കുജമ്ഭേനാഥ സംസക്തോ രജനീചരനന്ദനഃ മായാമമോഘാമാശ്രിത്യ താമസീം രാക്ഷസേശ്വരഃ
അപ്പോൾ, കുജംഭനുമായി ചേർന്ന്, നിശാചരന്റെ പുത്രൻ, രാക്ഷസാധിപൻ, പരാജയപ്പെടാത്ത കറുത്ത മായാജാലം ആശ്രയിച്ച് യുദ്ധം തുടങ്ങി.
മോഹയാമാസ ദൈത്യേന്ദ്രം ജഗത്കൃത്വാ തമോമയമ് തതോ വിഫലനേത്രാണി ദാനവാനാം ബലാനി തു
അവൻ ദാനവാധിപനെ ഭ്രമിപ്പിച്ചു, ലോകം മുഴുവൻ ഇരുണ്ടതാക്കി; അതിനുശേഷം, ദാനവരുടെ കണ്ണുകളും സൈന്യങ്ങളും പ്രയോജനശൂന്യമായി.
ന ശേകുശ്ചലിതം തത്ര പദാദപി പദം തദാ തതോ നാനാസ്ത്രവര്ഷേണ ദാനവാനാം മഹാചമൂമ്
അവിടെ, അവർക്ക് ഒരു പടിയും നീങ്ങാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു; പിന്നെ, വിവിധ ആയുധങ്ങളുടെ മഴയിൽ, ദാനവരുടെ വലിയ സൈന്യം—
ജഘാന ഘനനീഹാരതിമിരാതുരവാഹനാമ് വധ്യമാനേഷു ദൈത്യേഷു കുജമ്ഭേ മൂഢചേതസി
—മൂടിയ കനത്ത മൂടൽമഞ്ഞുപോലെയുള്ള ഇരുണ്ടതാൽ അവരുടെ കുതിരകൾ ബുദ്ധിമുട്ടി; ദാനവർ കൊല്ലപ്പെടുമ്പോൾ, കുജംഭന്റെ മനസ്സ് ഭ്രമിച്ചു.
മഹിഷോ ദാനവേന്ദ്രസ്തു കല്പാന്താമ്ഭോദസംനിഭഃ അസ്ത്രം ചകാര സാവിത്രമ് ഉല്കാസംഘാതമണ്ഡിതമ്
അപ്പോൾ, ദാനവാധിപൻ മഹിഷൻ, പ്രളയകാലത്തെ മേഘംപോലെയുള്ള കറുപ്പുള്ളവൻ, ഉല്കകളാൽ അലങ്കരിച്ച സാവിത്രം എന്ന ആയുധം സൃഷ്ടിച്ചു.
വിജൃമ്ഭത്യഥ സാവിത്രേ പരമാസ്ത്രേ പ്രതാപിനി പ്രണാശമഗമത്തീവ്രം തമോ ഘോരമനന്തരമ്
അത് പ്രകാശത്തോടെ വ്യാപിച്ചപ്പോൾ, അത്യന്തം ഭയങ്കരമായ ഇരുണ്ടത പൂർണ്ണമായും നശിച്ചു.
തതോ ഽസ്ത്രം വിസ്ഫുലിങ്ഗാങ്കം തമഃ കൃത്സ്നം വ്യനാശയത് പ്രഫുല്ലാരുണപദ്മൌഘം ശരദീവാമലം സരഃ
അതിനുശേഷം, മിന്നലുകൾ അടയാളമായ ആയുധം മുഴുവൻ ഇരുണ്ടത നീക്കി; പുഷ്പിച്ച ചുവന്ന താമരകളാൽ നിറഞ്ഞ ശരത്കാലത്തിലെ വെടിപ്പുള്ള തടാകംപോലെയായി.
തതസ്തമസി സംശാന്തേ ദൈത്യേന്ദ്രാഃ പ്രാപ്തചക്ഷുഷഃ ചക്രുഃ ക്രൂരേണ മനസാ ദേവാനീകൈഃ സഹാദ്ഭുതമ്
അപ്പോൾ ഇരുണ്ടത മാറിയപ്പോൾ, ദാനവാധിപന്മാർക്ക് കാഴ്ച വീണ്ടെടുത്തു; അവർ ക്രൂരമായ മനസ്സോടെ ദേവസൈന്യങ്ങളുമായി ചേർന്ന് അത്ഭുതകരമായ പ്രവർത്തി നടത്തി.
