പരാജയം മഹേന്ദ്രസ്യ സര്വലോകക്ഷയാവഹമ് ചേലുഃ ശിഖരിണോ മുഖ്യാഃ പേതുരുല്കാ നഭസ്തലാത്
മഹേന്ദ്രന് തോല്വിയും ലോകങ്ങള്ക്കു നാശവും വരുത്തുന്ന പ്രധാന പര്വതശിഖരങ്ങള് ആകാശത്തില്നിന്ന് ഉല്ക്കപോലെ വീണു.
ജഗര്ജുര്ജലദാ ദിക്ഷു ഹ്യ് ഉദ്ഭൂതാശ്ച മഹാര്ണവാഃ താം ഭൂതവികൃതിം ദൃഷ്ട്വാ ഭഗവാന്ഗരുഡധ്വജഃ
എല്ലാ ദിക്കുകളിലും മേഘങ്ങള് ഗംഭീരമായി ഗര്ജിച്ചു, മഹാസമുദ്രങ്ങള് ഉയര്ന്നു; ഈ ഭയങ്കരമായ കലഹം കണ്ടു, ഗരുഡധ്വജനായ ഭഗവാന്—
വ്യബുധ്യതാഹിപര്യങ്കേ യോഗനിദ്രാം വിഹായ തു ലക്ഷ്മീകരയുഗാജസ്രലാലിതാങ്ഘ്രിസരോരുഹഃ
ആനന്തശയ്യയില് യോഗനിദ്രയില് ആയിരുന്നവന് ഉണര്ന്നു, ലക്ഷ്മിയുടെ കൈകള് എപ്പോഴും സ്നേഹത്തോടെ തഴുകുന്ന കമലപാദങ്ങള് കൊണ്ട്.
ശരദമ്ബരനീലാബ്ജകാന്തദേഹഛവിര്വിഭുഃ കൌസ്തുഭോദ്ഭാസിതോരസ്കഃ കാന്തകേയൂരഭാസ്വരഃ
ശരദ്കാലത്തിലെ നീലതാമരപോലെ ദേഹം തിളങ്ങുന്നവന്, കൗസ്തുഭമണിയുടെ പ്രകാശം നെഞ്ചില് വിരിയുന്നവന്, മനോഹരമായ കൈവളകള് അണിഞ്ഞവന്.
വിമൃശ്യ സുരസംക്ഷോഭം വൈനതേയം സമാഹ്വയത് ആഹൂതേ ഽവസ്ഥിതേ തസ്മിന് നാഗാവസ്ഥിതവര്ഷ്മണി
ദേവന്മാരുടെ കലഹം ആലോചിച്ച്, അവന് വൈനതേയനെ വിളിച്ചു; വിളിച്ചപ്പോള് പാമ്പുപോലെയുള്ള രൂപത്തില് ഗരുഡന് അവിടെ സജ്ജനായി നിന്നു.
ദിവ്യനാനാസ്ത്രതീക്ഷ്ണാര്ചിര് ആരുഹ്യാഗാത് സുരാന്സ്വയമ് തത്രാപശ്യത ദേവേന്ദ്രമ് അഭിദ്രുതമഭിപ്ലുതൈഃ
ദിവ്യായുധങ്ങള് തീപോലെ ജ്വലിക്കുന്ന ഗരുഡന് കയറി, സ്വയം ദേവന്മാരുടെ ഇടയിലേക്ക് പോയി; അവിടെ ഇന്ദ്രനെ ശത്രുക്കള് ചുറ്റി ആക്രമിക്കുന്നതു കണ്ടു.
ദാനവേന്ദ്രൈര്നവാമ്ഭോദസച്ഛായൈഃ പൌരുഷോത്കടൈഃ യഥാ ഹി പുരുഷം ഘോരൈര് അഭാഗ്യൈര്വംശശാലിഭിഃ
പുതിയ മഴമേഘംപോലെയുള്ള നിറവും ഭയങ്കരമായ ശക്തിയും ഉള്ള ദാനവാധിപന്മാര്, ദുഷ്ടനും ദാരുണനും ആയ ബന്ധുക്കള് ഒരാളെ ചുറ്റുന്നതുപോലെ ഇന്ദ്രനെ ചുറ്റി ആക്രമിച്ചു.
