താഡയാമാസ ഗദയാ ദയാമുത്സൃജ്യ പാശഭൃത് സ തു തേന പ്രഹാരേണ സ്രോതോഭിഃ ക്ഷതജം വമന്
പാശം പിടിച്ചവൻ, കരുണയില്ലാതെ, കെട്ടിയ കൈകളുള്ള ദൈത്യനെ ഒരു മുഷ്ടികകൊണ്ട് അടിച്ചു. ആ പ്രഹാരത്തിൽ അവൻ പരിക്കുകളിൽ നിന്ന് രക്തം ഛർദ്ദിച്ചു.
ദധാര രൂപം മേഘസ്യ വിദ്യുന്മാലാലതാവൃതമ് തദവസ്ഥാഗതം ദൃഷ്ട്വാ കുജമ്ഭം മഹിഷാസുരഃ
അവൻ ഇടിമഴയാൽ അലങ്കരിച്ച മേഘത്തിന്റെ രൂപം ധരിച്ചു. അങ്ങനെ കുജംഭനെ ആ നിലയിൽ കണ്ടപ്പോൾ, മഹിഷാസുരൻ—
വ്യാവൃത്തവദനേ ഽഗാധേ ഗ്രസ്തുമൈച്ഛത് സുരാവുഭൌ നിരൃതിം വരുണം ചൈവ തീക്ഷ്ണദംഷ്ട്രോത്കടാനനഃ
വലിയ വായും ഭയാനകമായ മൂർച്ചയുള്ള പല്ലുകളും കൊണ്ട്, ആ ഇരുവരെയും—നിരൃതി, വരുൺ—അഗാധതയിൽ വിഴുങ്ങാൻ മഹിഷൻ ശ്രമിച്ചു.
താവഭിപ്രായമാലക്ഷ്യ തസ്യ ദൈത്യസ്യ ദൂഷിതമ് ത്യക്ത്വാ രഥപഥം ഭീതൌ മഹിഷസ്യാതിരംഹസാ
ആ ദൈത്യന്റെ ദുഷ്ടാഭിപ്രായം മനസ്സിലാക്കി, മഹിഷന്റെ അതിക്രമത്തിൽ ഭയപ്പെട്ട ഇരുവരും രഥമാർഗം ഉപേക്ഷിച്ച് ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.
ഭൃശം ദ്രുതൌ ജവാദ് ദിഗ്ഭ്യാമ് ഉഭാഭ്യാം ഭയവിഹ്വലൌ ജഗാമ നിരൃതിഃ ക്ഷിപ്രം ശരണം പാകശാസനമ്
ഭയത്തിൽ വിറച്ച്, ഇരുവരും വേഗത്തിൽ വ്യത്യസ്ത ദിശകളിലേക്ക് ഓടി. നിരൃതി ഉടൻ ദേവേന്ദ്രനിൽ അഭയം തേടി.
ക്രുദ്ധസ്തു മഹിഷോ ദൈത്യോ വരുണം സമഭിദ്രുതഃ തമന്തകമുഖാസക്തമ് ആലോക്യ ഹിമവദ്ദ്യുതിഃ
കോപഭരിതനായ മഹിഷാസുരൻ വരുൺനെ നേരെ ആക്രമിച്ചു. മരണത്തിൽ കുടുങ്ങി, ഹിമപർവ്വതംപോലെ പ്രകാശമുള്ളവനെ കണ്ടു—
ചക്രേ സോമാസ്ത്രനിഃസൃഷ്ടം ഹിമസംഘാതകണ്ടകമ് വായവ്യം ചാസ്ത്രമതുലം ചന്ദ്രശ്ചക്രേ ദ്വിതീയകമ്
ചന്ദ്രൻ തണുത്ത, ഹിമം നിറഞ്ഞ കെടുകരമായ ഒരു ആയുധം പുറത്ത് വിട്ടു. പിന്നെ, അതുല്യമായ ഒരു വായുവായുധവും സൃഷ്ടിച്ചു.
വായുനാ തേന ചന്ദ്രേണ സംശുഷ്കേണ ഹിമേന ച വ്യഥിതാ ദാനവാഃ സര്വേ ശീതോച്ഛിന്നാ വിപൌരുഷാഃ
ആ വായുവും, ചന്ദ്രനും, കടുത്ത തണുപ്പും കൊണ്ട്, എല്ലാ ദാനവന്മാരും തണുപ്പിൽ തളർന്ന്, ധൈര്യം നഷ്ടപ്പെടുത്തി ദുര്ബലരായി.