ശസ്ത്രൈരമര്ഷാന്നിര്മുക്തൈര് ഭുജംഗാസ്ത്രം വിനോദിതമ് അഥാദായ ധനുര്ഘോരമ് ഇഷൂംശ്ചാശീവിഷോപമാന്
ക്രോധത്താൽ, അവർ ആയുധങ്ങൾ പ്രയോഗിച്ചു; പാമ്പ് ആയുധം ഉപയോഗിച്ച്, വിഷമുള്ള പാമ്പിനെപ്പോലെയുള്ള അമ്പുകളും ഭയാനകമായ വില്ലുകളും എടുത്തു.
കുജമ്ഭോ ഽധാവത ക്ഷിപ്തം രക്ഷോരാജബലം പ്രതി രാക്ഷസേന്ദ്രസ്തമ് ആയാന്തം വിലോക്യ സപദാനുഗഃ
കുജംഭൻ, വിന്യസിച്ചിരുന്ന രാക്ഷസാധിപന്റെ സൈന്യത്തേക്കു ഓടി; അവൻ അനുചരങ്ങളോടൊപ്പം മുന്നോട്ട് വരുന്നതു കണ്ടു, രാക്ഷസാധിപൻ—
വിവ്യാധ നിശിതൈര്ബാണൈഃ ക്രൂരാശീവിഷഭീഷണൈഃ തദാദാനം ച സംധാനം ന മോക്ഷശ്ചാപി ലക്ഷ്യതേ
അവൻ കഠിനവും വിഷമുള്ള പാമ്പുകളെപ്പോലെയുള്ള മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് പ്രഹരിച്ചു. അമ്പ് എടുക്കുന്നതോ, വില്ലിൽ കയറ്റുന്നതോ, വിട്ടയക്കുന്നതോ ആരും കാണാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു.
ചിഛേദാസ്യ ശരവ്രാതാന് സ്വശരൈര് അതിലാഘവാത് ധ്വജം പരമതീക്ഷ്ണേന ചിത്രകര്മാമരദ്വിഷഃ
അവൻ തന്റെ അതിവേഗമായ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് എതിരാളിയുടെ അമ്പവൃഷ്ടി മുറിച്ചു കളഞ്ഞു. അത്യന്തം മൂർച്ചയുള്ള, മനോഹരമായി നിർമ്മിച്ച ഒരു അമ്പ് കൊണ്ട് അമരന്മാരുടെ ശത്രുവിന്റെ കൊടിയും തകർത്തു.
സാരഥിം ചാസ്യ ഭല്ലേന രഥനീഡാദപാതയത് കുജമ്ഭഃ കര്മ തദ്ദൃഷ്ട്വാ രാക്ഷസേന്ദ്രസ്യ സംയുഗേ
കുജംഭൻ ഒരു വിശാലതലമുള്ള അമ്പ് കൊണ്ട് അവന്റെ രഥത്തിലെ സാരഥിയെ താഴെ വീഴ്ത്തി. യുദ്ധത്തിൽ കുജംഭന്റെ ഈ പ്രവൃത്തി കണ്ടപ്പോൾ, രാക്ഷസാധിപൻ—
രോഷരക്തേക്ഷണയുതോ രഥാദാപ്ലുത്യ ദാനവഃ ഖഡ്ഗം ജഗ്രാഹ വേഗേന ശരദമ്ബരനിര്മലമ്
കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ച്, ആ ദാനവൻ രഥത്തിൽ നിന്ന് ചാടിക്കൊണ്ട്, ശരദ്കാല ആകാശം പോലെ തെളിഞ്ഞ ഒരു വാൾ വേഗത്തിൽ പിടിച്ചു.
ചര്മ ചോദയഖണ്ഡേന്ദുദശകേന വിഭൂഷിതമ് അഭ്യദ്രവദ്രണേ ദൈത്യോ രക്ഷോ ഽധിപതിമോജസാ
പത്ത് പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള അർദ്ധചന്ദ്രങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച ഒരു കവചം എടുത്ത്, ആ ദൈത്യൻ മഹാശക്തിയോടെ രാക്ഷസാധിപനെ നേരെ ആക്രമിച്ചു.