പരിത്രാണായാശു കൃതം സുക്ഷേത്രേ കര്മ നിര്മലമ് അഥാപശ്യന്ത ദൈതേയാ വിയതി ജ്യോതിര്മണ്ഡലമ്
രക്ഷയ്ക്കായി വിശുദ്ധഭൂമിയില് വേഗത്തില് നിഷ്കളങ്കമായ കര്മങ്ങള് നടത്തി; പിന്നെ ദൈത്യന്മാര് ആകാശത്ത് ഒരു പ്രകാശവലയം കണ്ടു.
സ്ഫുരന്തമുദയാദ്രിസ്ഥം സൂര്യമുഷ്ണത്വിഷാ ഇവ പ്രഭാവം ജ്ഞാതുമിച്ഛന്തോ ദാനവാസ്തസ്യ തേജസഃ
ഉയരുന്ന പര്വതശിഖരത്തില് നിന്ന് സൂര്യന്റെ കനല്പോലുള്ള പ്രകാശം വീശിയപ്പോള്, ആ തേജസ്സിന്റെ ഉറവിടം അറിയാന് ദാനവന്മാര് ആഗ്രഹിച്ചു.
ഗരുത്മന്തമപശ്യന്തഃ കല്പാന്താനലസംനിഭമ് തമാസ്ഥിതം ച മേഘൌഘദ്യുതിമക്ഷയമച്യുതമ്
അവര് കാലാന്ത്യത്തിലെ അഗ്നിപോലുള്ള ഗരുഡനെയും, മേഘസമൂഹംപോലെ തിളങ്ങുന്ന അച്യുതനെയും അവിടെ കണ്ടു.
തമ് ആലോക്യാസുരേന്ദ്രാസ്തു ഹര്ഷസമ്പൂര്ണമാനസാഃ അയം വൈ ദേവസര്വസ്വം ജിതേ ഽസ്മിന്നിര്ജിതാഃ സുരാഃ
അവനെ കണ്ട ദാനവാധിപന്മാര് സന്തോഷത്തോടെ മനസ്സു നിറഞ്ഞു: 'ഇവന് തന്നെയാണ് ദേവന്മാരുടെ സാരാംശം; ഇവനെ ജയിച്ചാല് ദേവന്മാര് തോറ്റു പോകും' എന്നു പറഞ്ഞു.
അയം സ ദൈത്യചക്രാണാം കൃതാന്തഃ കേശവോ ഽരിഹാ ഏനമാശ്രിത്യ ലോകേഷു യജ്ഞഭാഗഭുജോ ഽമരാഃ
'ഇവന് തന്നെയാണ് ദൈത്യസേനകളുടെ സംഹാരന്, ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്ന കേശവന്; ലോകങ്ങളിലുടനീളം ദേവന്മാര് യജ്ഞഫലത്തില് പങ്കുചേരുന്നത് ഇവനെ ആശ്രയിച്ചാണ്.'
ഇത്യുക്ത്വാ ദാനവാഃ സര്വേ പരിവാര്യ സമന്തതഃ നിജഘ്നുര്വിവിധൈരസ്ത്രൈസ് തേ തമ് ആയാന്തമ് ആഹവേ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, എല്ലാ ദാനവന്മാരും അവനെ മുഴുവന് വശത്തും ചുറ്റി, യുദ്ധത്തില് മുന്നോട്ട് വരുമ്പോള് വിവിധ ആയുധങ്ങളാല് ആക്രമിച്ചു.
കാലനേമിപ്രഭൃതയോ ദശ ദൈത്യാ മഹാരഥാഃ ഷഷ്ട്യാ വിവ്യാധ ബാണാനാം കാലനേമിര്ജനാര്ദനമ്
കാലനേമിയും മറ്റൊരു പത്ത് മഹാരഥികളും, കാലനേമി അറുപത് അമ്പുകള് കൊണ്ട് ജനാര്ദ്ദനനെ തുളച്ചു.
നിമിഃ ശതേന ബാണാനാം മഥനോ ഽശീതിഭിഃ ശരൈഃ ജമ്ഭകശ്ചൈവ സപ്തത്യാ ശുമ്ഭോ ദശഭിരേവ ച
നിമി നൂറ് അമ്പുകള് കൊണ്ട്, മഥനന് എണ്പത് അമ്പുകള് കൊണ്ട്, ജംഭകന് എഴുപത് അമ്പുകള് കൊണ്ട്, ശുംബന് പത്ത് അമ്പുകള് കൊണ്ട് ആക്രമിച്ചു.