ന ശേകുശ്ചലിതും പദ്ഭ്യാം നാസ്ത്രാണ്യാദാതുമേവ ച മഹാഹിമനിപാതേന ശസ്ത്രൈശ്ചന്ദ്രപ്രചോദിതൈഃ
വലിയ ശക്തിയുടെ അടിയിലും ചന്ദ്രന്റെ പ്രേരണയോടെ വന്ന ആയുധങ്ങളുടെ ആക്രമണത്തിലും, അവർക്ക് കാലുകൾ നീക്കി നടക്കാനോ ആയുധങ്ങൾ എടുക്കാനോ കഴിയില്ലായിരുന്നു.
ഗാത്രാണ്യസുരസൈന്യാനാമ് അദഹ്യന്ത സമന്തതഃ മഹിഷോ നിഷ്പ്രയത്നസ്തു ശീതേനാകമ്പിതാനനഃ
അസുരസൈന്യങ്ങളുടെ ശരീരങ്ങൾ എല്ലായിടത്തും കത്തിക്കൊണ്ടിരുന്നു; പക്ഷേ, മഹിഷൻ ക്ഷീണിച്ചു, തണുപ്പിൽ മുഖം അലയാതെ അചഞ്ചലനായി ഇരുന്ന് കിടക്കുകയായിരുന്നു.
കക്ഷാവാലമ്ബ്യ പാണിഭ്യാമ് ഉപവിഷ്ടോ ഹ്യധോമുഖഃ സര്വേ തേ നിഷ്പ്രതീകാരാ ദൈത്യാശ്ചന്ദ്രമസാ ജിതാഃ
കൈകൾ കൊണ്ട് വശത്ത് ചായ്ച്ചു, തല താഴ്ത്തി ഇരുന്ന്, ആ ദൈത്യന്മാർ എല്ലാവരും പ്രതിരോധിക്കാൻ കഴിയാതെ, ചന്ദ്രന്റെ ശക്തിയിൽ കീഴടങ്ങി.
രണേച്ഛാം ദൂരതസ്ത്യക്ത്വാ തസ്ഥുസ്തേ ജീവിതാര്ഥിനഃ തത്രാബ്രവീത്കാലനേമിര് ദൈത്യാന്കോപേന ദീപിതഃ
യുദ്ധം ചെയ്യാനുള്ള ആഗ്രഹം വിട്ട്, ജീവൻ രക്ഷിക്കാനായി അകലെ നിന്നു; അപ്പോൾ കോപത്തോടെ കാലനേമി ദൈത്യന്മാരോട് പറഞ്ഞു.
ഭോ ഭോഃ ശൃങ്ഗാരിണഃ ശരാഃ സര്വേ ശസ്ത്രാസ്ത്രപാരഗാഃ ഏകൈകോ ഽപി ജഗത്സര്വം ശക്തസ്തുലയിതും ഭുജൈഃ
ഏയ്, കൊമ്പുള്ളവരേ, ആയുധങ്ങളിലും അസ്ത്രങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവരേ, നിങ്ങളിൽ ഓരോരുത്തനും തനിച്ചായിട്ടും ഈ ലോകം മുഴുവൻ കൈകളാൽ താങ്ങാൻ കഴിവുണ്ട്.
ഏകൈകോ ഽപി ക്ഷമോ ഗ്രസ്തും ജഗത്സര്വം ചരാചരമ് ഏകൈകസ്യാപി പര്യാപ്താ ന സര്വേ ഽപി ദിവൌകസഃ
നിങ്ങളിൽ ഓരോരുത്തനും ചലിക്കുന്നതും അചലമായതുമായ ലോകം മുഴുവൻ വിഴുങ്ങാൻ കഴിവുണ്ട്; ഒരാളിനും ദേവന്മാർ എല്ലാവരും ചേർന്നാലും പോരാ.
കലാം പൂരയിതും യത്നാത് ഷോഡശീമതിവിക്രമാഃ കിം പ്രയാതാശ്ച തിഷ്ഠധ്വം സമരേ ഽമരനിര്ജിതാഃ
നിങ്ങളുടെ വലിയ വീര്യത്തോടെ, ഓരോരുത്തനും ചന്ദ്രന്റെ പത്താറാം ഭാഗം മുഴുവൻ നിറയ്ക്കാൻ കഴിവുണ്ട്; എങ്കിൽ എന്തിനാണ് പിന്മാറിയത്? അമരന്മാർക്ക് കീഴടക്കപ്പെടാതെ യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഉറച്ചു നിൽക്കൂ.