തം രക്ഷോ ഽധിപതിഃ പ്രാപ്തം മുദ്ഗരേണാഹനദ്ധൃദി സ തു തേന പ്രഹാരേണ ക്ഷീണഃ സംഭ്രാന്തമാനസഃ
രാക്ഷസാധിപൻ അവൻ സമീപിച്ചപ്പോൾ, ഒരു മുഷ്ടികയാൽ അവന്റെ നെഞ്ചിൽ അടിച്ചു. ആ പ്രഹാരത്തിൽ അവൻ ദുർബലനായി, മനസ്സിൽ ആശങ്കയോടെ അലയ്ക്കുകയായിരുന്നു.
തസ്ഥാവചേഷ്ടോ ദനുജോ യഥാ ധീരോ ധരാധരഃ സ മുഹൂര്തം സമാശ്വസ്തോ ദാനവേന്ദ്രോ ഽതിദുര്ജയഃ
ആ ദാനവൻ അചഞ്ചലമായ ഒരു പർവ്വതംപോലെ അശ്രദ്ധനായി നിന്നു. കുറച്ചു നേരം കഴിഞ്ഞ്, അത്യന്തം ദുർജയനായ ദാനവാധിപൻ മനസ്സുതുറന്നു.
രഥമാരുഹ്യ ജഗ്രാഹ രക്ഷോ വാമകരേണ തു കേശേഷു നിരൃതിം ദൈത്യോ ജാനുനാക്രമ്യ ധിഷ്ഠിതമ്
രാക്ഷസൻ രഥത്തിൽ കയറി, ഇടത്തേ കൈകൊണ്ട് നിരൃതിയുടെ മുടിയിൽ പിടിച്ചു. ദൈത്യൻ അവനെ കാൽമുട്ടുകൊണ്ട് അമർത്തി പിടിച്ചു.
തതഃ ഖഡ്ഗേന ച ശിരശ് ഛേത്തുമൈച്ഛദമര്ഷണഃ തസ്മിംസ്തദന്തരേ ദേവോ വരുണോ ഽപാംപതിര്ദ്രുതമ്
അക്രമംകൊണ്ട്, വാൾ ഉപയോഗിച്ച് അവന്റെ തല വെട്ടിനീക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. അപ്പോൾ അതിനിടയിൽ, ജലങ്ങളുടെ അധിപനായ വരുൺദേവൻ വേഗത്തിൽ—
പാശേന ദാനവേന്ദ്രസ്യ ബബന്ധ ച ഭുജദ്വയമ് തതോ ബദ്ധഭുജം ദൈത്യം വിഫലീകൃതപൌരുഷമ്
—ദാനവാധിപന്റെ ഇരുകൈകളും ഒരു പാശംകൊണ്ട് കെട്ടി. അങ്ങനെ കെട്ടിയ കൈകളോടെ, ദൈത്യന്റെ ശക്തി പാഴായി.
താഡയാമാസ ഗദയാ ദയാമുത്സൃജ്യ പാശഭൃത് സ തു തേന പ്രഹാരേണ സ്രോതോഭിഃ ക്ഷതജം വമന്
പാശം പിടിച്ചവൻ, കരുണയില്ലാതെ, കെട്ടിയ കൈകളുള്ള ദൈത്യനെ ഒരു മുഷ്ടികകൊണ്ട് അടിച്ചു. ആ പ്രഹാരത്തിൽ അവൻ പരിക്കുകളിൽ നിന്ന് രക്തം ഛർദ്ദിച്ചു.
ദധാര രൂപം മേഘസ്യ വിദ്യുന്മാലാലതാവൃതമ് തദവസ്ഥാഗതം ദൃഷ്ട്വാ കുജമ്ഭം മഹിഷാസുരഃ
അവൻ ഇടിമഴയാൽ അലങ്കരിച്ച മേഘത്തിന്റെ രൂപം ധരിച്ചു. അങ്ങനെ കുജംഭനെ ആ നിലയിൽ കണ്ടപ്പോൾ, മഹിഷാസുരൻ—
വ്യാവൃത്തവദനേ ഽഗാധേ ഗ്രസ്തുമൈച്ഛത് സുരാവുഭൌ നിരൃതിം വരുണം ചൈവ തീക്ഷ്ണദംഷ്ട്രോത്കടാനനഃ
വലിയ വായും ഭയാനകമായ മൂർച്ചയുള്ള പല്ലുകളും കൊണ്ട്, ആ ഇരുവരെയും—നിരൃതി, വരുൺ—അഗാധതയിൽ വിഴുങ്ങാൻ മഹിഷൻ ശ്രമിച്ചു.
