അപ്പോൾ, ആയിരം കണ്ണുള്ള ധീരനായ ശക്രൻ ഓർത്തതോടെ, രതിയോടൊപ്പം കളിയോടെ ജഷധ്വജൻ ഉടൻ അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. അവനെ കണ്ടശേഷം ശക്രൻ ആദരപൂർവ്വം സംസാരിച്ചു.
ഉപദേശേന ബഹുനാ കിം ത്വാം പ്രതി വദേ പ്രിയമ് മനോഭവോ ഽസി തേന ത്വം വേത്സി ഭൂതമനോഗതമ്
നിനക്കു് കൂടുതൽ ഉപദേശങ്ങൾ പറയേണ്ടതില്ല; ഞാൻ സ്നേഹത്തോടെ പറയുന്നു: നീ മനോഭവൻ ആണല്ലോ, അതുകൊണ്ട് സംഭവിച്ചതും വരാനിരിക്കുന്നതും നിനക്ക് അറിയാം.
തദ്യഥാര്ഥകമേവ ത്വം കുരു നാകസദാം പ്രിയമ് ശംകരം യോജയ ക്ഷിപ്രം ഗിരിപുത്ര്യാ മനോഭവ സംയുതോ മധുനാ ചൈവ ഋതുരാജേന ദുര്ജയ
അതുകൊണ്ട്, യുക്തമായതെല്ലാം നീ ചെയ്യണം; സ്വർഗവാസികൾക്ക് സന്തോഷം നൽകണം. മനോഭവാ, നീ മധുവും, ദുർജയനായ ঋതുരാജാവും ചേർന്ന്, ശങ്കരനെയും പർവ്വതപുത്രിയെയും ഉടൻ ഒന്നിപ്പിക്കണം.
ഇത്യുക്തോ മദനസ്തേന ശക്രേണ സ്വാര്ഥസിദ്ധയേ പ്രോവാച പഞ്ചബാണോ ഽഥ വാക്യം ഭീതഃ ശതക്രതുമ്
അങ്ങനെ ശക്രൻ തന്റെ ഉദ്ദേശം പൂർത്തിയാക്കാൻ പറഞ്ഞതോടെ, അഞ്ചു അമ്പുകളുള്ളവൻ ഭയത്തോടെ ശതക്രതുവിനോട് പറഞ്ഞു.
അനയാ ദേവസാമഗ്ര്യാ മുനിദാനവഭീമയാ ദുഃസാധ്യഃ ശംകരോ ദേവഃ കിം ന വേത്സി ജഗത്പ്രഭോ
ഈ ദേവസമൂഹവും, മഹർഷിമാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും ശക്തിയും ചേർന്നാൽ പോലും ശങ്കരനെ കീഴടക്കാൻ വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്, ലോകനാഥാ, നീ ഇതറിയുന്നില്ലേ?
തസ്യ ദേവസ്യ വേത്ഥ ത്വം കാരണം തു യദവ്യയമ് പ്രായഃ പ്രസാദഃ കോപോ ഽപി സര്വോ ഹി മഹതാം മഹാന്
ആ ദേവന്റെ സ്ഥിരതയ്ക്ക് കാരണമെന്താണെന്ന് നിനക്ക് അറിയാം; മഹാന്മാരിൽ ദയയും കോപവും ഒരുപോലെ അതിയായി കാണപ്പെടുന്നു.
സര്വോപഭോഗസാരാ ഹി സുന്ദര്യഃ സ്വര്ഗസംഭവാഃ അധ്യാശ്രിതം ച യത്സൌഖ്യം ഭവതാ നഷ്ടചേഷ്ടിതമ്
സ്വർഗത്തിൽ ജനിച്ച സുന്ദരിമാരിൽ എല്ലാ ആനന്ദങ്ങളും അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു; നേരത്തെ നിനക്ക് ലഭിച്ചിരുന്ന ആ സുഖം ഇപ്പോൾ നഷ്ടമായിരിക്കുന്നു.