ശേഷാ ദൈത്യേശ്വരാഃ സര്വേ വിഷ്ണുമേകൈകശഃ ശരൈഃ ദശഭിശ്ചൈവ യത്താസ്തേ ജഘ്നുഃ സഗരുഡം രണേ
മറ്റുള്ള എല്ലാ ദൈത്യാധിപന്മാരും ഓരോരുത്തരും പത്തു അമ്പുകള് വീതം ഉപയോഗിച്ച് വിഷ്ണുവിനെയും ഗരുഡനെയും യുദ്ധത്തില് ആക്രമിച്ചു.
തേഷാമ് അമൃഷ്യ തത്കര്മ വിഷ്ണുര്ദാനവസൂദനഃ ഏകൈകം ദാനവം ജഘ്നേ ഷഡ്ഭിഃ ഷഡ്ഭിരജിഹ്മഗൈഃ
അവരുടെ ആക്രമണം സഹിക്കാനാവാതെ, ദാനവസംഹാരനായ വിഷ്ണു ഓരോ ദാനവനെയും ആറു നേരേപോകുന്ന അമ്പുകള് കൊണ്ട് വധിച്ചു.
ആകര്ണകൃഷ്ടൈര്ഭൂയശ്ച കാലനേമിസ് ത്രിഭിഃ ശരൈഃ വിഷ്ണും വിവ്യാധ ഹൃദയേ ക്രോധാദ്രക്തവിലോചനഃ
പിന്നീട്, കാലനേമി മൂന്നു അമ്പുകള് കാതുവരെ വലിച്ച്, കോപത്തോടെ കണ്ണ് ചുവന്നവന് വിഷ്ണുവിന്റെ ഹൃദയത്തില് തുളച്ചു.
തസ്യാശോഭന്ത തേ ബാണാ ഹൃദയേ തപ്തകാഞ്ചനാഃ മയൂഖാനീവ ദീപ്താനി കൌസ്തുഭസ്യ സ്ഫുടത്വിഷഃ
അവന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ചൂടേറ്റ പൊന്നുപോലെ തിളങ്ങുന്ന അമ്പുകൾ, കൗസ്തുഭം രത്നത്തിൽ നിന്ന് പടരുന്ന പ്രകാശരശ്മികളെപ്പോലെ ദീപ്തിയായി തെളിഞ്ഞു.
തൈര്ബാണൈഃ കിംചിദായസ്തോ ഹരിര്ജഗ്രാഹ മുദ്ഗരമ് സതതം ഭ്രാമ്യ വേഗേന ദാനവായ വ്യസര്ജയത്
ആ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് കുറച്ച് ദുഃഖം അനുഭവിച്ച ഹരി, തന്റെ ഗദ പിടിച്ചു വേഗത്തിൽ ചുറ്റി, ആ അസുരനിലേക്കു എറിഞ്ഞു.
ദാനവേന്ദ്രസ്തമപ്രാപ്തം വിയത്യേവ ശതൈഃ ശരൈഃ ചിഛേദ തിലശഃ ക്രുദ്ധോ ദര്ശയന്പാണിലാഘവമ്
കോപം നിറഞ്ഞ അസുരാധിപൻ, തന്റെ കൈയുടെ ചാപല്യം കാണിച്ച്, ആ വന്നു വരുന്ന ഗദയെ ആകാശത്ത് തന്നെ നൂറുകണക്കിന് അമ്പുകൾകൊണ്ട് കഷ്ണങ്ങളാക്കി.
തതോ വിഷ്ണുഃ പ്രകുപിതഃ പ്രാസം ജഗ്രാഹ ഭൈരവമ് തേന ദൈത്യസ്യ ഹൃദയം താഡയാമാസ ഗാഢതഃ
അതിനുശേഷം വിഷ്ണു ക്രുദ്ധനായി ഭയങ്കരമായ ഒരു കുന്തം എടുത്തു, അതുകൊണ്ട് ദൈത്യന്റെ ഹൃദയത്തിൽ ശക്തിയായി അടിച്ചു.