താവഭിപ്രായമാലക്ഷ്യ തസ്യ ദൈത്യസ്യ ദൂഷിതമ് ത്യക്ത്വാ രഥപഥം ഭീതൌ മഹിഷസ്യാതിരംഹസാ
ആ ദൈത്യന്റെ ദുഷ്ടാഭിപ്രായം മനസ്സിലാക്കി, മഹിഷന്റെ അതിക്രമത്തിൽ ഭയപ്പെട്ട ഇരുവരും രഥമാർഗം ഉപേക്ഷിച്ച് ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.
ഭൃശം ദ്രുതൌ ജവാദ് ദിഗ്ഭ്യാമ് ഉഭാഭ്യാം ഭയവിഹ്വലൌ ജഗാമ നിരൃതിഃ ക്ഷിപ്രം ശരണം പാകശാസനമ്
ഭയത്തിൽ വിറച്ച്, ഇരുവരും വേഗത്തിൽ വ്യത്യസ്ത ദിശകളിലേക്ക് ഓടി. നിരൃതി ഉടൻ ദേവേന്ദ്രനിൽ അഭയം തേടി.
ക്രുദ്ധസ്തു മഹിഷോ ദൈത്യോ വരുണം സമഭിദ്രുതഃ തമന്തകമുഖാസക്തമ് ആലോക്യ ഹിമവദ്ദ്യുതിഃ
കോപഭരിതനായ മഹിഷാസുരൻ വരുൺനെ നേരെ ആക്രമിച്ചു. മരണത്തിൽ കുടുങ്ങി, ഹിമപർവ്വതംപോലെ പ്രകാശമുള്ളവനെ കണ്ടു—
ചക്രേ സോമാസ്ത്രനിഃസൃഷ്ടം ഹിമസംഘാതകണ്ടകമ് വായവ്യം ചാസ്ത്രമതുലം ചന്ദ്രശ്ചക്രേ ദ്വിതീയകമ്
ചന്ദ്രൻ തണുത്ത, ഹിമം നിറഞ്ഞ കെടുകരമായ ഒരു ആയുധം പുറത്ത് വിട്ടു. പിന്നെ, അതുല്യമായ ഒരു വായുവായുധവും സൃഷ്ടിച്ചു.
വായുനാ തേന ചന്ദ്രേണ സംശുഷ്കേണ ഹിമേന ച വ്യഥിതാ ദാനവാഃ സര്വേ ശീതോച്ഛിന്നാ വിപൌരുഷാഃ
ആ വായുവും, ചന്ദ്രനും, കടുത്ത തണുപ്പും കൊണ്ട്, എല്ലാ ദാനവന്മാരും തണുപ്പിൽ തളർന്ന്, ധൈര്യം നഷ്ടപ്പെടുത്തി ദുര്ബലരായി.
ന ശേകുശ്ചലിതും പദ്ഭ്യാം നാസ്ത്രാണ്യാദാതുമേവ ച മഹാഹിമനിപാതേന ശസ്ത്രൈശ്ചന്ദ്രപ്രചോദിതൈഃ
വലിയ ശക്തിയുടെ അടിയിലും ചന്ദ്രന്റെ പ്രേരണയോടെ വന്ന ആയുധങ്ങളുടെ ആക്രമണത്തിലും, അവർക്ക് കാലുകൾ നീക്കി നടക്കാനോ ആയുധങ്ങൾ എടുക്കാനോ കഴിയില്ലായിരുന്നു.
ഗാത്രാണ്യസുരസൈന്യാനാമ് അദഹ്യന്ത സമന്തതഃ മഹിഷോ നിഷ്പ്രയത്നസ്തു ശീതേനാകമ്പിതാനനഃ
അസുരസൈന്യങ്ങളുടെ ശരീരങ്ങൾ എല്ലായിടത്തും കത്തിക്കൊണ്ടിരുന്നു; പക്ഷേ, മഹിഷൻ ക്ഷീണിച്ചു, തണുപ്പിൽ മുഖം അലയാതെ അചഞ്ചലനായി ഇരുന്ന് കിടക്കുകയായിരുന്നു.