പ്രമാദാദഥ വിഭ്രശ്യേദ് ഈശം പ്രതി വിചിന്ത്യതാമ് പ്രാഗേവ ചേഹ ദൃശ്യന്തേ ഭൂതാനാം കാര്യസംഭവാഃ
അശ്രദ്ധയാൽ നീ ഈശ്വരനോട് പരാജയപ്പെടുകയാണെങ്കിൽ, അതു് നന്നായി ആലോചിക്കണം; ജീവികളുടെ ലക്ഷ്യങ്ങൾ ഇതിനകം ഇവിടെ വ്യക്തമാണ്.
വിശേഷം കാങ്ക്ഷതാം ശക്ര സാമാന്യാദ്ഭ്രംശനം ഫലമ് ശ്രുത്വൈതദ്വചനം ശക്രസ് തമുവാചാമരൈര്യുതഃ
ശ്രേഷ്ഠത ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് സാധാരണതയിൽ നിന്ന് വീഴുമ്പോൾ നഷ്ടം മാത്രമേ ഉണ്ടാകൂ. ഇതു് കേട്ടശേഷം, അമരന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ശക്രൻ മറുപടി പറഞ്ഞു.
വയം പ്രമാണാസ്തേ ഹ്യത്ര രതികാന്ത ന സംശയഃ സംദേശേന വിനാ ശക്തിര് അപകാരസ്യ നേഷ്യതേ കസ്യചിച് ച ക്വചിദ്ദൃഷ്ടം സാമര്ഥ്യം ന തു സര്വതഃ
ഇവിടെ നിനക്ക് ഞങ്ങളാണ് അധികാരം, രതിപ്രിയാ, സംശയമില്ല; സന്ദേശമില്ലാതെ ആരെയും ദോഷപ്പെടുത്താൻ കഴിയില്ല, കഴിവ് ചിലപ്പോൾ മാത്രം കാണപ്പെടും, എല്ലായിടത്തും അല്ല.
ഇത്യുക്തഃ പ്രയയൌ കാമഃ സഖായം മധുമാശ്രിതഃ രതിയുക്തോ ജഗാമാശു പ്രസ്ഥം തു ഹിമഭൂഭൃതഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ, കാമൻ തന്റെ സുഹൃത്ത് മധുവിനെയും രതിയെയും കൂട്ടി വേഗത്തിൽ പർവ്വതാധിപന്റെ വാസസ്ഥലത്തേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
സ തു തത്രാകരോച്ചിന്താം കാര്യസ്യോപായപൂര്വികാമ് മഹാര്ഥാ യേ ഹി നിഷ്കമ്പാ മനസ്തേഷാം സുദുര്ജയമ്
അവിടെ, അവൻ കാര്യസിദ്ധിക്കായി സൂക്ഷ്മമായ മാർഗങ്ങൾ ആലോചിച്ചു. വലിയ കാര്യങ്ങളിൽ മനസ്സു അചഞ്ചലമായവരെ ജയിക്കാൻ വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്.
തദാദാവേവ സംക്ഷോഭ്യ നിയതം സുജയോ ഭവേത് സംസിദ്ധിം പ്രാപ്നുയുശ്ചൈവ പൂര്വം സംശോധ്യ മാനസമ്
ആദ്യമേ മനസ്സിനെ ഉണർത്തുമ്പോൾ, വിജയമുറപ്പാണ്; അതുപോലെ, മുമ്പേ മനസ്സു ശുദ്ധീകരിച്ചാൽ, സഫലതയും ലഭിക്കും.
കഥം ച വിവിധൈര്ഭാവൈര് ദ്വേഷാനുഗമനം വിനാ ക്രോധഃ ക്രൂരതരാസങ്ഗാദ് ഭീഷണേര്ഷ്യാം മഹാസഖീമ്
വിവിധ ഭാവങ്ങളാൽ, വൈരാഗ്യം പിന്തുടരാതെ, ക്രൂരസംഗതികളാൽ ഉരുത്തിരിഞ്ഞ കോപം എങ്ങനെയാണ് ആ ഭയങ്കരമായ അസൂയയെ ജനിപ്പിക്കുന്നത്?