ന യുക്തമേതച്ഛൂരാണാം വിശേഷാദ്ദൈത്യജന്മനാമ് രാജാ ചാന്തരിതോ ഽസ്മാകം താരകോ ലോകമാരകഃ
വീരന്മാർക്കും, പ്രത്യേകിച്ച് ദൈത്യജന്മാക്കളായവർക്കും ഇതുപോലെയുള്ള പെരുമാറ്റം യോജിച്ചതല്ല; ലോകങ്ങളെ നശിപ്പിക്കുന്ന നമ്മുടെ രാജാവ് താരകൻ നമ്മളിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
വിരതാനാം രണാദസ്മാത് ക്രുദ്ധഃ പ്രാണാന്ഹരിഷ്യതി ശീതേന നഷ്ടശ്രുതയോ ഭ്രഷ്ടവാക്പാടവാസ്തഥാ
നിങ്ങൾ ഈ യുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറിയാൽ, കോപത്തോടെ അവൻ നിങ്ങളുടെ ജീവൻ എടുത്തുകളയും; തണുപ്പിൽ ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ട്, കേൾവിയും വാഗ്പ്രാവീണ്യവും നഷ്ടമായി.
മൂകാസ്തദാഭവന്ദൈത്യാ രണദ്ദശനപങ്ക്തയഃ താന്ദൃഷ്ട്വാ നഷ്ടചേതസ്കാന് ദൈത്യാഞ്ഛീതേന സാദിതാന്
അപ്പോൾ ദൈത്യന്മാർ മിണ്ടാതായി, യുദ്ധത്തിൽ പല്ലുകൾ കുലുങ്ങി; തണുപ്പിൽ ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ട ദൈത്യന്മാരെ കണ്ടു.
മത്വാ കാലക്ഷമം കാര്യം കാലനേമിര്മഹാസുരഃ ആശ്രിത്യ ദാനവീം മായാം വിതത്യ സ്വം മഹാവപുഃ
സമയമെത്തിയെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, മഹാസുരനായ കാലനേമി ദാനവമായയെ ആശ്രയിച്ച് തന്റെ ഭീമമായ രൂപം വ്യാപിപ്പിച്ചു.
പൂരയാമാസ ഗഗനം ദിശോ വിദിശ ഏവ ച നിര്മമേ ദാനവേന്ദ്രേശഃ ശരീരേ ഭാസ്കരായുതമ്
അവൻ ആകാശവും ദിശകളും ഇടദിശകളും നിറച്ചു; ദാനവാധിപൻ തന്റെ ശരീരത്തിൽ ആയിരം സൂര്യന്മാരുടെ പ്രകാശം സൃഷ്ടിച്ചു.
ദിശശ്ച മായയാ ചണ്ഡൈഃ പൂരയാമാസ പാവകൈഃ തതോ ജ്വാലാകുലം സര്വം ത്രൈലോക്യമഭവത്ക്ഷണാത്
മായയാൽ സൃഷ്ടിച്ച ഉഗ്രമായ അഗ്നികളാൽ ദിശകൾ മുഴുവൻ നിറച്ചു; അപ്പോൾ ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് മൂന്നു ലോകവും ജ്വാലകളാൽ മൂടപ്പെട്ടു.
തേന ജ്വാലാസമൂഹേന ഹിമാംശുരഗമച്ഛമമ് തതഃ ക്രമേണ വിഭ്രഷ്ടം ശീതദുര്ദിനമ് ആബഭൌ
ആ ജ്വാലകളുടെ കൂട്ടത്തിൽ ചന്ദ്രൻ തണുപ്പും ശാന്തതയും നഷ്ടപ്പെട്ടു; പിന്നെ ക്രമേണ കടുത്ത തണുപ്പുള്ള ദിവസം മാറി.
തദ്ബലം ദാനവേന്ദ്രാണാം മായയാ കാലനേമിനഃ തദ്ദൃഷ്ട്വാ ദാനവാനീകം ലബ്ധസംജ്ഞം ദിവാകരഃ ഉവാചാരുണമുദ്ഭ്രാന്തഃ കോപാല്ലോകൈകലോചനഃ
അത് ദാനവാധിപന്മാരുടെ ശക്തിയും കാലനേമിയുടെ മായയും ആയിരുന്നു; അത് കണ്ട സൂര്യൻ, ബോധം വീണ്ടെടുത്ത്, കോപത്തോടെ ലോകത്തിന്റെ കണ്ണായ അരുണനോട് പറഞ്ഞു.