ക്ഷണേന ലബ്ധസംജ്ഞസ്തു കാലനേമിര്മഹാസുരഃ ശക്തിം ജഗ്രാഹ തീക്ഷ്ണാഗ്രാം ഹേമഘണ്ടാട്ടഹാസിനീമ്
ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് ബോധം തിരിച്ച മഹാസുരൻ കാലനെമി, പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള മണികൾ അണിയിച്ചുറ്റിയ മൂർച്ചയുള്ള ഒരു കുന്തം പിടിച്ചു.
തയാ വാമഭുജം വിഷ്ണോര് ബിഭേദ ദിതിനന്ദനഃ ഭിന്നഃ ശക്ത്യാ ഭുജസ്തസ്യ സ്രുതശോണിത ആബഭൌ
അത് കൊണ്ട് ദിതിയുടെ മകൻ വിഷ്ണുവിന്റെ ഇടത്തുകൈ തുളച്ചു; ആ കുന്തം കൊണ്ടുള്ള മുറിവിൽ നിന്ന് രക്തം ഒഴുകി, ആ കൈ ചുവപ്പായി തെളിഞ്ഞു.
പദ്മരാഗമയേനേവ കേയൂരേണ വിഭൂഷിതഃ തതോ വിഷ്ണുഃ പ്രകുപിതോ ജഗ്രാഹ വിപുലം ധനുഃ
പടുമരാഗം രത്നങ്ങളാൽ ഉണ്ടാക്കിയ കയ്യുറിയാൽ അലങ്കരിച്ചതുപോലെ, വിഷ്ണു അതിനുശേഷം കോപത്തോടെ വലിയുള്ള വില്ല് എടുത്തു.
സപ്തദശ ച നാരാചാംസ് തീക്ഷ്ണാന്മര്മവിഭേദിനഃ ദൈത്യസ്യ ഹൃദയം ഷഡ്ഭിര് വിവ്യാധ ച ത്രിഭിഃ ശരൈഃ
പതിനേഴിൽ ആറു മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾകൊണ്ട് ദൈത്യന്റെ ഹൃദയം തുളച്ചു, പിന്നെ മൂന്നു അമ്പുകൾ കൂടി അവൻ എറിഞ്ഞു.
ചതുര്ഭിഃ സാരഥിം ചാസ്യ ധ്വജം ചൈകേന പത്ത്രിണാ ദ്വാഭ്യാം ജ്യാധനുഷീ ചാപി ഭുജം സവ്യം ച പത്ത്രിണാ
നാലു അമ്പുകൾകൊണ്ട് അവന്റെ സാരഥിയെ, ഒറ്റ അമ്പുകൊണ്ട് കൊടിയെ, രണ്ടുകൊണ്ട് വില്ലിന്റെയും വില്ലിന്റെ നാരിന്റെയും മേൽ, മറ്റൊരു അമ്പുകൊണ്ട് ദൈത്യന്റെ ഇടത്തുകൈയിൽ അടിച്ചു.
സ വിദ്ധോ ഹൃദയേ ഗാഢം ദൈത്യോ ഹരിശിലീമുഖൈഃ സ്രുതരക്താരുണപ്രാംശുഃ പീഡാകുലിതമാനസഃ
ഹരിയുടെ ഇരുമ്പ് അഗ്രമുള്ള അമ്പുകൾ ഹൃദയത്തിൽ ആഴമായി തുളച്ചപ്പോൾ, ദൈത്യൻ രക്തം ഒഴുകി ചുവപ്പായി, വേദനയാൽ മനസ്സ് കുഴഞ്ഞു.
ചകമ്പേ മാരുതേനേവ നോദിതഃ കിംശുകദ്രുമഃ തമാകമ്പിതമാലക്ഷ്യ ഗദാം ജഗ്രാഹ കേശവഃ
കാറ്റിൽ ആടുന്ന കിംശുകവൃക്ഷംപോലെ അവൻ വിറച്ചു; അവനെ അങ്ങനെ അസ്ഥിരനായി കണ്ടു, കേശവൻ ഗദ എടുത്തു.
താം ച വേഗേന ചിക്ഷേപ കാലനേമിരഥം പ്രതി സാ പപാത ശിരസ്യുഗ്രാ വിപുലാ കാലനേമിനഃ
കാലനെമി അതിനെ വേഗത്തിൽ വിഷ്ണുവിന്റെ രഥത്തേയ്ക്ക് എറിഞ്ഞു; ആ വലിയ ആയുധം ഭയങ്കരമായി കാലനെമിയുടെ തലയിലേയ്ക്ക് വീണു.