ചാപല്യമൂര്ധ്നി വിധ്വസ്തധൈര്യാധാരാം മഹാബലാമ് താമസ്യ വിനിയോക്ഷ്യാമി മനസോ വികൃതിം പരാമ്
അവളുടെ ധൈര്യത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനം പൂർണ്ണമായും തകർന്നിരിക്കുന്നപ്പോൾ, ഞാൻ മനസ്സിന്റെ അത്യന്തം ഇരുണ്ട വികൃതിയെ അവളിൽ വിനിയോഗിക്കും.
പിധായ ധൈര്യദ്വാരാണി സംതോഷമപകൃഷ്യ ച അവഗന്തും ഹി മാം തത്ര ന കശ്ചിദതിപണ്ഡിതഃ
ധൈര്യത്തിന്റെ വാതിലുകൾ അടച്ചു, സംതൃപ്തി അകറ്റിയാൽ, അത്രയും പണ്ഡിതനായവനും അവിടെ എന്നെ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയില്ല.
വികല്പമാത്രാവസ്ഥാനേ വൈരൂപ്യം മനസോ ഭവേത് പശ്ചാന്മൂലക്രിയാരമ്ഭഗമ്ഭീരാവര്തദുസ്തരഃ
മനസ്സു സംശയത്തിൽ മാത്രം നിൽക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ രൂപം മങ്ങിപ്പോകും; പിന്നീട്, പ്രവർത്തിയുടെ അടിസ്ഥാനം ആരംഭിക്കുമ്പോൾ, അതു ആഴമുള്ള, കടക്കാൻ കഴിയാത്ത ചുഴലിയിൽ അകപ്പെടും.
ഹരിഷ്യാമി ഹരസ്യാഹം തപസ്തസ്യ സ്ഥിരാത്മനഃ ഇന്ദ്രിയഗ്രാമമാവൃത്യ രമ്യസാധനസംവിധിഃ
സ്ഥിരമായ മനസ്സുള്ള ഹരന്റെ തപസ്സ് ഞാൻ അപഹരിക്കും; മനോഹരമായ മാർഗങ്ങളും ഉപകരണങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് അവന്റെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ചുറ്റിപിടിച്ച്.
ചിന്തയിത്വേതി മദനോ ഭൂതഭര്തുസ്തദാശ്രമമ് ജഗാമ ജഗതീസാരം സരലദ്രുമവേദികമ്
ഇങ്ങനെ തീരുമാനിച്ച ശേഷം, മദനം ഭൂതങ്ങളുടെ നാഥന്റെ അശ്രമത്തിലേക്ക്, നേരെയുള്ള മരങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ആ മനോഹരമായ സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി.
ശാന്തസത്ത്വസമാകീര്ണമ് അചലപ്രാണിസംകുലമ് നാനാപുഷ്പലതാജാലം ഗഗനസ്ഥഗണേശ്വരമ്
അവിടെ ശാന്തസ്വഭാവമുള്ള ജീവികൾ നിറഞ്ഞു, അചഞ്ചലമായ ജീവികൾകൊണ്ട് കവിഞ്ഞു, പലതരം പുഷ്പലതകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു, ആകാശത്തിലെ ദേവതകൾ അതിനെ ഭരിക്കുന്നു.
നിര്വ്യഗ്രവൃഷഭാധ്യുഷ്ടനീലശാദ്വലസാനുകമ് തത്രാപശ്യത്ത്രിനേത്രസ്യ രമ്യം കംചിദ്ദ്വിതീയകമ്
അവിടെ, നിർവ്യഗ്രമായ കാളകൾ മേയുന്ന നീലപച്ച നിറമുള്ള മലവരമ്പിൽ, ത്രയമ്പകന്റെ മറ്റൊരു മനോഹരമായ വാസസ്ഥലം അവൻ കണ്ടു.