നയാരുണ രഥം ശീഘ്രം കാലനേമിരഥോ യതഃ വിമര്ദസ്തത്ര വിഷമോ ഭവിതാ ശൂരസംക്ഷയഃ
"അരുണാ, വേഗത്തിൽ രഥം ഓടിക്കോ, അവിടെയാണ് കാലനേമിയുടെ രഥം; അവിടെ കഠിനമായ ഏറ്റുമുട്ടൽ ഉണ്ടാകും, വീരന്മാർ വീഴും."
ജിത ഏഷ ശശാങ്കോ ഽത്ര യദ്ബലം വയമാശ്രിതാഃ ഇത്യുക്തശ്ചോദയാമാസ രഥം ഗരുഡപൂര്വജഃ
"ഇവിടെ ചന്ദ്രൻ കീഴടക്കപ്പെട്ടു, അവന്റെ ശക്തിയിലാണ് നാം ആശ്രയിച്ചിരുന്നത്." അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ഗരുഡന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ രഥം മുന്നോട്ട് ഓടിച്ചു.
പ്രയത്നവിധൃതൈരശ്വൈഃ സിതചാമരമാലിഭിഃ ജഗദ്ദീപോ ഽഥ ഭഗവാഞ് ജഗ്രാഹ വിതതം ധനുഃ
ശ്രമത്തോടെ പിടിച്ചുനിർത്തിയ കുതിരകളുമായി, വെള്ള ചാമരങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച രഥത്തിൽ, ലോകത്തിന്റെ ദീപമായ ഭാഗവാൻ തന്റെ വലിച്ചുകെട്ടിയ വില്ലെടുത്തു.
ശരൌ ച ദ്വൌ മഹാഭാഗോ ദിവ്യാവാശീവിഷദ്യുതീ സംചാരാസ്ത്രേണ സംധായ ബാണമേകം സസര്ജ സഃ
അവൻ രണ്ടു അമ്പുകൾ എടുത്തു, ദിവ്യൻ ആയ അഹി വിഷംപോലെ തിളങ്ങുന്നവ. സംചാരാസ്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് ഒരു അമ്പ് വില്ലിൽ ചാർത്തി വിട്ടയച്ചു.
ദ്വിതീയമിന്ദ്രജാലേന യോജിതം പ്രമുമോച ഹ സംചാരാസ്ത്രേണ രൂപാണാം ക്ഷണാച്ചക്രേ വിപര്യയമ്
രണ്ടാമത്തെ അമ്പ് ഇന്ദ്രജാലം ചേർത്ത് അവൻ വിട്ടു; സംചാരാസ്ത്രത്തിന്റെ ശക്തിയിൽ, ഒരു നിമിഷം രൂപങ്ങൾ മറിച്ചുപോയി.
ദേവാനാം ദാനവം രൂപം ദാനവാനാം ച ദൈവികമ് മത്വാ സുരാന്സ്വകാനേവ ജഘ്നേ ഘോരാസ്ത്രലാഘവാത്
ദേവന്മാർക്ക് ദാനവരൂപവും, ദാനവന്മാർക്ക് ദൈവികരൂപവും ഉണ്ടാക്കി; ദേവന്മാരെ സ്വന്തം ആളുകളാണെന്ന് കരുതി, ഭയങ്കരമായ വേഗതയുള്ള ആയുധങ്ങൾ കൊണ്ട് അവരെ സംഹരിച്ചു.
കാലനേമീ രുഷാവിഷ്ടഃ കൃതാന്ത ഇവ സംക്ഷയേ കാംശ്ചിത്ഖഡ്ഗേന തീക്ഷ്ണേന കാംശ്ചിന് നാരാചവൃഷ്ടിഭിഃ കാംശ്ചിദ്ഗദാഭിര്ഘോരാഭിഃ കാംശ്ചിദ്ഘോരൈഃ പരശ്വധൈഃ
കാലനേമി ക്രോധത്തിൽ കത്തിയപ്പോൾ, കാലാന്ത്യത്തിലെ യമനെപ്പോലെ, ചിലരെ കൂരമായ വാൾ കൊണ്ടും, ചിലരെ അമ്പുകളുടെ മഴ കൊണ്ടും, ചിലരെ ഭയങ്കരമായ ഗദകൾ കൊണ്ടും, ചിലരെ ഭയാനകമായ പരശു കൊണ്ടും സംഹരിച്ചു.